Związki frazeologiczne: O północy
Artykuły

Święta mijają jak z bicza strzelił. Ani się człowiek obejrzy, a tu już Nowy Rok za pasem. Na całym świecie ludzie szykują się na powitanie kolejnych dwunastu miesięcy z mniejszą lub większą pompą.

Salony fryzjerskie pękają w szwach od naporu klientek i klientów chcących ten szczególny wieczór spędzić w wykwintnej nie tylko toalecie, ale także wymyślnej fryzurze na głowie. Kreacje za ciężkie pieniądze wiszą w szafach i czekają na swoją wielką chwilę. Świeżo kupione, niezwykle eleganckie i kosztowne buty na pewno dadzą w kość niejednej tancerce.

Ale cóż to znaczy, kiedy śpiewamy: «Nie tańczyć w taką noc to grzech...». Wielkie bale, na które bez żadnego opamiętania wydawane są krocie, kameralne przyjęcia, czy wreszcie skromne kolacje w niewielkim gronie bliskich mają uświetnić, a może oswoić, nadejście tak naprawdę wielkiej niewiadomej.

Uroczyście, często ze wzruszeniem a zawsze z nadzieją, pod każdą szerokością geograficzną, składają sobie ludzie życzenia wszelkiej pomyślności, zdrowia i spełnienia marzeń. Tańcząc i pijąc szampana zaklinają rzeczywistość, ten czas przyszły, albowiem przeszły już przeminął, teraźniejszy jest wiadomy, a nieznany jest tylko następny dzień.

Pokazy sztucznych ogni i wszelkiej maści fajerwerki z hukiem i błyskiem witają Nowy Rok. Ma być lepszy od poprzedniego, ma być królewski, jak te strzelające w niebo feerią barw petardy. A cóż na te wszystkie ludzkie zabiegi powie Czas? Ano kompletnie nic. Płynie sobie niczym niezmącony, nie zważając na to, że człowiek podzielił go na jakieś sekundy, minuty, godziny i lata. Cóż mogą go obchodzić dziwaczne kalendarze, daty, przepowiednie i horoskopy na przyszłość.

Ten czas, stary i nowy, po prostu jest i towarzyszy nam w codziennej wędrówce. Na Nowy Rok dedykuję więc wszystkim fragment utworu Zbigniewa Preisnera «Kolęda dla nieobecnych»:

«(...) Daj nam wiarę, że to ma sens.
Że nie trzeba żałować przyjaciół.
Że gdziekolwiek są, dobrze im jest,
Bo są z nami choć w innej postaci.
I przekonaj, że tak ma być,
Że po głosach tych wciąż drży powietrze.
Że odeszli po to, by żyć,
I tym razem będą żyć wiecznie.
Przyjdź na świat, by wyrównać rachunki strat.
Żeby zająć wśród nas puste miejsce przy stole.
Jeszcze raz pozwól cieszyć się dzieckiem w nas
I zapomnieć, że są puste miejsca przy stole (...)».

Jak z bicza strzelił, czyli bardzo szybko.

Coś za pasem, a więc blisko, niedługo, w nieodległej przyszłości.

Coś pęka w szwach, czyli jest całkowicie zapełnione, nie ma już ani jednego miejsca.

Ciężkie pieniądze – to po prostu duże kwoty.

Dać w kość, czyli zmęczyć kogoś bardzo, dokuczyć czymś, sprawić ból.

Gabriela Woźniak-Kowalik,
nauczycielka skierowana do Łucka i Kowla przez ORPEG

Powiązane publikacje
Związki frazeologiczne: Patriotyzm, jak kij w mrowisku
Artykuły
Patriotyzm jest pojęciem ciężkim jak stary, trochę pęknięty dzwon, który rozbrzmiewa tylko wtedy, gdy ktoś naprawdę ma odwagę go poruszyć. W teorii to miłość do Ojczyzny, troska o wspólnotę, gotowość do poświęceń. W praktyce coraz częściej przypomina starannie wyreżyserowany spektakl, w którym więcej jest gestów niż treści, więcej deklaracji niż czynów, więcej pustych słów niż konkretów.
18 marca 2026
Związki frazeologiczne: Tadek niejadek i Kokoszka smakoszka
Artykuły
Jedzenie, mimo że temat wydaje się nad wyraz przyjemny, to z jakichś tajemniczych, na pewno pozaziemskich przyczyn, dzieli ludzi. Bardziej, choć może to wyglądać na herezję, niż polityka. Przykładem jest pytanie, czy rosół powinien być z makaronem czy z ziemniakami.
11 marca 2026
Związki frazeologiczne: Kindersztuba
Artykuły
Dobrego wychowania, podobnie jak markowej, wyśmienitej porcelany, dziś używa się głównie na specjalne okazje. Od wielkiego dzwonu. Kiedyś stała w kredensie, była na widoku i broń Boże nie wolno było jej bez powodu dotykać w obawie przed stłuczeniem.
20 lutego 2026
Związki frazeologiczne: Prawo dżungli, czyli silniejszy może więcej
Artykuły
Prawo dżungli brzmi jak coś bardzo odległego, egzotycznego, należącego do świata lian, kłów i pazurów. Kojarzy się z filmem przyrodniczym, w którym nieziemskim głosem Krystyna Czubówna tłumaczy, dlaczego antylopa w brutalnej potyczce właśnie przegrała swoją życiową debatę z lwem.
30 stycznia 2026
Związki frazeologiczne: Pieniądze wyrzucone w błoto
Artykuły
Istnieje w języku polskim związek frazeologiczny tak pojemny, że można by w nim przechowywać budżet państwa, kilka nietrafionych inwestycji i jeden bardzo drogi ekspres do kawy. Kupiony, bo był na promocji, a później okazało się, że tą decyzją trafiliśmy jak kulą w płot. Mowa oczywiście o klasyce gatunku: pieniądze wyrzucone w błoto.
21 stycznia 2026
Związki frazeologiczne: Śmieci w języku polskim
Artykuły
Otwieram lodówkę, a tam… breakfast time. Wychodzę na spacer i słyszę, jak sąsiadka woła do psa: Come in, Lucy, idziemy na chatę! Włączam telewizor – a tam cały polski język próbuje desperacko przypomnieć sobie, kim właściwie jest. I nie winię go.
05 stycznia 2026
Związki frazeologiczne: Nos na kwintę, czyli trudna sztuka narzekania
Artykuły
Zadziwiające, że ludzkość osiągnęła etap lotów w kosmos, inteligentnych domów i urządzeń, które są jak wielkie gumowe ucho i potrafią podsłuchiwać nasze rozmowy, by potem ni z gruszki ni z pietruszki proponować nam «idealny odkurzacz w promocji». Jednocześnie nie potrafi ujarzmić jednej, wyjątkowo prymitywnej siły natury: umiejętności narzekania.
16 grudnia 2025
Związki frazeologiczne: Pożyczki, czyli jak najszybciej stracić przyjaciół
Artykuły
«Pożycz mi stówkę, jak babcię kocham oddam jutro» – to z pozoru niewinne zdanie i prośba w nim zawarta w historii ludzkości zapoczątkowały więcej tragedii niż wojny trojańskie, nieudane randki i wszystkie remonty razem wzięte.
02 grudnia 2025
Związki frazeologiczne: Sztuka chomikowania
Artykuły
Od czasu do czasu w każdym człowieku odzywa się, częstokroć bardzo głęboko ukryty, gen odpowiedzialny za robienie zapasów. Nie ma to najmniejszego znaczenia, czy chodzi o wypełnienie po brzegi domowej spiżarni, ponieważ zima zbliża się nieubłaganie, czy właśnie trafiliśmy na promocję makaronu albo paprykarza szczecińskiego.
14 listopada 2025