Wincenty Kożuch był policjantem w Buderażu w powiecie zdołbunowskim. 9 grudnia 1939 r. został aresztowany przez NKWD. Początkowo przebywał w więzieniu NKWD w Równem, a następnie został przeniesiony do Starobielska. W kwietniu 1941 r. skazano go na pięć lat poprawczych obozów pracy.

Wincenty Kożuch urodził się w 1894 r. w miejscowości Borownice (obecnie część miasta Piwniczna-Zdrój w powiecie nowosądeckim w województwie małopolskim). Jego ojciec Mateusz Kożuch był cieślą. Informacji o matce Wincentego nie posiadamy. Rodzina miała 1 ha ziemi, dwie krowy, świnię i inne zwierzęta domowe.

Wiadomo, że na początku wojny niemiecko-polskiej na terytorium późniejszego Generalnego Gubernatorstwa w Borownicach mieszkał brat Wincentego Ludwik (47 lat; tutaj i dalej wiek krewnych jest podawany według stanu na grudzień 1939 r.).

Wincenty Kożuch skończył cztery klasy wiejskiej szkoły. Do 1915 r. mieszkał z rodzicami i pracował w rolnictwie. Od 1915 r. był zatrudniony na kolei i u miejscowego właściciela ziemi jako drwal.

W 1916 r. rozpoczął służbę w armii austriackiej. Wkrótce dostał się do rosyjskiej niewoli, w której spędził 25 miesięcy. W latach 1918–1920 służył w Wojsku Polskim, skąd został zdemobilizowany jako szeregowy.

Jeszcze przed służbą wojskową, w latach 1915–1916, Kożuch był członkiem Polskiej Partii Socjalistycznej (PPS).

Po zakończeniu służby powrócił do Borownic. Pracował na lokalnej kolei do 1923 r., kiedy wstąpił do służby w Policji Państwowej. Łuck został pierwszym miejscem jego pracy, następnie był kierowany do Ostroga, Moszczanicy, Wielbowna i Nowomalina. Od 1931 r. do ustanowienia władzy radzieckiej pracował na posterunku policji w Buderażu w powiecie zdołbunowskim. W okresie służby wręczono mu Medal za Długoletnią Służbę.

W 1939 r. Wincenty Kożuch mieszkał w Buderażu z żoną Marią c. Jana (36 lat). Małżonkowie wychowywali dwóch synów: Mirosława (9 lat) i Jerzego (5 lat).

Do więzienia NKWD w Równem policjant trafił 9 grudnia 1939 r.

Podczas jedynego przesłuchania, które odbyło się tego samego dnia, więzień powiedział, że służył w policji przez 16 lat. Spośród swoich kolegów wymienił kilku policjantów z powiatu zdołbunowskiego, m.in. Władysława Rembacza i Stanisława Kozłowskiego.

Na tymże przesłuchaniu Kożuch przyznał się do winy, że służył w policji polskiej i «prowadził walkę przeciw ruchowi rewolucyjnemu klasy robotniczej i chłopów».

W chwili zakończenia śledztwa więzień przebywał w obozie w Starobielsku, o czym dowiadujemy się z aktu oskarżenia z 28 grudnia 1940 r.

Rok później, 6 grudnia 1941 r., według postanowienia Prokuratora Obwodu Rówieńskiego Bohatyrenka, sprawę Wincentego Kożucha przekazano na rozpatrzenie do Kolegium Specjalnego NKWD ZSRR. 7 kwietnia 1941 r. na mocy decyzji tego organu Wincenty Kożuch jako «element społecznie niebezpieczny» został skazany na pięć lat poprawczych obozów pracy. Karę odbywał w obozie «Siewwostłag».

Według postanowienia Prokuratury Obwodu Rówieńskiego z dnia 25 sierpnia 1989 r. Wincenty Kożuch został uniewinniony. Dalsze losy bohatera tego tekstu i jego rodziny nie są nam znane.

Tetiana Samsoniuk

P. S.: Materiały rubryki «Ocaleni od zapomnienia» zostały opracowane przez doktor nauk historycznych Tetianę Samsoniuk na podstawie akt radzieckich organów ścigania przechowywanych w Państwowym Archiwum Obwodu Rówieńskiego, w zbiorach Zarządu KGB Ukraińskiej SRR w Obwodzie Rówieńskim (1919–1957) oraz w Archiwum Zarządu Służby Bezpieczeństwa Ukrainy. Będziemy wdzięczni, jeżeli odezwą się Czytelnicy, krewni lub bliscy bohaterów naszej rubryki, którzy posiadają o nich dodatkowe informacje.