Policjant Stefan Bułа, któremu poświęcono ten szkic, w przededniu II wojny światowej mieszkał i pracował we wsi Sobków w ówczesnym województwie kieleckim. Na początku września 1939 r. jego posterunek otrzymał nakaz ewakuacji. Wkrótce policjant trafił do rówieńskiego więzienia NKWD.

Stefan Buła urodził się w grudniu 1893 r. w Dąbrowie Górniczej w powiecie będzińskim (obecnie województwo śląskie). Według akt sprawy karnej przechowywanej w Państwowym Archiwum Obwodu Rówieńskiego, jego ojciec Ignacy pracował jako cieśla. Zmarł w 1910 r. W sprawie brak informacji o matce Stefana. Wiadomo, że jego siostra Wiktoria (po ślubie Nawrod – tak zapisał sowiecki funkcjonariusz, ewentualnie Nawrot) na początku II wojny światowej mieszkała w Jędrzejowie (miasto we współczesnym województwie świętokrzyskim).

Bohater tego tekstu ukończył cztery klasy szkoły. W latach 1915–1918 odbywał służbę wojskową. W 1919 r. rozpoczął służbę w Policji Państwowej w Jędrzejowie, gdzie pracował przez rok jako szeregowy policjant. Od 1920 do 1929 r. służył na posterunku policji we wsi Oksa, skąd został przeniesiony do wsi Sobków (obydwie miejscowości są położone na terenie obecnego województwa świętokrzyskiego), gdzie w 1936 r. został komendantem posterunku policji.

W ankiecie aresztowanego znajdujemy informację, że Stefan Buła był żonaty ze Stefanią (36 lat), miał z nią córkę Zuzannę (12 lat; wiek żony i córki jest podany według stanu na listopad 1939 r.). W dokumencie zaznaczono, że razem ze Stefanem i jego żoną mieszkała jego teściowa Michalina.

3 września 1939 r. posterunek policji, gdzie służył Stefan Buła, otrzymał nakaz ewakuacji. Wraz ze swoimi podwładnymi Stanisławem Schulzem i Józefem Czechem opuścił Sobków.

2 listopada 1939 r. Armia Czerwona aresztowała Stefana Bułę i Stanisława Schulza w Kryłowie. W aktach sprawy nie uściślono, o którą ze wsi chodzi: wieś Kryłów w pobliżu Korca, Kryłów w pobliżu Warkowicz niedaleko Dubna czy Kryłów w powiecie hrubieszowskim. Bułę i Schulza osadzono w rówieńskim więzieniu NKWD. Józef Czech, według zeznań Stefana Buły na późniejszym przesłuchaniu, pozostał w mieście Włodzimierzowie (przypuszczamy, że chodzi o jedną ze wsi na terenie województwa łódzkiego o nazwie Włodzimierzów albo o Włodzimierz na Wołyniu).

Podczas jedynego przesłuchania, które odbyło się 16 grudnia 1939 r., śledczy pytał więźnia o podporządkowanych mu tajnych pracowników. Stefan Buła wymienił kilka nazwisk, podkreślając, że te osoby były informatorami, a nie tajnymi pracownikami policji.

Podobnie jak w przypadku innych policjantów, Stefana Bułę pytano również o otrzymane odznaczenia. W okresie służby wręczono mu brązowy i srebrny Medal za Długoletnią Służbę, pierwszy – w 1938, drugi – w 1939 r. W 1926 r. został wyróżniony Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921.

Pod koniec przesłuchania śledczy poinformował, że Stefan Buła jest oskarżany o to, że przez 20 lat służył w polskiej policji i prowadził «aktywną działalność przeciw rewolucyjnej klasie robotniczej i pracującemu chłopstwu». «Tak, przyznaję się do wszystkich tych zarzutów» – taką odpowiedź więźnia wpisano do protokołu. Aresztowany nie mówił po rosyjsku, dlatego przesłuchanie przebiegało w obecności zatrudnionego przez NKWD tłumacza.

19 grudnia 1939 r. śledztwo wobec Stefana Buły zostało zakończone, o czym świadczy protokół dotyczący zamknięcia wstępnego śledztwa oraz zapoznania oskarżonego z tą decyzją.

Przez następne 14 miesięcy więzień czekał na wyrok, przebywając w rówieńskim więzieniu NKWD.

Na mocy decyzji Kolegium Specjalnego NKWD ZSRR z dnia 7 kwietnia 1941 r. Stefan Buła został skazany na osiem lat poprawczych obozów pracy. Karę odbywał w «Siewwostłagu».

Według postanowienia Prokuratury Obwodu Rówieńskiego z dnia 21 czerwca 1989 r. bohater tego tekstu został uniewinniony. Dalsze losy Stefana Buły i jego rodziny nie są nam znane.

Tetiana Samsoniuk

P. S.: Materiały rubryki «Ocaleni od zapomnienia» zostały opracowane przez doktor nauk historycznych Tetianę Samsoniuk na podstawie akt radzieckich organów ścigania przechowywanych w Państwowym Archiwum Obwodu Rówieńskiego, w zbiorach Zarządu KGB Ukraińskiej SRR w Obwodzie Rówieńskim (1919–1957) oraz w Archiwum Zarządu Służby Bezpieczeństwa Ukrainy. Będziemy wdzięczni, jeżeli odezwą się Czytelnicy, krewni lub bliscy bohaterów naszej rubryki, którzy posiadają o nich dodatkowe informacje.