«Jestem pasjonatem historii straży pożarnych i natrafiłem na artykuł o jednym z oficerów pracujących na terenie byłego województwa wołyńskiego – Macieju Żołnierczyku. Przesyłam notę biograficzną, którą opracowałem. Jest ona jeszcze niepełna, ponieważ nie mam sprawdzonych informacji z okresu 1938–1939» – napisał w mailu do redakcji «Monitora Wołyńskiego» Florian Pelczar z Rzeszowa.

O Macieju Żołnierczyku, członku Związku Walki Zbrojnej – 1, na łamach «Monitora Wołyńskiego» pisała Tetiana Samsoniuk. Został on także bohaterem jej książki «Związek Walki Zbrojnej – 1 w Równem. 1939–1941». Urodził się we Lwowie, gdzie mieszkał i pracował. Przez pewien czas był zatrudniony również w Łucku. W marcu 1940 r. został zwerbowany do Związku Walki Zbrojnej. Następnie udał się do Równego, gdzie miał otrzymać hasło i informacje o lokalu konspiracyjnym na spotkanie z kierownikiem podziemia w Łucku. 20 marca 1940 r. został aresztowany przez NKWD i skazany na 10 lat sowieckich łagrów.

Szkic biograficzny o Macieju Żołnierczyku Tetiana Samsoniuk opracowała, podobnie jak wszystkie teksty w cyklu «Ocaleni od zapomnienia», opierając się na materiałach sprawy karnej. Akta jego sprawy przechowywane są obecnie w zbiorach Archiwum Służby Bezpieczeństwa Ukrainy w Obwodzie Rówieńskim. Dalszych losów bohatera szkicu autorce nie udało się ustalić.

Z noty biograficznej opracowanej przez Floriana Pelczara z Rzeszowa dowiadujemy się, że Maciej Żołnierczyk w latach 1936–1937 był komendantem Straży Pożarnej w Łucku. Udało mu się wydostać z sowieckiego łagru i wstąpić do Armii Andersa. Po wojnie mieszkał w Wielkiej Brytanii.

Poniżej przedstawiamy notę biograficzną przesłaną przez Floriana Pelczara:

«Mł. inst. poż. Maciej Żołnierczyk ur. 19.11.1911 we Lwowie. Ukończył gimnazjum we Lwowie. Ukończył dywizyjny kurs podchorążych rezerwy piechoty. W 1935 oficer Lwowskiej Straży Pożarnej, w latach 1936–1937 komendant Straży Pożarnej w Łucku.

W 1938 jest w wykazie oficerów Korpusu Technicznego Związku Straży Pożarnych RP. W 1939 pracował jako urzędnik w Brześciu nad Bugiem, z dużym prawdopodobieństwem jako referent przeciwpożarowy Dowództwa Okręgu Korpusu IX Brześć nad Bugiem (ten fakt należałoby sprawdzić – aut. noty).

W trakcie Kampanii Wrześniowej odpowiadał za sprawy przeciwpożarowe jako żołnierz Dowództwa Obrony Przeciwlotniczej Okręgu Korpusu IX Brześć nad Bugiem (posiadał stopień sierż. pchor.). Brał udział w akcjach ratowniczo-gaśniczych obiektów wojskowych i cywilnych na terenie Brześcia i Bazy Lotniczej Małaszewicze.

Po zakończeniu walk przebywał na terenie Wołynia i Lwowa. W tym okresie działał w Związku Walki Zbrojnej. Aresztowany 20.03.1940 w Równem przez NKWD, skazany został na 10 lat więzienia i zesłany na Kołymę. Zwolniony latem 1942 wstąpił do Armii Andersa. Ewakuowany na Bliski Wschód służył w jednostkach 2 Brygady Pancernej: jako dowódca plutonu w 6 Pułku Pancernym, a później w 1 Pułku Ułanów Krechowieckich. Od 1943 r. walczył na terenie Włoch.

Po wojnie przewieziony do Wielkiej Brytanii. Po demobilizacji w 1948 r. zamieszkał w Leeds i w roku 1952 otrzymał obywatelstwo brytyjskie. Zmienił nazwisko na Matthiew Sanders, żonaty był z Włoszką.

Wspomnienia Macieja Żołnierczyka znajdują się w dwóch książkach: «Kołyma – Polacy w sowieckich łagrach» wydanej w 2019 r. przez wydawnictwo Zona Zero oraz «Polska obrona przeciwlotnicza 1939» (tom 3/2) wydanej w 2012 r. w ramach serii «Wojskowe Teki Archiwalne» wydawnictwa Tetragon.

Dodatkowo w dniu 10.04.2018 w «Monitorze Wołyńskim» ukazał się artykuł «Ocalić od zapomnienia: Maciej Żołnierczyk».

Florian Pelczar szuka informacji o przedwojennych oficerach pożarnictwa pracujących na terenie województwa wołyńskiego:

1. Jerzy Trzeszewski, Łuck.

2. Jerzy Brodzki, Łuck.

3. Marian Korcz, Dubno.

4. Czesław Osiej, Horochów.

5. Tadeusz Strzelecki, Kostopol. Najprawdopodobniej zginął w 1943–1944.

6. Stanisław Kowalczyk, Kowel.

7. Józef Drozdowski, Krzemieniec.

8. Czesław Wdziękoński, Łuck.

9. Bolesław Gronowski, Równe.

10. Czesław Jędrzejewski, Włodzimierz Wołyński. Zginął w 1943 r.

11. Ernest Terlecki, Równe. Znajduje się na Ukraińskiej Liście Katyńskiej.

12. Stanisław Filipek, Sarny.

13. Władysław Świetlicki, Zdołbunów. Znajduje się na Ukraińskiej Liście Katyńskiej.

14. Wacław Mesner, Łuck.

Na terenie województwa wołyńskiego do 1939 r. Zawodowe Straże Pożarne istniały w Dubnie, Kowlu, Łucku, Równem i Włodzimierzu Wołyńskim. Florian Pelczar szuka informacji również o ich działalności. Gdyby ktoś z naszych Czytelników posiadał wiadomości o nich oraz o wymienionych wyżej oficerach pożarnictwa, prosimy pisać na adres: monitorwolynski@gmail.com. Redakcja przekieruje wszystkie maile do Floriana Pelczara.

Natalia Denysiuk

Zdjęcie udostępnione przez Tetianę Samsoniuk