Na 25-lecie Muzeum Ikony Wołyńskiej pracownicy tej instytucji przygotowali wystawę «Ocalona spuścizna sakralna Wołynia», przedstawiającą ponad 60 unikatowych dzieł sztuki sakralnej z XVII–ХІХ wieku. Ekspozycja została otwarta 25 października w Wołyńskim Muzeum Krajoznawczym.
Wystawa «Ocalona spuścizna sakralna Wołynia» została przygotowana przez Tetianę Jelisejewą i Ludmyłę Karpiuk. Są na niej przedstawione ikony, starodruki, ewangeliarze, rzeźby, wyroby snycerskie oraz eksponaty wykonane w technice metaloplastyki. Większość eksponatów udało się odrestaurować, niektóre dopiero są w trakcie renowacji. Dzieła wystawione w Muzeum reprezentują różne wołyńskie ośrodki malarskie, twórczość fachowców i amatorów, wydania, które ukazały się w ukraińskich i rosyjskich drukarniach. Wiele ikon wystawia się po raz pierwszy.
Dyrektor Wołyńskiego Muzeum Krajoznawczego Anatolij Syluk powiedział, że wystawa przedstawia te obiekty, które badaczom udało się zgromadzić w trakcie różnych ekspedycji. Pierwsza taka wyprawa odbyła się w latach 1980. «Chcemy pokazać naszym władzom, że muzeum nie jest magazynem przechowującym zabytkowe obiekty. Na wystawie zaprezentowane są wyniki mozolnej pracy badaczy oraz konserwatorów zabytków. Eksponowane na niej są obiekty zgromadzone przez Muzeum zaczynając od lat 80. ubiegłego wieku, kiedy odbyły się ekspedycje z udziałem Pawła Żołtowskiego. Nie było to rabowanie świątyń, lecz ratowanie skarbów sakralnych. Kiedy zaczęły się otwierać świątynie, zwróciliśmy im ponad 40 proc. ikon. Żadne Muzeum nie praktykowało czegoś takiego. Robiliśmy kopie i oddawaliśmy z powrotem oryginały. Sprawdzaliśmy, w jakich warunkach są przechowywane te pamiątki w świątyniach. Bardzo bolało nas to, że niektóre z tych zabytkowych obiektów widzieliśmy później na wystawach z prywatnych kolekcji w Kijowie i Lwowie. My chcieliśmy, żeby były one przechowywane w wołyńskich świątyniach» – podkreślił Anatolij Syluk i dodał, że ekspozycja ma też na celu zachęcanie wiernych do opieki nad zabytkowymi krzyżami, ikonami, obrazami czy rzeźbami, znajdującymi się w wołyńskich świątyniach.
«Zachęcamy także współczesnych ikonopisów do tworzenia ikon nie ultramodnych, a tradycyjnych» – powiedział Anatolij Syluk. Dyrektor Muzeum przypomniał także, że wiele z wystawionych ikon zostało odrestaurowanych dzięki współpracy z Narodowym Naukowo-Badawczym Centrum Konserwatorskim w Kijowie i jego oddziałem we Lwowie. Środki na restaurację zabytków udało się pozyskać dzięki wsparciu Ministerstwa Kultury Ukrainy, ale na razie Muzeum nie udało się odnowić wszystkich ikon.
Tetiana Jelisejewa, dyrektor Muzeum Ikony Wołyńskiej, powiedziała, że wystawa przedstawia różnorodność wołyńskiej sztuki sakralnej. Dodała także, iż w czasie studiów nic nie wiedziała o zamkniętych wołyńskich świątyniach. Na początku lat 80., kiedy razem z Ludmyłą Karpiuk zaczynały swoją pracę w Wołyńskim Muzeum Krajoznawczym, w obwodzie wołyńskim rozpoczęły się akurat ekspedycje, w trakcie których udało się ocalić setki dzieł sztuki sakralnej znajdujących się w popadających w ruinę świątyniach, kapliczkach, na strychach i dzwonnicach. Na terenie obwodu wołyńskiego zostało wówczas zbadanych 370 świątyń.
«Uczyliśmy się wówczas rozpoznawania ikon, poprawnego ich datowania, ale też zamiłowania do zabytków sztuki sakralnej, których szukaliśmy. Zbieraliśmy nie tylko ikony, ale też wyroby snycerskie i wykonane w technice metaloplastyki, rzeźby, starodruki…» – zaznaczyła Tetiana Jelisejewa. Podkreśliła także, że wystawa została wzbogacona zdjęciami zrobionymi w trakcie ekspedycji.
Ludmyła Karpiuk powiedziała, że na wystawie po raz pierwszy zaprezentowano publiczności takie dzieła z XVII–XVIII wieku, jak «Święta Warwara» z Monastyru Świętego Mikołaja w Mielcach, «Bogurodzica Odigitria», «Modlitwa», «Święty Mikołaj», cztery ikony z cerkwi pw. Świętej Trójcy we wsi Rudka Kozińska w rejonie rożyszczeńskim. Malarstwo XIX wieku jest reprezentowane przez ikony «Zaśnięcie Bogurodzicy», «Ukrzyżowanie», «Trójca Nowotestamentowa» i «Bóg Sabaoth».
Olga SZERSZEŃ
Zdjęcia autorki
CZYTAJ TAKŻE:
WOŁYŃSKIE MUZEUM KRAJOZNAWCZE OBCHODZI 85-LECIE. CZĘŚĆ 1
