Szkicem o Leokadii Kochmańskiej kontynuujemy naszą rubrykę «Ocaleni od zapomnienia» oraz cykl o nauczycielach II Rzeczypospolitej represjonowanych w latach 1939–1941, ponieważ bohaterka tej publikacji z zawodu była nauczycielką i przez kilka lat pracowała w szkole. Do sowieckiego więzienia trafiła jednak jako żona policjanta.
Leokadia Kochmańska (nie znamy nazwiska panieńskiego) urodziła się w 1900 r. we wsi Lubinia Wielka (obecnie Dobieszczyzna w powiecie jarocińskim w województwie wielkopolskim) w wielodzietnej rodzinie drobnego przedsiębiorcy. Ojciec miał sklep, gdzie sprzedawał mięso i wędliny. Nie posiadamy informacji o matce Leokadii. Wiemy, że dziewczyna była jednym z siedmiorga dzieci.
Z rodzicami Leokadia mieszkała do ślubu z Piotrem Pawłem Kochmańskim, z zawodu agronomem. W 1922 r. urodziła córkę Teresę.
W latach 1919–1922 bohaterka tej publikacji pracowała jako nauczycielka. W latach 1922–1924 była księgową w gorzelni w Pleszewie w ówczesnym województwie poznańskim. Przez pewien czas Leokadia pracowała jako księgowa u prywatnego lekarza. Później jej mąż zatrudnił się w policji. Jako dzielnicowy przeszedł szkolenie w Poznaniu i Warszawie, a wkrótce awansował do stopnia aspiranta i stanął na czele komisariatu policji w Poznaniu. Od 1929 r. Piotr Paweł Kochmański był komendantem komisariatu policji w Łucku.
W maju 1939 r. rodzina Kochmańskich przeprowadziła się do Dubna, gdzie Kochmański został komendantem dubieńskiego powiatowego posterunku policji. Po agresji Armii Czerwonej na wschodnie województwa II Rzeczypospolitej Kochmańscy zostali zmuszeni do rozstania się. Podczas przesłuchania Leokadia twierdziła, że nie było jej w mieście w momencie wkroczenia sowieckich wojsk do Dubna, więc od 17 września 1939 r. nic nie wiedziała o losie męża, który zniknął.
20 września 1939 r. Leokadia Kochmańska została aresztowana przez grupę operacyjną NKWD i osadzona w więzieniu w Dubnie. Była jedną z pierwszych ofiar organów represyjnych ZSRR. Władze sowieckie zaliczyły ją do «żarliwych polskich nacjonalistów, prowadzących działania kontrrewolucyjne». Śledczy interesowali się Leokadią przede wszystkim jako żoną komendanta policji. Jednak, ponieważ mieszkała w Dubnie dopiero kilka miesięcy, nie była zaznajomiona z mieszkańcami miasta, jego życiem kulturowym i politycznym, dlatego nie mogła dostarczyć użytecznych dla śledztwa informacji o miejscowych działaczach oraz przywódcach politycznych. Śledczy NKWD byli zainteresowani wiadomościami o konfidentach i informatorach policji, którzy współpracowali z jej mężem, ale kobieta nie posiadała takich danych.
Nie mieli nic do powiedzenia też świadkowie zeznający w sprawie Kochmańskiej. Na przykład Stanisław Poraziński, wobec którego również wszczęto śledztwo, powiedział, że Kochmańska nie brała udziału w życiu politycznym і nie przynależała do żadnej organizacji poza Stowarzyszeniem «Rodzina Policyjna», które opiekowało się niepełnosprawnymi policjantami i rodzinami policjantów potrzebującymi wsparcia materialnego. Leokadia pełniła w nim funkcję członka komisji rewizyjnej. Stanisław zaznaczył także, że Leokadia ciągle chorowała.
Dwóch innych świadków potwierdziło zeznania Stanisława Porazińskiego. W związku z tym 12 lipca 1940 r. starszy pełnomocnik operacyjny Oddziału Rejonowego NKWD w Dubnie Muzyka wydał nakaz wypuszczenia Leokadii Kochmańskiej z aresztu w dniu 19 lipca.
W aktach śledztwa, w oparciu o które napisano ten szkic biograficzny, zachowało się zaświadczenie opatrzone klauzulą «Ściśle tajne» o następującej treści: «Do dowódcy Dubieńskiego Oddziału Rejonowego NKWD starszego lejtnanta bezpieczeństwa państwowego tow. Winokura. Informujemy, że według wydanej przez Pana rezolucji Leokadię Kochmańską c. Feliksa zwolniono z aresztu. Równocześnie pełniący obowiązki dowódcy Zarządu NKWD starszy lejtnant bezpieczeństwa państwowego tow. Masticki wydał nakaz wpisania L. Kochmańskiej na listę mieszkańców rejonu dubieńskiego, którzy mają zostać wysiedleni».
Dalsze losy Leokadii Kochmańskiej i jej męża Piotra Pawła Kochmańskiego nie są nam znane.
Tetiana SAMSONIUK
P. S.: Materiały rubryki «Ocaleni od zapomnienia» zostały opracowane przez Tetianę Samsoniuk na podstawie akt radzieckich organów ścigania, przechowywanych w Państwowym Archiwum Obwodu Rówieńskiego, w zbiorach Zarządu KGB Ukraińskiej SRR w Obwodzie Rówieńskim (1919–1957) oraz w Archiwum Zarządu Służby Bezpieczeństwa Ukrainy. Będziemy wdzięczni, jeżeli odezwą się Czytelnicy, krewni lub bliscy bohaterów naszej rubryki, którzy posiadają o nich dodatkowe informacje.
CZYTAJ TAKŻE:
OCALENI OD ZAPOMNIENIA: BOLESŁAW HORBATOWSKI
OCALENI OD ZAPOMNIENIA: STANISŁAW BRODECKI
OCALENI OD ZAPOMNIENIA: EDMUND WELZANDT
OCALENI OD ZAPOMNIENIA: JAN BLAIKE
OCALENI OD ZAPOMNIENIA: WŁADYSŁAW DROZD
OCALENI OD ZAPOMNIENIA: JÓZEF HERDUŚ
OCALENI OD ZAPOMNIENIA: GLIB NICKIEWICZ
