5 listopada w Galerii Sztuki w Kowlu odbyły się uroczyste obchody 25-lecia założenia Towarzystwa Kultury Polskiej. Mottem przewodnim spotkania było hasło: «Razem jesteśmy silniejsi».

Na początku wszyscy uczestnicy uroczystości zaśpiewali hymny polski i ukraiński. Następnie prezes TKP w Kowlu Anatolij Herka podziękował wszystkim za przybycie i za wieloletnią owocną działalność.

Po nim głos zabrał konsul Marcin Chruściel z Konsulatu Generalnego RP w Łucku, który podziękował za wieloletnią współpracę i działanie na rzecz polskiej mniejszości narodowej. Mer Kowla Ihor Czajka życzył zebranym zwycięstwa w wojnie z rosyjskim agresorem oraz podziękował Polakom i Polsce jako najbliższemu sąsiadowi za pomoc w tym wyjątkowym dla Ukraińców czasie.

Prezes Towarzystwa Kultury Polskiej im. Tadeusza Kościuszki w Łucku Nina Poremska także podziękowała za współpracę oraz odczytała list od prezes FOPnU Elżbiety Korowieckiej.

Towarzystwo otrzymało również życzenia od Jarosława Góreckiego, dyrektora Centrum Dialogu «Kostiuchnówka» oraz od Stowarzyszenia Miłośników Wołynia i Polesia im. Wincentego Pola w Chełmie.

Po przemówieniach nastąpiła część artystyczna, w której członkowie Towarzystwa i uczniowie Szkoły Polskiej wystąpili z programem muzyczno-słownym. Zabrzmiały polskie pieśni i wiersze oraz pieśni ukraińskie jako podziękowanie żołnierzom walczącym na froncie z Rosją, która zaatakowała Ukrainę.

Goście mogli obejrzeć film przedstawiający historię Towarzystwa Kultury Polskiej w Kowlu od 1998 r. do dziś oraz dwa filmiki ukazujące podziękowania od byłych uczniów Szkoły Polskiej. Wszyscy uczestnicy spotkania otrzymali także ulotkę opisującą historię towarzystwa kowelskiego ze zdjęciami z różnych lat.

Po części artystycznej nastąpiło wręczenie podziękowań i upominków dla gości i najstarszych członków Towarzystwa Kultury Polskiej w Kowlu. Anatolij Herka podziękował wszystkim, którzy pomogli przy przygotowaniach do uroczystości, nauczycielom, uczniom, rodzicom, członkom towarzystwa, prowadzącym uroczystość, występującym na scenie.

Po części artystycznej był czas na rozmowy o trudnościach, które przechodzi Ukraina, o wspólnych projektach i wspominanie tych, którzy już odeszli. Wszyscy życzyli sobie zwycięstwa i nastania czasu pokoju, powtarzając hasło uroczystości: «Razem jesteśmy silniejsi».

Organizacja uroczystości była możliwa dzięki projektowi «Bliżej Polski. Regranting. Wsparcie realizacji wydarzeń polonijnych za granicą» realizowanemu przez Fundację Wolność i Demokracja, a finansowanemu ze środków Kancelarii Prezesa Rady Ministrów w ramach konkursu Polonia i Polacy za Granicą 2023.

Towarzystwo Kultury Polskiej w Kowlu jako samodzielna organizacja zostało zarejestrowane 22 grudnia 1998 r. Pierwszym prezesem TKP jako oddziału Stowarzyszenia Kultury Polskiej im. Ewy Felińskiej na Wołyniu był Anatol Sulik, który zrobił bardzo wiele w zakresie odnajdywania i odnawiania polskich grobów z I Wojny Światowej nie tylko w Kowlu, ale także na całym Wołyniu. Był autorem książki «Cmentarz polski w Kowlu», kultywował mowę polską i tradycje polskie wśród dzieci i młodzieży.

Od 1998 r., kiedy Towarzystwo zostało organizacją samodzielną, prezesem został Wacław Herka, który kierował nim do 2017 r. Pan Wacław był podporucznikiem 27 Wołyńskiej Dywizji Armii Krajowej. Dzięki jego staraniom w 2000 r. przy TKP została otwarta Szkoła Polska. Nawiązano także współpracę z Fundacjami «Pomoc Polakom na Wschodzie» oraz «Wolność i Demokracja», Stowarzyszeniem Miłośników Wołynia i Polesia z Chełma, Konsulatem Generalnym RP w Łucku, a także Ośrodkiem Rozwoju Polskiej Edukacji za Granicą.

Wśród założycieli TKP w Kowlu należy wymienić Mikołaja Czerniaka, Walerego Draganiuka, Jerzego Tudrego, Katerynę Ryłową, Sławomirę Komaszko, Mariannę Kozakiewicz i wielu innych członków, którzy byli i są wartościową cząstką Towarzystwa.

Od 2017 r. prezesem TKP w Kowlu jest Anatolij Herka, który kontynuuje dzieło poprzedników.

TKP w Kowlu od początku swego istnienia opiekuje się mogiłami polskich żołnierzy poległych podczas I wojny światowej, grobami harcerskimi i kwaterą grobów polskich dzieci. W uroczystość Wszystkich Świętych zapala znicze i składa wiązanki kwiatów na polskich cmentarzach.

Przy Szkole Polskiej działała kiedyś drużyna harcerska. Jej założycielem był Maksym Możajski, w czym pomagała mu matka – Tamara Możajska. Do drużyny należeli m.in. Irena Biłous, Katia Czawliuk, Ałła Suska i Mykoła Ostapczuk. Młodzież harcerska organizowała zbiórki, jeździła na obozy do Kostiuchnówki i do Polski oraz na uroczystości na polskich cmentarzach.

Od 2000 r. przy TKP działa Szkoła Polska. W ciągu 23 lat nauczyciele, uczniowie, rodzice i członkowie towarzystwa przygotowali wiele akademii, uroczystości i konkursów. Uczniowie brali udział w wielu konkursach na Ukrainie i w Polsce. Finalistami Olimpiady Literatury i Języka Polskiego byli: Roman Dmytruk i Sofia Plaszko. Mykoła Ostapczuk dotarł do finału konkursu recytatorskiego «Polsko-Ukraińskie Spotkania Mistrzów Słowa» organizowanego przez Centrum Kultury w Lublinie oraz Towarzystwo Kultury Polskiej im. Tadeusza Kościuszki.

Uczniowie brali udział w Letniej Szkole Języka Polskiego w Centrum Integracji w Zamłyniu, w konkursie «Znasz-li ten kraj» we Lwowie, gali finałowej konkursu historycznego «Patria Nostra» w Poznaniu i w Warszawie, wyjeżdżali na wycieczki do Polski. Przez Kilka lat istniał zespół muzyczny «Kowel Band» prowadzony przez Natalię Balecką oraz zespół «Anwalo».

Przez ten czas TKP odwiedziło wielu gości. Między innymi 12 października 2019 r. gościł w Kowlu Adam Kwiatkowski, wówczas podsekretarz stanu w Kancelarii Prezydenta. Odwiedził szkołę przy Towarzystwie i cmentarze w Kowlu.

Towarzystwo Kultury Polskiej od początku swojej działalności ściśle współpracowało z kościołem Świętej Anny w Kowlu. W jego podziemiach odbywały się wcześniej lekcje języka polskiego, tu wystawiano jasełka przed Bożym Narodzeniem oraz organizowano spotkania z delegacjami z Polski, w tym z miast partnerskich: Chełma, Brzegu Dolnego, Lublina i inych.

«Mimo wojny w Ukrainie TKP nadal działa, prowadzi szkołę, dba o polskie groby i współpracuje z innymi towarzystwami z Ukrainy i Polski» – podkreślają członkowie Towarzystwa Kultury Polskiej w Kowlu.

Wiesław Pisarski,
nauczyciel języka polskiego skierowany do Kowla przez ORPEG

Fot. Oleksandr Fomuk oraz Kowelska Rada Miejska