Sto kin w osiemdziesięciu miastach świata 19 listopada zaprezentowało film «Odnaleźć obrazy». W tym dniu minęła 75. rocznica zamordowania Brunona Schulza.

Premiera dokumentu «Odnaleźć obrazy» («Bilder finden») niemieckiego reżysera Benjamina Geisslera odbyła się w 2002 r. 19 listopada 2017 r. po raz pierwszy pokazano go w tłumaczeniu na język ukraiński. Na Ukrainie projekcja filmu odbyła się w dwunastu miastach, w tym w Łucku.

Benjamin Geissler dokumentuje w swoim filmie poszukiwania malowideł Brunona Schulza, które były uważane za zaginione. Artysta malował je na rozkaz esesmana Felixa Landaua w jego willi w Drohobyczu. Praca, która jak wydawałoby się miała uratować Schulza, nie uchroniła go od śmierci. 19 listopada 1942 r. artysta został rozstrzelany.

W 2001 r. Benjamin Geissler razem z ekipą filmową wyruszył do Drohobycza, gdzie udało mu się odnaleźć freski Brunona Schulza.

Żeby dowiedzieć się więcej o artyście, reżyser rozmawia z tymi, którzy pamiętają Drohobycz z czasów II wojny światowej i którym udało się przetrwać Holocaust. Zbierając materiał dla filmu, autor wykonał ogromną robotę. Jego rozmówcy mieszkają m.in. w Niemczech, Izraelu i na Ukrainie. Reżyserowi udało się porozmawiać nawet z dziećmi Felixa Landaua – to właśnie na ścianach ich pokoju Schulz malował bajkowe obrazki. O artyście wspomina również jego uczeń śp. Alfred Schreyer, znany polski skrzypek żydowskiego pochodzenia, który entuzjastycznie pomaga ekipie szukać malowideł.

W swoisty sposób w filmie ukazuje się wielokulturowe dziedzictwo Drohobycza: osoby, dzięki którym widz dowiaduje się więcej i Schulzu i jego twórczości, rozmawiają w różnych językach, m.in. po niemiecku, polsku, angielsku, ukraińsku, rosyjsku i francusku.

W swoim dokumencie Benjamin Geissler pokazuje nie tylko proces poszukiwania fresków. Dokumentuje także ich odkrycie i przeprowadzenie ekspertyzy przez fachowców z Ukrainy i Polski, jak również nagłe zniknięcie malowideł Brunona Schulza. Pod koniec filmu widz może obserwować reakcję rozmówców reżysera z różnych krajów na informację o tym, że freski w sposób brutalny zostały demontowane i wywiezione przez pracowników Yad Vashem do Izraela.

Bruno Schulz – prozaik i malarz żydowskiego pochodzenia, uważany za jednego z największych pisarzy polskich XX wieku. Urodził się w 1892 r. w Drohobyczu. Pisał po polsku i po niemiecku. Jego utwory zostały przetłumaczone na 39 języków.

Wywiezienie z Ukrainy fresków Brunona Schulza wywołało międzynarodowe spory. W 2007 r. między Ukrainą a Izraelem doszło do porozumienia, które przewiduje, że Ukraina oficjalnie przekazuje freski na przechowanie Izraelowi na 15 lat, natomiast Izrael uznaje, że są one własnością Ukrainy.

Natalia DENYSIUK