Jeśli na dolarach amerykańskich możemy zobaczyć portrety prezydentów, to na hrywnach ukraińskich umieszczeni są władcy Rusi Kijowskiej, hetmani kozaccy, filozofowie oraz działacze odrodzenia narodowego. Natomiast na polskich banknotach znajdują się wyłącznie polscy władcy z dynastii Piastów i Jagiellonów.
10 lutego 2017 r. do obiegu w Polsce trafił nowy banknot o nominale 500 złotych z wizerunkiem Jana III Sobieskiego, dzięki czemu zachowana została chronologiczna ciągłość serii «Władcy polscy».
Zastanawiając się, ile wart jest jeden «Sobieski», można byłoby pokusić się o porównanie cen artykułów żywnościowych w polskich i ukraińskich sklepach. Niemniej jednak statystyka wskazuje, że minimalne wynagrodzenie w Polsce za pracę w 2017 r. wynosi 2000 złotych, na Ukrainie – 3200 hrywien. Innymi słowy, przeciętny pracownik w Polsce zarabia czterech «Sobieskich» brutto, a na Ukrainie – jednego. Oznacza to, że w dzisiejszych czasach «Sobieski» ma naprawdę sporą wartość. I nie tylko nominalną, ale i historyczną.
Jan III Sobieski urodził się w Olesku 17 sierpnia 1629 r. Po matce, Zofii Teofili z Daniłowiczów, wojewodziance ruskiej, był spokrewniony z rodem Żółkiewskich. Został królem Polski w wieku 45 lat (1674), panował 22 lata, jest kojarzony głównie z wielkimi zwycięstwami nad wojskami tureckimi pod Chocimiem (1673) i Wiedniem (1683). Choć Sobieski zasłużył się w historii jako wielki wódz, polityk i mecenas, to popularności przysporzyła mu także obfita korespondencja miłosna, jaką prowadził ze swoją żoną Marysieńką czyli Marią Kazimierą d’Arquien, córką francuskiego markiza. Duża część listów do Marysieńki została wysłana z terenów Galicji.
Jan III Sobieski zmarł w 1696 r. w Wilanowie. Ta wspaniała budowla królewskiej rezydencji ukazana jest na odwrotnej stronie nowego banknotu. Warto przypomnieć, że król został pochowany w krypcie wawelskiej Katedry.
We Lwowie, w miejscu, gdzie teraz stoi pomnik Tarasa Szewczenki, 20 listopada 1898 r. został odsłonięty pomnik Jana III Sobieskiego. W latach 1950–1965 ten pomnik stał w parku w Wilanowie, a w 1965 r. został przewieziony do Gdańska, gdzie stoi do dziś.
Od lutego 2017 r. popiersie Jana III Sobieskiego będzie przypominać o królewskich osiągnięciach już nie tylko w przestrzeni historycznej Wilanowa, Gdańska czy innych miast, ale będzie także towarzyszyć w codziennym życiu obywateli. Aby Sobieski był zawsze z Wami!
Witalij LEŚNIAK,
Ukraińsko-Polski Sojusz imienia Tomasza Padury
