Ocaleni od zapomnienia: Jan Ciećkiewicz
Artykuły

Wśród polskich pedagogów represjonowanych przez władze radzieckie w latach 1939–1941 na Wołyniu znalazł się także nauczyciel z Derażnego Jan Ciećkiewicz.

Jan Ciećkiewicz urodził się w 1901 r. w Cieszanowie (obecnie powiat lubaczowski w województwie podkarpackim). O ojcu Jana, Antonim Ciećkiewiczu, z akt sprawy karnej wiadomo tylko, że był sekretarzem gminy. Matka Katarzyna (ur. ok. 1860 r.) na początku II wojny światowej mieszkała w Lubaczowie u swojej córki Marii (ur. w 1903 r.), siostry Jana, która w tym samym mieście pracowała jako nauczycielka. Brat Adam (ur. w 1892 r.) w 1940 r., według przypuszczeń Jana, przebywał w niemieckiej niewoli.

W Cieszanowie Jan ukończył gimnazjum і w 1919 r. został zmobilizowany do Wojska Polskiego, do 4 Pułku Piechoty. Ta jednostka wojskowa w 1920 r. brała udział w wojnie polsko-bolszewickiej. W stopniu szeregowego Jan walczył przeciw Armii Czerwonej nad Berezyną w pobliżu miasta Borysowa (obecnie Białoruś). Po demobilizacji ukończył dwuletni kurs nauczycielski i od 1924 r. pracował w szkołach podstawowych w Berestowcu, Bereźnem i Derażnem w powiecie kostopolskim na Wołyniu.

W Derażnem Jan mieszkał z żoną Marią (ur. w 1904 r.). Oboje pracowali jako nauczyciele w miejscowej szkole. W 1937 r. urodziła się im córka Jadwiga.

W 1931 r. nauczyciel odbył dwumiesięczny kurs aspirantów poruczników i po kilku miesiącach awansował na podporucznika rezerwy. 28 sierpnia 1939 r. został zmobilizowany po raz drugi, tym razem na wojnę niemiecko-polską. Trafił do Lublina. Jednak po porażce Wojska Polskiego wrócił do Derażnego przez Chełm, Kowel i Włodzimierz Wołyński. Za czasów radzieckich zajmował stanowisko zastępcy dyrektora miejscowej szkoły, równocześnie pracując jako nauczyciel.

Podobnie jak większość polskich nauczycieli, do więzienia trafił wiosną 1940 r. Aresztowano go 12 kwietnia.

Ceckiewicz 1

Na pierwszym przesłuchaniu 29 kwietnia 1940 r. Jana Ciećkiewicza oskarżono o walkę przeciw władzy sowieckiej. Do zarzutów się przyznał. «Tak, przyznaję się do tego, że w latach 1919–1920 w szeregach byłego Wojska Polskiego walczyłem przeciw władzom radzieckim» – zapisano w aktach sprawy karnej.

W trakcie śledztwa ujawniono, że zimą 1939 r. Jan został członkiem Obozu Zjednoczenia Narodowego. Mimo to, że był szeregowym członkiem organizacji, śledczy wyodrębnił w akcie oskarżenia właśnie to «przestępstwo», charakteryzując OZN jako «antyradziecką organizację nacjonalistyczną».

Ceckiewicz 2

Na początku Janowi Ciećkiewiczowi przedstawiono szereg zarzutów, które prawie nie dotyczyły walki z ruchem rewolucyjnym, ale właśnie to oskarżenie znalazło się w postanowieniu Kolegium Specjalnego NKWD ZSRR z dnia 18 października 1940 r. Jan został skazany na 8 lat sowieckich łagrów i trafił do obozu «Uchtiżemłag». W 1941 r. wyszedł z łagru jako obywatel polski na mocy Układu Sikorski-Majski. Następnie trafił do Buzułuku w obwodzie czkałowskim, gdzie ulokowany był sztab Armii Andersa. Możemy więc przypuścić, że został żołnierzem tej jednostki wojskowej.

Ceckiewicz 3

Dalsze losy Jana Ciećkiewicza i jego bliskich nie są nam znane.

Ceckiewicz 4

Tetiana SAMSONIUK

P. S.: Materiały rubryki «Ocaleni od zapomnienia» zostały opracowane przez Tetianę Samsoniuk na podstawie akt radzieckich organów ścigania, przechowywanych w Państwowym Archiwum Obwodu Rówieńskiego, w zbiorach Zarządu KGB Ukraińskiej SRR w Obwodzie Rówieńskim (1919–1957) oraz w Archiwum Zarządu Służby Bezpieczeństwa Ukrainy. Będziemy wdzięczni, jeżeli odezwą się Czytelnicy, krewni lub bliscy bohaterów naszej rubryki, którzy posiadają o nich dodatkowe informacje.

CZYTAJ TAKŻE:

OCALENI OD ZAPOMNIENIA: MARIAN GRZYBEK

OCALENI OD ZAPOMNIENIA: LEOKADIA KOCHMAŃSKA

OCALENI OD ZAPOMNIENIA: LEOKADIA KOCHMAŃSKA

OCALENI OD ZAPOMNIENIA: STANISŁAW BRODECKI

OCALENI OD ZAPOMNIENIA: EDMUND WELZANDT

OCALENI OD ZAPOMNIENIA: JAN BLAIKE

OCALENI OD ZAPOMNIENIA: WŁADYSŁAW DROZD

OCALENI OD ZAPOMNIENIA: JÓZEF HERDUŚ

OCALENI OD ZAPOMNIENIA: GLIB NICKIEWICZ

Powiązane publikacje
Ocaleni od zapomnienia: Bolesław Chyl
Artykuły
Kolejny szkic w cyklu o polskich policjantach represjonowanych przez władze radzieckie w latach 1939–1941 został poświęcony Bolesławowi Chylowi z Klewania. W listopadzie 1939 r. Trybunał Wojskowy 5 Armii Frontu Ukraińskiego skazał go na rozstrzelanie, ponieważ był policjantem i w czasach II Rzeczypospolitej «zatrzymywał komunistów».
19 lipca 2022
Antoni Maciejewski: ciąg dalszy historii
Artykuły
17 lipca 1944 r. w bitwie pod Ankoną we Włoszech zginął urodzony w Równem Antoni Maciejewski. Zanim zaciągnął się do Armii Andersa, był więźniem sowieckich łagrów, do których trafił za udział w polskiej konspiracji.
17 lipca 2022
Ocaleni od zapomnienia: Edmund Kastner
Artykuły
Kolejny szkic w cyklu o funkcjonariuszach polskiej Policji Państwowej represjonowanych przez władze radzieckie w latach 1939–1941 jest poświęcony Edmundowi Kastnerowi – policjantowi z Klewania. Na początku 1940 r. razem z kolegami i konfidentami został oskarżony o «aktywną działalność przeciw ruchowi rewolucyjnemu» і «przygotowanie zbrojnego powstania», a następnie rozstrzelany.
04 lipca 2022
«Ci ludzie chodzili tymi samymi ulicami, co ja». Zaprezentowano książkę o polskim podziemiu w Równem
Artykuły
«Jest to książka o kwestii wyboru. Podobnie jak przed nami, Ukraińcami, obecnie stoi wybór zaangażować się w walkę o niepodległość czy szukać bezpiecznego miejsca, zostać wolontariuszem czy kolaborantem, tak Polacy w 1939 r. stali przed tym samym wyborem» – powiedziała Tetiana Samsoniuk, autorka publikacji «Związek Walki Zbrojnej – 1 w Równem. 1939–1941».
11 czerwca 2022
Ocaleni od zapomnienia: Władysław Jakuszewski
Artykuły
W okresie międzywojennym Władysław Jakuszewski pracował w policji w Równem, Kowlu, Dubnie i Zdołbunowie. Został aresztowany przez NKWD w listopadzie 1939 r., a w marcu 1941 r. za «aktywną działalność przeciw ruchowi rewolucyjnemu» został skazany na osiem lat poprawczych obozów pracy.
27 maja 2022
Ocaleni od zapomnienia: Stefan Jarząbkowski
Artykuły
Stefan Jarząbkowski, policjant z Glińska Czeskiego na Rówieńszczyźnie, jest bohaterem kolejnego szkicu o funkcjonariuszach polskiej Policji Państwowej, którzy doznali represji ze strony reżimu sowieckiego.
18 marca 2022
Ocaleni od zapomnienia: Józef Ryczak
Artykuły
Po demobilizacji z Wojska Polskiego Józef Ryczak rozpoczął pracę w polskiej Policji Państwowej. Służył m.in. w Równem. Po wkroczeniu do miasta Armii Czerwonej został aresztowany z powodu «aktywnej walki przeciw rewolucyjnemu ruchowi robotniczemu».
11 lutego 2022
Ocaleni od zapomnienia: Stanisław Pacholczyk
Artykuły
«Przez dłuższy okres prowadził walkę przeciw robotnikom i chłopom» – w ten sposób w postanowieniu o pociągnięciu do odpowiedzialności karnej z dnia 19 grudnia 1939 r. określono «przestępstwa» popełnione wg sowietów przez Stanisława Pacholczyka, któremu poświęcamy ten artykuł.
28 stycznia 2022
Ocaleni od zapomnienia: Józef Reszczyński
Artykuły
Józef Reszczyński z kolonii Dołganiec w powiecie kostopolskim w przededniu II wojny światowej został zmobilizowany do policji. Z tego powodu po ustanowieniu władzy radzieckiej został aresztowany przez NKWD i następnie skazany na pięć lat łagrów.
14 stycznia 2022