Wśród polskich pedagogów represjonowanych przez władze radzieckie w latach 1939–1941 na Wołyniu znalazł się także nauczyciel z Derażnego Jan Ciećkiewicz.
Jan Ciećkiewicz urodził się w 1901 r. w Cieszanowie (obecnie powiat lubaczowski w województwie podkarpackim). O ojcu Jana, Antonim Ciećkiewiczu, z akt sprawy karnej wiadomo tylko, że był sekretarzem gminy. Matka Katarzyna (ur. ok. 1860 r.) na początku II wojny światowej mieszkała w Lubaczowie u swojej córki Marii (ur. w 1903 r.), siostry Jana, która w tym samym mieście pracowała jako nauczycielka. Brat Adam (ur. w 1892 r.) w 1940 r., według przypuszczeń Jana, przebywał w niemieckiej niewoli.
W Cieszanowie Jan ukończył gimnazjum і w 1919 r. został zmobilizowany do Wojska Polskiego, do 4 Pułku Piechoty. Ta jednostka wojskowa w 1920 r. brała udział w wojnie polsko-bolszewickiej. W stopniu szeregowego Jan walczył przeciw Armii Czerwonej nad Berezyną w pobliżu miasta Borysowa (obecnie Białoruś). Po demobilizacji ukończył dwuletni kurs nauczycielski i od 1924 r. pracował w szkołach podstawowych w Berestowcu, Bereźnem i Derażnem w powiecie kostopolskim na Wołyniu.
W Derażnem Jan mieszkał z żoną Marią (ur. w 1904 r.). Oboje pracowali jako nauczyciele w miejscowej szkole. W 1937 r. urodziła się im córka Jadwiga.
W 1931 r. nauczyciel odbył dwumiesięczny kurs aspirantów poruczników i po kilku miesiącach awansował na podporucznika rezerwy. 28 sierpnia 1939 r. został zmobilizowany po raz drugi, tym razem na wojnę niemiecko-polską. Trafił do Lublina. Jednak po porażce Wojska Polskiego wrócił do Derażnego przez Chełm, Kowel i Włodzimierz Wołyński. Za czasów radzieckich zajmował stanowisko zastępcy dyrektora miejscowej szkoły, równocześnie pracując jako nauczyciel.
Podobnie jak większość polskich nauczycieli, do więzienia trafił wiosną 1940 r. Aresztowano go 12 kwietnia.
Na pierwszym przesłuchaniu 29 kwietnia 1940 r. Jana Ciećkiewicza oskarżono o walkę przeciw władzy sowieckiej. Do zarzutów się przyznał. «Tak, przyznaję się do tego, że w latach 1919–1920 w szeregach byłego Wojska Polskiego walczyłem przeciw władzom radzieckim» – zapisano w aktach sprawy karnej.
W trakcie śledztwa ujawniono, że zimą 1939 r. Jan został członkiem Obozu Zjednoczenia Narodowego. Mimo to, że był szeregowym członkiem organizacji, śledczy wyodrębnił w akcie oskarżenia właśnie to «przestępstwo», charakteryzując OZN jako «antyradziecką organizację nacjonalistyczną».
Na początku Janowi Ciećkiewiczowi przedstawiono szereg zarzutów, które prawie nie dotyczyły walki z ruchem rewolucyjnym, ale właśnie to oskarżenie znalazło się w postanowieniu Kolegium Specjalnego NKWD ZSRR z dnia 18 października 1940 r. Jan został skazany na 8 lat sowieckich łagrów i trafił do obozu «Uchtiżemłag». W 1941 r. wyszedł z łagru jako obywatel polski na mocy Układu Sikorski-Majski. Następnie trafił do Buzułuku w obwodzie czkałowskim, gdzie ulokowany był sztab Armii Andersa. Możemy więc przypuścić, że został żołnierzem tej jednostki wojskowej.
Dalsze losy Jana Ciećkiewicza i jego bliskich nie są nam znane.
Tetiana SAMSONIUK
P. S.: Materiały rubryki «Ocaleni od zapomnienia» zostały opracowane przez Tetianę Samsoniuk na podstawie akt radzieckich organów ścigania, przechowywanych w Państwowym Archiwum Obwodu Rówieńskiego, w zbiorach Zarządu KGB Ukraińskiej SRR w Obwodzie Rówieńskim (1919–1957) oraz w Archiwum Zarządu Służby Bezpieczeństwa Ukrainy. Będziemy wdzięczni, jeżeli odezwą się Czytelnicy, krewni lub bliscy bohaterów naszej rubryki, którzy posiadają o nich dodatkowe informacje.
CZYTAJ TAKŻE:
OCALENI OD ZAPOMNIENIA: MARIAN GRZYBEK
OCALENI OD ZAPOMNIENIA: LEOKADIA KOCHMAŃSKA
OCALENI OD ZAPOMNIENIA: LEOKADIA KOCHMAŃSKA
OCALENI OD ZAPOMNIENIA: STANISŁAW BRODECKI
OCALENI OD ZAPOMNIENIA: EDMUND WELZANDT
OCALENI OD ZAPOMNIENIA: JAN BLAIKE
OCALENI OD ZAPOMNIENIA: WŁADYSŁAW DROZD
