Jak będzie wyglądała wystawa Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku, jak będą prezentowane obiekty i w jaki sposób będzie przedstawiana historia II wojny światowej rozmawiano z pracownikami tej placówki w Klubie Polskim w Łucku.

Spotkanie z przedstawicielami Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku odbyło się 19 października. Wzięli w nim udział Bartłomiej Garba i Waldemar Kowalski z Działu Wystawienniczego Muzeum, specjalista Działu Naukowego Dmitriy Panto oraz operator Dominik Jagodziński. Na prezentację przybyli studenci polonistyki Uniwersytetu Wschodnioeuropejskiego im. Łesi Ukrainki, wykładowcy tej uczelni, osoby zainteresowane tematem oraz przedstawiciele Konsulatu Generalnego RP w Łucku przy wsparciu którego działa Klub Polski.

Bartłomiej Garba, główny specjalista Działu Wystawienniczego, przybliżył funkcjonowanie Muzeum: «Placówka zostanie otwarta na początku 2017 r. Wystawa jest obecnie w fazie końcowej produkcji. Muzeum II Wojny Światowej zostało powołane w 2008 r. Jest to inicjatywa rządu polskiego. Organem założycielskim jest Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego RP». Wytłumaczył także, dlaczego właśnie w Gdańsku ulokowano tę instytucję, przypominając m.in. o obronie Westerplatte i Poczty Polskiej w Gdańsku.

Muzeum II Wojny Światowej to muzeum narracyjne. «Jest to dość popularna obecnie forma prezentacji historii w muzealnictwie. Tradycyjne muzeum to instytucja, która obiekty zbiera, przechowuje, konserwuje, bada. Muzeum narracyjne natomiast przedstawia pewną opowieść, prezentuje ciąg zdarzeń w pewnej narracji, wykorzystując przy tym multimedia, współczesne środki wyrazu oraz scenografię».

Najpierw powstała koncepcja programowa Muzeum. Na jej podstawie został określony scenariusz, to posłużyło za pewien zaczyn do przygotowania konkursu na ekspozycję stałą. «Został rozpisany konkurs i firmy zajmujące się projektowaniem wystaw miały stworzyć swoją koncepcję tego, co my jako historycy przedstawiliśmy w scenariuszu. Firma, która wygrała nadała ramy techniczne mającemu powstać projektowi.

«Praca nad wystawą zaczęła się na długo przed wybudowaniem gmachu» – powiedział Bartłomiej Garba. Następnie zaprezentował, jak będzie wyglądało muzeum.

Całość budynku jest zlokalizowana pod ziemią, wystawa jest pokazywana na głębokości 14 metrów w półmroku. «Był to celowy zamysł projektantów. Zejście pod ziemię i prezentowanie tam wystawy ma symbolizować fakt, że wojna była mrocznym przeżyciem» – mówił specjalista Muzeum. Czerwony kolor gmachu nawiązuje do zabudowy Gdańska, natomiast wieża górująca nad ziemią jest symbolem przyszłości. Można z niej spojrzeć na panoramę odbudowanego Gdańska, który w wyniku wojny doznał ogromnych zniszczeń.

Zgromadzonym zaprezentowano film o wystawie. «Muzeum II Wojny Światowej «opowiada», jak totalitarny nazistowski system zdobył poparcie milionów zwykłych Niemców, którzy uwierzyli, że należy im się panowanie nad światem» – podkreśliła aktorka Maja Ostaszewska, która wystąpiła w tym filmie jako narratorka. Muzeum upamiętnia agresję radziecką na Polskę, narody, które doświadczyły agresji niemieckiej, radzieckiej i japońskiej. Ważne miejsce zajmują w nim tragiczne losy ludności cywilnej – dorosłych i dzieci. Przedstawia ono warunki życia codziennego pod okupacją oraz zjawisko kolaboracji, brutalność niemieckich represji i powszechny terror. «Opowiada o zbrodniach popełnianych w imię nieludzkich ideologii na ludziach, których jedyną winą była przynależność do narodów lub grup społecznych, które ktoś uznał za gorsze, wrogie i skazał na eksterminację» – mówi się dalej w filmie.

Ekspozycja opowie także o Zbrodni Katyńskiej i zagładzie Żydów, o nalotach i bombardowaniach, o blokadzie Leningradu oraz o losach setek tysięcy Polaków, Bałtów, Ukraińców, Tatarów i Czeczenów, deportowanych na rozkaz Stalina w głąb Związku Radzieckiego lub uwięzionych w łagrach. W Muzeum można będzie się dowiedzieć o różnych formach oporu wobec okupantów i o wyjątkowości Polskiego Państwa Podziemnego. Zwiedzający będą mogli nie tylko dowiedzieć się o złamaniu kodów niemieckiej maszyny szyfrującej Enigma, ale też na interaktywnej kopii Enigmy sami zaszyfrować i odszyfrować dowolne teksty.

Osobna część wystawy poświęcona jest ostatnim dniom wojny, wyzwoleniu spod niemieckiej okupacji. Pokazuje ona radość z zakończenia wojny i odradzanie się życia, ale również komunistyczne represje.

Bartłomiej Garba pokazał, jak jest budowana wystawa, a następnie oddał glos świadkom historii: przedstawił dwa filmy poświęcone Wrześniowi 1939 r. oraz Zbrodni Katyńskiej z perspektywy świadków. Zgromadzeni mogli wysłuchać m.in. relacji Andrzeja Wajdy. W dniu, kiedy w Łucku odbywało się spotkanie z muzealnikami Polska żegnała wybitnego reżysera. «Andrzej Wajda wspierał nasze działania od początku, przy pracach nad przygotowaniem, w jury konkursowym na wybór firmy, która miała wykonać ekspozycję, udzielił nam wywiadu, przekazując swoje wspomnienia związane z wojną» – powiedział Bartłomiej Garba.

Waldemar Kowalski z Działu Wystawienniczego podkreślił, że Muzeum II Wojny Światowej jest unikalne w skali całego świata: «Jest Muzeum Pierwszej Wojny we Francji, w różnych państwach są muzea związane z II wojną światową, ale są one tematyczne: muzea okupacji, militarne, Holokaustu lub poświęcone danemu miejscu, np. obozom koncentracyjnym. Żadne muzeum nie przedstawia II wojny światowej i losu ofiar, przede wszystkim ludności cywilnej, w kontekście całego świata».

Pracownicy Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku przebywali na Wołyniu w związku z badaniami terenowymi, związanymi z pozyskiwaniem świadków historii. Relacje świadków podczas kilku wizyt na Ukrainie zbierali m.in. we Włodzimierzu Wołyńskim, Sarnach, Lubomlu, Maniewiczach, Równem, Rożyszczach, Łucku.

«Muzeum nastawione jest na wymiar ludzki II wojny światowej. Naszym głównym zainteresowaniem jest przedstawienie losów ludzi: żołnierzy, cywilów, więźniów, jeńców wojennych, których najbardziej dotknął ten konflikt. My oddajemy głos im. To oni są naszymi narratorami» – powiedział Bartłomiej Garba.

Natalia DENYSIUK

CZYTAJ TAKŻE:

WOŁYŃSKIE MUZEUM KRAJOZNAWCZE OBCHODZI 85-LECIE. CZĘŚĆ 1

WOŁYŃSKIE MUZEUM KRAJOZNAWCZE OBCHODZI 85-LECIE. CZĘŚĆ 2