Po utworzeniu Wołyńskiego Autonomicznego Podokręgu Piłki Nożnej (APPN) w składzie Lwowskiego Okręgowego Związku Piłki Nożnej wołyńska piłka weszła na nowy poziom. Ów status pozwalał mistrzowi Wołynia na walkę o wejście do Ligi Polskiego Związku Piłki Nożnej ze zwycięzcami z innych okręgów.
Po utworzeniu Wołyńskiego Autonomicznego Podokręgu Piłki Nożnej (APPN) w składzie Lwowskiego Okręgowego Związku Piłki Nożnej wołyńska piłka weszła na nowy poziom. Ów status pozwalał mistrzowi Wołynia na walkę o wejście do Ligi Polskiego Związku Piłki Nożnej ze zwycięzcami z innych okręgów.
Na walnym zebraniu klubów autonomicznego podokręgu, które odbyło się 12 maja, jego prezesem został przedstawiciel Towarzystwa Sokół w Równem inż. Witold Gorowic. W kolejnych wyborach był on jeszcze dwukrotnie wybierany na prezesa Wołyńskiego APPN. Mjr Gustaw Madzia stał na czele Wydziału Gier i Dyscypliny, a wybitny wołyński piłkarz z Sokoła Józef Szewczyk, został kapitanem podokręgu i pełnił funkcje organizacyjne.
W klasie A Wołyńskiego APPN do czterech uczestników poprzednich mistrzostw – WKS Równe, WKS Kowel oraz rówieńskich Sokoła i Hasmonei – dołączył WKS Dubno.
Przed startem nowych mistrzostw Wołynia w Równem reprezentacja miasta, w składzie której znaleźli się piłkarze WKS Równe i Hasmonei (Sokół w tym dniu grał w Dubnie z drużyną miejscowego WKS, mecz zakończył się wynikiem 0:1 dla WKS Dubno), rozegrała towarzyski mecz ze lwowską Hasmoneą przynależącą do Ligi Państwowej. Mecz zakończył się wynikiem 3:3. W reprezentacji zagrali Kubalski (bramkarz), Łukomski, Walczak, Starek, Lisowski z WKS Równe oraz Sawicki jun., Koźlik, Łatnik, Stanisław Sawicki, Feldman, Sztejndel.
Wołyńskie mistrzostwa rozpoczęły się 26 maja. W czasie kiedy piłkarze WKS Dubno przyzwyczajali się do nowego poziomu gry (porażki z Hasmoneą (0:4) oraz WKS Równe (2:3, tę drużynę w prasie znów nazywano Hallerczykiem), a rówieńskie drużyny walczyły ze sobą (Sokół zwyciężył z Hallerczykiem (3:2) i zakończył remisem mecz z Hasmoneą (1:1), która następnie przegrała z Hallerczykiem (2:3)), na pozycję lidera niespodziewanie wysunął się WKS Kowel. W pierwszej rundzie kowelska drużyna pokonała w Równem Sokoła (4:3, trzy bramki strzelił Marjan, jedną – Sachatczuk), a w następnej WKS Dubno (2:1, bramki dla Kowla strzelili Marynowski i Sachatczuk). WKS Kowel umocnił pozycję lidera zdecydowanym zwycięstwem w meczu z Hallerczykiem (4:1). Relacjonując tę grę prasa wyróżniła bramkarza kowelskiej drużyny Chmielawskiego.
Spokój sportowych spotkań wołyńskich klubów piłkarskich «o szlachetne współzawodnictwo» nagle został zakłócony przez ogromny skandal – pierwszy i nie ostatni. Mecz Hasmonei z Hallerczykiem odbywał się w Równem w obecności kibiców – w większości zwolenników żydowskiego klubu. Prowadził go por. Palczyński, przedstawiciel WKS Równe, który wykluczył z gry dwóch graczy Hasmonei oraz jednego gracza Hallerczyka. Walka zakończyła się wygraną wojskowych (3:2). Po końcowym gwizdku niezadowolona publiczność omalże nie pobiła sędziego. Uniemożliwili to obecni na stadionie żołnierze. Otrzymali oni rozkaz zamknięcia bram, co wywołało panikę wśród kibiców i spowodowało ogromny tłok. Sytuację opanowano i uniknięto tragedii dzięki ingerencji majora Gustawa Madzi, który kazał otworzyć bramy i wypuścić ludzi ze stadionu.
Prawdopodobnie przez to zajście nie rozegrano spotkań ostatniej rundy pierwszej kolejki (Sokół – WKS Dubno, WKS Kowel – Hasmonea).
Sytuacja uspokoiła się i druga kolejka rozpoczęła się według harmonogramu – 23 czerwca. W walce o tytuł mistrza Wołynia trudno było przewidzieć wyniki – Sokół po porażce z Hallerczykiem (1:3) niespodziewanie zwyciężył w Kowlu (5:0). Trzy bramki dla Sokoła strzelił Szewczyk, dwie – Wnukowski. Przerwało to szereg zwycięstw WKS Kowel, który dzień wcześniej po raz drugi zwyciężył z rywalami z Dubna (2:1). W następnym dniu kowelska drużyna straciła jeszcze jeden punkt – mecz z Hasmoneą zakończył się remisem (4:4).
Kontrowersje wzbudził także WKS Dubno – po czterech porażkach zwyciężył on z Hasmoneą (3:2) i Hallerczykiem (5:0). Ale póki w rozgrywkach trwała przerwa, w trakcie której do Równego przyjeżdżały lwowskie drużyny Lechia oraz Ukraina, zwycięskie wyniki WKS Dubno zostały unieważnione ze względu na niezapłacone składki, a ich rywalom przyznano walkower 3:0. Więcej o udziale dubieńskiego klubu w rozgrywkach ówczesne gazety nie wspominały. Lwowska Lechia w Równem pokonała Sokół (3:2) i zakończyła remisem mecz przeciwko Hasmonei (1:1). Mecz Ukrainy z Sokołem zakończył się remisem (1:1), natomiast Hasmoneę Ukraina pokonała (1:0).
Na zdjęciu: Drużyny Sokół (Równe) i Ukraina (Lwów), 2 sierpnia 1929 r. Gra zakończyła się wynikiem 1:1. Ukraina: Butel І (bramka), Butel II, Skregota (obrona), Worobec, Cymbała, Borsuk (pomoc), Sycz, Trusz, Łysyk, Kobziar, Magocki (napastnicy). «Sokół»: Gujak, Liszew, Prozorow, Melnikow, Kejpus, Polikowski, Biłousow, Winogradow, Szewczyk, Walek, Demczuk. Sędzia: Fiala (Równe). Zdjęcie z archiwum Hordija Filipowicza udostępnione przez syna – Aleksandra Filipowicza. Skład drużyn piłkarskich – z czasopisma «Diło» (Lwów).
Tymczasem w jednym z głównych meczów drugiej kolejki, który odbył się 11 sierpnia w Kowlu, Hasmonea zwyciężyła z kowelskim WKS (3:1). Ówczesna prasa wyróżniła w szczególności napastnika żydowskiego klubu Feldmana. Hasmonea jako nowy lider rozgrywek czekała na mecz z Sokołem.
Mecz się odbył, a Hasmonea zwyciężyła (3:1). Jednak nie otrzymała dwóch punktów w tabeli, ponieważ sędziowie Wołyńskiego APPN niespodziewanie odmówili przeprowadzenia rozgrywek, a grę poprowadził nieupoważniony do tego arbiter.
«Co się stało z mistrzostwem klasy A niewiadomo. Miało bowiem być jeszcze kilka rozgrywek, lecz z powodu tego, że kolegjum sędziów nie przysłało swoich przedstawicieli na wyznaczone zawody mistrzowskie, kluby zupełnie się zniechęciły do rozgrywek, a tem bardziej publiczność» – pisała «Ziemia Wołyńska».
15 września odbyło się decydujące spotkanie Sokoła z Hasmoneą, które poprowadził sędzia Szpindura. Kiedy Hasmonea prowadziła 3:0, wydarzył się nieprzyjemny incydent. Zawodnik Sokoła kopnął jednego z przeciwników. Hasmonejczyk spoliczkował go w odwecie, a publiczność wdarła się na boisko. W tej sytuacji mecz został przerwany, a jego kontynuacja stała się niemożliwa.
«Z tych zawodów widać, że tegoroczne mistrzostwo zawisło w powietrzu, a całe w ogóle rozgrywki tegoroczne są tak chaotycznie przeprowadzone, że słaba jest nadzieja zakończenia ich» – podsumował tygodnik «Echo Rówieńskie».
2 kwietnia 1930 r. (!) krakowski «Przegląd Sportowy» informował, że wyniki mistrzostw przeprowadzonych w 1929 r. dotychczas nie zostały ogłoszone. Co prawda czasopismo «Ziemia Wołyńska» jeszcze 6 października pisało, że mistrzem Wołynia została Hasmonea, «ale do rozgrywek o wejście do Ligi nasz mistrz nie przystępuje, bo zawody zakończyły się zbyt późno». O tym, że mistrzem została Hasmonea, napisał również warszawski tygodnik «Stadjon».
Oczywiste jest, że ze względu na powyższe, nie jest możliwe ułożenie tabeli ligowej tych mistrzostw.
W klasie B drużyny zostały podzielone na grupy, ich mistrzowie walczyli o wejście do klasy A w przyszłym roku. W grupach zwyciężyły Hakoach (Dubno) oraz Hasmonea (Kowel). Mistrzem klasy B została kowelska drużyna.
Serhij HRUDNIAK
P. S. od autora: Tekst został opracowany na podstawie publikacji w prasie z roku 1929 – w czasopismach «Echo Rówieńskie» (Równe), «Przegląd Sportowy» (Kraków), «Przegląd Wołyński» (Łuck), «Ziemia Wołyńska» (Łuck), «Stadjon» (Warszawa), «Diło» (Lwów). Dziękuję również za pomoc w przygotowaniu materiału Jurijowi Melnykowi i Wołodymyrowi Morozowowi (Zdołbunów), Bogdanowi Lupie i Denysowi Mandziukowi (Lwów) oraz Leszkowi Śledzionie (Mielec, Polska).
Będę bardzo wdzięczny wszystkim osobom, które udzielą mi informacji o wołyńskich działaczach i piłkarzach w okresie międzywojennym, udostępnią ich zdjęcia lub dokumenty. Można mnie znaleźć na Facebooku (Serhiy Grudnyak) lub napisać do mnie na: sgrudnyak@gmail.com
CZYTAJ TAKŻE:
ROK 1921: POCZĄTKI PIŁKI NOŻNEJ W WOJEWÓDZTWIE WOŁYŃSKIM
ROK 1922: PIERWSZE MISTRZOSTWA DLA WOŁYŃSKICH KLUBÓW
ROK 1923: AWANS WKS KOWEL DO KLASY A
ROK 1924: WKS KOWEL JEDNYM Z LIDERÓW KLASY A
WOŁYŃSKA PIŁKA W LATACH 1925–1926: PIERWSZE OSIĄGNIĘCIA SOKOŁA
WOŁYŃSKA PIŁKA W ROKU 1926: POWRÓT HALLERCZYKA
