Ocaleni od zapomnienia: Aleksander Tarwacki
Artykuły

Aleksander Tarwacki pracował w II komisariacie policji w Równem. Podobnie jak wielu innych funkcjonariuszy został aresztowany przez sowietów w drugim dniu po inwazji Armii Czerwonej i ustanowieniu władzy radzieckiej na terenach Polski.

Aleksander Tarwacki urodził się 11 stycznia 1890 r. we wsi Kosewko (obecnie województwo warszawskie). Jego ojciec Andrzej Tarwacki miał własny dom, był niewykwalifikowanym robotnikiem. Nie posiadamy informacji o matce. Wiadomo, że Aleksander miał trzech starszych braci, którzy według stanu na 1939 r. mieszkali na terenach Generalnego Gubernatorstwa.

Bohater tego szkicu ukończył trzyklasową szkołę zawodową. W 1920 r. został zmobilizowany do Wojska Polskiego.

W polskiej policji zaczął pracować w 1921 r. Pierwszym miejscem jego służby była Warszawa. Stąd w tym samym roku został przeniesiony do Ostroga, a w 1922 r. – zgodnie z jego osobistą prośbą – na posterunek kolejowy w Równem. Już w następnym roku policjant został skierowany do służby na granicy z ZSRR. W 1924 r. przybył do Hoszczy, gdzie służył do 1933 r.

W 1933 r. Aleksander z żoną Czesławą (47 lat; tutaj i dalej wiek krewnych jest podawany według stanu na 1939 r.) i synem Łucjanem (18 lat) przybył do Równego. W mieście rodzina zamieszkała przy ulicy Dolnej 5 (obecnie Drewlańska). Tutaj wkrótce urodził się ich syn Kazimierz. W czasie gdy ojciec przebywał w więzieniu, skończył pięć lat.

W Równem Tarwacki pracował w II komisariacie policji. W trakcie służby został wyróżniony dwoma medalami: z okazji 10. rocznicy odzyskania Niepodległości przez Polskę oraz z okazji 10 lat służby w polskiej policji.

Aleksander Tarwacki został aresztowany 18 września 1939 r. i osadzony w rówieńskim więzieniu NKWD. Na jedynym przesłuchaniu w dniu 19 grudnia 1939 r. śledczy dopytywał się, według standardowego scenariusza, o terminy służby więźnia w polskiej policji i posiadane wyróżnienia. Jeśli chodzi o pełnienie przez policjanta jego bezpośrednich obowiązków, to funkcjonariusze NKWD dowiedzieli się, że w 1938 r. uczestniczył w zatrzymaniu członków KPZU we wsi Siniów w powiecie rówieńskim. W czasie tej operacji uwięziono 15 komunistów.

W czasie tego przesłuchania w protokole zanotowano, iż Tarwacki przyznał się, że służąc w policji «walczył przeciw ruchowi rewolucyjnemu». Podobne sformułowanie znajdujemy prawie we wszystkich sprawach karnych wszczętych wobec policjantów aresztowanych przez NKWD w latach 1939–1941.

27 grudnia 1939 r. śledztwo w sprawie Aleksandra Tarwackiego zostało zakończone, o czym świadczy zachowany akt oskarżenia. W dokumencie napisano, że sprawa z poparciem prokuratora obwodu rówieńskiego ds. nadzwyczajnych została skierowana do Kolegium Specjalnego NKWD ZSRR. Ta instytucja pozasądowa była prawdopodobnie zbyt obciążona, ponieważ więzień usłyszał wyrok dopiero ponad rok później. Przypominam, że przez cały ten czas bohater artykułu przebywał w przepełnionym więzieniu rówieńskim, gdzie na akty oskarżenia czekały setki policjantów, nauczycieli, sędziów, urzędników i przedstawicieli innych grup społecznych uznanych przez władze radzieckie za niebezpieczne.

Na mocy decyzji Kolegium Specjalnego z dnia 10 lutego 1941 r. Aleksander Tarwacki został skazany na osiem lat poprawczych obozów pracy. Karę odbywał w obozie «Karłag».

Według postanowienia Prokuratury Obwodu Rówieńskiego z dnia 25 lipca 1989 r. Aleksander Tarwacki został zrehabilitowany. Jego dalsze losy, podobnie jak rodziny, nie są nam znane.

Tetiana Samsoniuk

P. S.: Materiały rubryki «Ocaleni od zapomnienia» zostały opracowane przez Tetianę Samsoniuk na podstawie akt radzieckich organów ścigania przechowywanych w Państwowym Archiwum Obwodu Rówieńskiego, w zbiorach Zarządu KGB Ukraińskiej SRR w Obwodzie Rówieńskim (1919–1957) oraz w Archiwum Zarządu Służby Bezpieczeństwa Ukrainy. Będziemy wdzięczni, jeżeli odezwą się Czytelnicy, krewni lub bliscy bohaterów naszej rubryki, którzy posiadają o nich dodatkowe informacje.

Powiązane publikacje
Ocaleni od zapomnienia: Antoni Michalak
Artykuły
Antoni Michalak, policjant z Milatyna w powiecie Zdołbunów, z powodu «aktywnej działalności przeciw ruchowi rewolucyjnemu» w 1940 r. został skazany przez Kolegium Specjalne NKWD na pięć lat łagrów.
02 lutego 2023
List do redakcji: Aleksander Tarwacki nadal jest poszukiwany przez rodzinę
Artykuły
Losy Aleksandra Tarwackiego, policjanta z Równego skazanego przez Kolegium Specjalne NKWD na osiem lat łagrów, na łamach «Monitora Wołyńskiego» opisała Tetiana Samsoniuk. Szkic biograficzny oparła na aktach śledztwa przechowywanych w Państwowym Archiwum Obwodu Rówieńskiego.
23 grudnia 2022
Ocaleni od zapomnienia: Władysław Michalski
Artykuły
Akta śledztwa wszczętego w 1939 r. wobec Władysława Michalskiego, policjanta ze Zdołbicy na Rówieńszczyźnie, zawierają tylko kilka kartek. Tak wyglądała większość spraw karnych wobec funkcjonariuszy polskiej policji, których władze radzieckie aresztowały według poprzednio ułożonej listy natychmiast po wkroczeniu na tereny Polski.
06 października 2022
Ocaleni od zapomnienia: Józef Afent
Artykuły
Nasz kolejny szkic jest poświęcony Józefowi Afentowi, starszemu policjantowi ІІ komisariatu policji w Równem aresztowanemu przez władze radzieckie następnego dnia po ich wkroczeniu na tereny II Rzeczypospolitej.
21 września 2022
Ocaleni od zapomnienia: Jerzy Tołwiński
Artykuły
Jerzy Tołwiński z Równego był jednym z wielu polskich policjantów represjonowanych przez władze radzieckie w latach 1939–1941. W 1940 r. został skazany na osiem lat poprawczych obozów pracy z powodu służby w «polsko-pańskiej» policji.
09 września 2022
Ocaleni od zapomnienia: Władysław Śliwiński
Artykuły
Jednym z bohaterów książki «Związek Walki Zbrojnej – 1 w Równem. 1939–1941» wydanej niedawno przez redakcję «Monitora Wołyńskiego» był Władysław Śliwiński. Na początku 1941 r. za konspiracyjną działalność antyradziecką został skazany na 10 lat pozbawienia wolności w poprawczych obozach pracy.
25 sierpnia 2022
Ocaleni od zapomnienia: Bolesław Chyl
Artykuły
Kolejny szkic w cyklu o polskich policjantach represjonowanych przez władze radzieckie w latach 1939–1941 został poświęcony Bolesławowi Chylowi z Klewania. W listopadzie 1939 r. Trybunał Wojskowy 5 Armii Frontu Ukraińskiego skazał go na rozstrzelanie, ponieważ był policjantem i w czasach II Rzeczypospolitej «zatrzymywał komunistów».
19 lipca 2022
Antoni Maciejewski: ciąg dalszy historii
Artykuły
17 lipca 1944 r. w bitwie pod Ankoną we Włoszech zginął urodzony w Równem Antoni Maciejewski. Zanim zaciągnął się do Armii Andersa, był więźniem sowieckich łagrów, do których trafił za udział w polskiej konspiracji.
17 lipca 2022
Ocaleni od zapomnienia: Edmund Kastner
Artykuły
Kolejny szkic w cyklu o funkcjonariuszach polskiej Policji Państwowej represjonowanych przez władze radzieckie w latach 1939–1941 jest poświęcony Edmundowi Kastnerowi – policjantowi z Klewania. Na początku 1940 r. razem z kolegami i konfidentami został oskarżony o «aktywną działalność przeciw ruchowi rewolucyjnemu» і «przygotowanie zbrojnego powstania», a następnie rozstrzelany.
04 lipca 2022