Wnuk przedstawia losy Stanisława Pacholczyka
Artykuły

Przygotowując do druku artykuł Tetiany Samsoniuk o Stanisławie Pacholczyku, policjancie z Równego skazanym w 1939 r. przez NKWD na osiem lat sowieckich łagrów, redakcji udało się nawiązać kontakt z jego wnukiem – Andrzejem Korusem z Wrocławia.

Zwróciliśmy się do niego z prośbą o uzupełnienie tekstu o jego dziadku.

Andrzej Korus od lat bada historię swojej rodziny. To dzięki niemu dzieciom Stanisława Pacholczyka udało się nawiązać kontakt z bratem Edwardem, którego po raz ostatni widzieli przed tym, jak zaciągnął się do Armii Andersa.

 

Pacholczyk 5

 

Stanisław Pacholczyk z kolegą na froncie francusko-belgijskim

 

Pacholczyk 1

 

 

Pacholczyk 1b

 

Stanisław Pacholczyk w mundurze policjanta

W uzupełnieniu artykułu Tetiany Samsoniuk, opartego o akta śledcze NKWD dotyczące Stanisława Pacholczyka, jego wnuk przesłał następujące informacje.

«W czasie, kiedy mój dziadek Stanisław Pacholczyk przyszedł na świat, wieś nazywała się Gierlachowo. W późniejszym okresie (do teraz) nazywa się Gierłachowo. Można to sprawdzić w «Opisaniu Historyczno-Statystycznym Wielkiego Księstwa Poznańskiego» wydanym nakładem księgarni zagranicznej w Lipsku 1846 r. Tak też zapisane jest w dowodzie osobistym dziadka Stanisława oraz dokumencie z wojska» – napisał Andrzej Korus.

Dodał, że matką Stanisława Pacholczyka jest Anna z Wojciechowskich Pacholczykowa, urodzona w 1874 r. Informacji o niej nie było w aktach NKWD opracowanych przez Tetianę Samsoniuk.

Podano w nich natomiast, że bohater jej tekstu mieszkał w Równem przy ul. Wolskiej 3. Andrzej Korus uzupełnił te wiadomości: «W okresie międzywojennym Stanisław Pacholczyk zamieszkiwał wraz z żoną Wiktorią z Maćkowskich Pacholczykową (moją babcią, ur. w 1896 r.) w kilku miejscowościach na tzw. Kresach Wschodnich: w Kostopolu (na pewno w 1927 r.), w Bereźnem (na pewno w 1937 r.) oraz w Równem do chwili aresztowania we wrześniu 1939 r. Według informacji, które otrzymałem od babci Wiktorii oraz jej dzieci (w tym Stanisławy – mojej mamy), w Równem mieszkali na ul. Wolskiej pod numerem 7, natomiast pod numerem 15 mieszkali rodzice mojego taty Bolesława Korusa, męża najstarszej córki Pacholczyków – Stanisławy. Tak pamiętam z młodości».

 

Pacholczyk 2

 

Stanisław Pacholczyk – zdjęcie z dowodu osobistego

 

Pacholczyk 3

 

Dowód osobisty Stanisława Pacholczyka

 

Pacholczyk 6

 

Wyciąg ewidencyjny

Z informacji przesłanych przez Andrzeja Korusa, wynika także, że Stanisław Pacholczyk 11 kwietnia 1927 r. ukończył kurs przodowników policji w Szkole Policyjnej Województwa Kieleckiego. Posiadał następujące odznaczenia: Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości (kwiecień 1929 r.), Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 (kwiecień 1930 r.), Brązowy Medal za Długoletnią Służbę (lipiec 1938 r.) oraz Brązowy Krzyż Zasługi (lipiec 1938 r.).

 

Pacholczyk 4

 

Załoga posterunku Policji Państwowej w Kostopolu

 

Pacholczyk 7

 

Akt nadania Stanisławowi Pacholczykowi Medalu Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości

 

Pacholczyk 8

 

Dyplom nadania Stanisławowi Pacholczykowi Brązowego Medalu za Długoletnią Służbę

 

Pacholczyk 9

 

Akt nadania Stanisławowi Pacholczykowi Brązowego Krzyża Zasługi

«Po aresztowaniu we wrześniu 1939 r. został po kilku dniach przewieziony z Równego do Ostroga, gdzie go osądzono» – napisał Andrzej Korus. Natomiast w aktach śledztwa są wzmianki tylko o Równem.

Miejscem odbywania kary był obóz «Iwdiełag» koło Swierdłowska (od 1991 r. Jekaterynburg w Federacji Rosyjskiej). Stanisław Pacholczyk, jak podaje Andrzej Korus, nie dostał się do armii formowanej przez gen. Andersa: «Zmarł na tyfus w tzw. tranzycie (kwarantannie przed przyjęciem do armii) w 1942 r. Miejscowość nazywa się Janginiur koło Dżałał-Abadu w Kirgizji. W tym czasie formowała się tam 5 Dywizja Piechoty pod dowództwem gen. bryg. Mieczysława Boruty-Spiechowicza. Posiadam list od osoby, która pomagała pielęgnować dziadka Stanisława aż do śmierci. Do armii polskiej dostał się natomiast towarzyszący mu syn – Edward Pacholczyk».

MW
Zdjęcia udostępnione przez Andrzeja Korusa

CZYTAJ TAKŻE:

DZIEJE ŻYCIA MOJEGO DZIADKA STANISŁAWA STEFAŃSKIEGO

Powiązane publikacje
Represje wobec wołyńskich Polaków: Policjant Antoni Witczak
Wydarzenia
Dla sowieckiego «wymiaru sprawiedliwości» zwykła działalność zawodowa mogła być powodem uwięzienia. Na przykład Antoni Witczak został skazany na osiem lat łagrów tylko za to, że był policjantem.
16 marca 2026
Represje wobec wołyńskich Polaków: Jerzy Urbański z Chotiaczowa
Wydarzenia
Jerzy Urbański został zatrzymany 23 stycznia 1940 r. na obszarze Włodzimierskiego Oddziału Pogranicznego podczas próby nielegalnego przekroczenia granicy między terenami okupowanymi przez Niemcy oraz ZSRR.
05 marca 2026
Represje wobec wołyńskich Polaków: Aktor z Warszawy Wiesław Batorski
Artykuły
O ile w większości spraw karnych aresztowanych Polaków śledczy NKWD fabrykowali zarzuty, o tyle w przypadku Wiesława Batorskiego śledztwo przez długi okres obywało się w ogóle bez nich. W państwie prawa jest to nie do pomyślenia, ale w ZSRR przepisy, jeśli zachodziła taka potrzeba, nie miały najwyższej mocy prawnej.
16 lutego 2026
Represje wobec wołyńskich Polaków: Jeńcy Melchior Bała i Stanisław Fijoł
Artykuły
Melchior Bała i Stanisław Fijoł zostali zatrzymani przez żołnierzy Armii Czerwonej podczas próby przekroczenia granicy sowiecko-niemieckiej. Po ucieczce z obozu koncentracyjnego dla jeńców wojennych trafili do sowieckiego więzienia.
03 lutego 2026
Represje wobec wołyńskich Polaków: Pracownik banku w Łucku Maksymilian Koryciński
Artykuły
Maksymilian Koryciński, pracownik banku w Łucku, został oskarżony przez NKWD o udział w antysowieckiej organizacji podziemnej. Zbudowawszy własną linię obrony, przetrwał prawie półtoraroczne śledztwo i otrzymał stosunkowo łagodny wyrok: «tylko» pięć lat zesłania.
20 stycznia 2026
Represje wobec wołyńskich Polaków: Kolejarz z Kowla Michał Marian Skuła
Artykuły
Funkcjonariusze NKWD próbowali oskarżyć kowelskiego kolejarza Michała Mariana Skułę o współpracę z polskim wywiadem. Choć nie udało się im tego udowodnić, jednak bohater naszego eseju został skazany na osiem lat łagrów.
06 stycznia 2026
Represje wobec wołyńskich Polaków: Kolejarze z Lubomla Leonard Dewald i Kazimierz Sieczka
Artykuły
Funkcjonariusze NKWD wszczęli wspólną sprawę karną przeciwko kolejarzom Leonardowi Dewaldowi i Kazimierzowi Sieczce, ponieważ obaj byli członkami partii OZN w Lubomlu. Pomimo faktu, że sprawa była szyta grubymi nićmi, obaj zostali skazani na osiem lat łagrów.
10 grudnia 2025
«Ta książka jest o mieszkańcach Równego». Zaprezentowano publikację poświęconą polskiej konspiracji
Artykuły
W Centrum Historii Cyfrowej w Równem odbyła się prezentacja książki dr Tetiany Samsoniuk «Związek Walki Zbrojnej – 1 w Równem. 1939–1941» zawierającej szkice biograficzne działaczy polskiej konspiracji w mieście w okresie «pierwszych sowietów».
29 listopada 2025
Represje wobec wołyńskich Polaków: Piotr Malinowski, dyrektor szkoły w Trościańcu
Artykuły
Piotr Malinowski, dyrektor szkoły rolniczej w Trościańcu pod Łuckiem, został «standardowo» oskarżony o działalność kontrrewolucyjną i skazany na osiem lat łagrów.
25 listopada 2025