Ocaleni od zapomnienia: Stanisław Pacholczyk
Artykuły

«Przez dłuższy okres prowadził walkę przeciw robotnikom i chłopom» – w ten sposób w postanowieniu o pociągnięciu do odpowiedzialności karnej z dnia 19 grudnia 1939 r. określono «przestępstwa» popełnione wg sowietów przez Stanisława Pacholczyka, któremu poświęcamy ten artykuł.

Stanisław Pacholczyk urodził się 13 listopada 1895 r. w Gierłachowie (obecnie powiat rawicki w województwie wielkopolskim). Wiadomo, że jego ojciec Marcin (69 lat; tutaj i dalej wiek krewnych jest podawany według stanu na 1939 r.) pracował jako robotnik najemny u właścicieli ziemskich. W sprawie karnej przechowywanej w Państwowym Archiwum Obwodu Rówieńskiego, która była źródłem do napisania tego szkicu biograficznego, brak informacji o matce Stanisława.

Wiadomo, że Stanisław Pacholczyk ukończył niemiecką szkołę, dzięki czemu dobrze znał język niemiecki.

W latach 1915–1917 (lub 1915–1918 zgodnie z innym dokumentem) służył w wojsku niemieckim w 11 Pułku Piechoty, skąd został zdemobilizowany w stopniu gefrajtra (polski odpowiednik – starszy szeregowy). W 1919 r. rozpoczął służbę w Wojsku Polskim. Po awansie na kaprala trafił do 62 Pułku Piechoty.

W 1920 r. Pacholczyk uczestniczył w wojnie polsko-bolszewickiej. Brał udział w walkach z Armią Czerwoną w Berdyczowie oraz na stacji Koziatyn.

W Równem Stanisław Pacholczyk mieszkał przy ulicy Wolskiej 3 razem z żoną Wiktorią (42 lata) i dziećmi: Stanisławą (18 lat), Anną (16 lat), Edwardem (14 lat) і Mieczysławem (11 lat).

Od 1921 r. do ustanowienia władzy radzieckiej bohater tego tekstu pracował jako starszy policjant w I komisariacie policji w Równem. We współczesnej policji odpowiednikiem tego komisariatu jest wydział ruchu drogowego. Pacholczyk został odznaczony Medalem za Długoletnią Służbę.

Podobnie jak większość policjantów pracujących w Równem, Stanisław Pacholczyk został aresztowany 18 września 1939 r. Osadzono go w rówieńskim więzieniu.

W czasie śledztwa, na które więzień oczekiwał od 18 września do 18 grudnia 1939 r., został przesłuchany tylko dwukrotnie. Protokoły przesłuchań zawierają jedynie po kilka pytań dotyczących odznaczeń, udziału w wojnie polsko-bolszewickiej, a także tego, jak długo zatrzymany służył w policji oraz czy podejmując się tej pracy uświadamiał sobie, że «będzie walczył przeciw robotnikom i chłopom». 29 grudnia 1939 r. śledztwo dobiegło końca і sprawa została przekazana do Kolegium Specjalnego.

 

Pacholczyk O 02

 

 

Pacholczyk O 03

 

 

Pacholczyk O 04

 

Na mocy decyzji Kolegium Specjalnego NKWD ZSRR z dnia 2 listopada 1940 r. «za aktywną walkę przeciw ruchowi rewolucyjnemu» Stanisław Pacholczyk został skazany na osiem lat pozbawienia wolności w poprawczych obozach pracy. W celu odbycia kary został skierowany do obozu «Iwdelłag».

 

Pacholczyk O 01

 

Według postanowienia Prokuratury Obwodu Rówieńskiego z dnia 31 lipca 1989 r. Stanisław Pacholczyk został zrehabilitowany.

Poszukując informacji o dalszych losach bohatera tego tekstu natrafiliśmy na artykuł pt. «Rodzeństwo spotkało się po 60 latach we Wrocławiu» opublikowany w 2001 r. w «Gazecie Wyborczej». Wynika z niego, że rodzina Pacholczyków w 1940 r. została wywieziona na Sybir. Stanisław spotkał się z nimi po opuszczeniu łagru na mocy amnestii dla polskich obywateli. Następnie razem z synem Edwardem postanowili zaciągnąć się do Armii Andersa. Stanisław Pacholczyk wkrótce zmarł, Edward po wojnie trafił do Argentyny, a pozostali członkowie rodziny zamieszkali w Polsce.

Udało się nam także nawiązać kontakt z wnukiem Stanisława Pacholczyka – Andrzejem Korusem. Przesłane przez niego uzupełnienie do tego tekstu przedstawiamy Państwu tu.

Tetiana Samsoniuk

P. S.: Materiały rubryki «Ocaleni od zapomnienia» zostały opracowane przez Tetianę Samsoniuk na podstawie akt radzieckich organów ścigania przechowywanych w Państwowym Archiwum Obwodu Rówieńskiego, w zbiorach Zarządu KGB Ukraińskiej SRR w Obwodzie Rówieńskim (1919–1957) oraz w Archiwum Zarządu Służby Bezpieczeństwa Ukrainy. Będziemy wdzięczni, jeżeli odezwą się Czytelnicy, krewni lub bliscy bohaterów naszej rubryki, którzy posiadają o nich dodatkowe informacje.

CZYTAJ TAKŻE:

OCALENI OD ZAPOMNIENIA: LUDWIK PARZÓCH

OCALENI OD ZAPOMNIENIA: PIOTR KRAL

OCALENI OD ZAPOMNIENIA: ADAM ZDOLIŃSKI

OCALENI OD ZAPOMNIENIA: MARCIN WALCZAK

OCALENI OD ZAPOMNIENIA: GRZEGORZ GOTKOWICZ

OCALENI OD ZAPOMNIENIA: JÓZEF BROSZCZYK

OCALENI OD ZAPOMNIENIA: JAN TURCZYN

OCALENI OD ZAPOMNIENIA: PIOTR KRAL

OCALENI OD ZAPOMNIENIA: HENRYK PYT

OCALENI OD ZAPOMNIENIA: JERZY STECKI

OCALENI OD ZAPOMNIENIA: STEFAN ŁANUCHA

OCALENI OD ZAPOMNIENIA: RADZIECKIE REPRESJE WOBEC FUNKCJONARIUSZY POLSKIEJ POLICJI PAŃSTWOWEJ

Powiązane publikacje
Ocaleni od zapomnienia: Stefan Jarząbkowski
Artykuły
Stefan Jarząbkowski, policjant z Glińska Czeskiego na Rówieńszczyźnie, jest bohaterem kolejnego szkicu o funkcjonariuszach polskiej Policji Państwowej, którzy doznali represji ze strony reżimu sowieckiego.
18 marca 2022
Ocaleni od zapomnienia: Józef Ryczak
Artykuły
Po demobilizacji z Wojska Polskiego Józef Ryczak rozpoczął pracę w polskiej Policji Państwowej. Służył m.in. w Równem. Po wkroczeniu do miasta Armii Czerwonej został aresztowany z powodu «aktywnej walki przeciw rewolucyjnemu ruchowi robotniczemu».
11 lutego 2022
Ocaleni od zapomnienia: Józef Reszczyński
Artykuły
Józef Reszczyński z kolonii Dołganiec w powiecie kostopolskim w przededniu II wojny światowej został zmobilizowany do policji. Z tego powodu po ustanowieniu władzy radzieckiej został aresztowany przez NKWD i następnie skazany na pięć lat łagrów.
14 stycznia 2022
Ocaleni od zapomnienia: Ludwik Parzóch
Artykuły
Bohater tego tekstu był jednym z tych polskich policjantów, którzy trafili na Wołyń w czasie ewakuacji spowodowanej przez agresję Wehrmachtu na II Rzeczpospolitą. Wielu z nich zostało aresztowanych przez radzieckie organy ścigania.
28 grudnia 2021
Ocaleni od zapomnienia: Leoncjusz Kot
Artykuły
Leoncjusz Kot przez 10 lat pracował na posterunku policji w Basowym Kącie. W 1941 r. został skazany przez NKWD na osiem lat poprawczych obozów pracy.
15 grudnia 2021
Ocaleni od zapomnienia: Adam Zdoliński
Artykuły
«Oskarża się o to, że służył w polskiej policji» – ten wpis możemy zobaczyć w specjalnym formularzu aktu oskarżenia wypełnianym przez śledczych NKWD. Taki dokument jest także w aktach sprawy rówieńskiego policjanta Adama Zdolińskiego.
26 listopada 2021
Ocaleni od zapomnienia: Marcin Walczak
Artykuły
Marcin Walczak, bohater naszego kolejnego szkicu, przed II wojną światową był starszym policjantem II Komisariatu Policji w Łodzi.
18 listopada 2021
Ocaleni od zapomnienia: Józef Broszczyk
Artykuły
Śledczy NKWD ZSRR Lenski od razu wydał wyrok na Józefa Broszczyka. Na stronie tytułowej sprawy kryminalnej napisał: «5 lat poprawczych obozów pracy». Jednak w czasie krótkiego śledztwa, które trwało od 18 do 24 grudnia funkcjonariusz wydłużył termin odbywania kary.
05 listopada 2021
Ocaleni od zapomnienia: Grzegorz Gotkowicz
Artykuły
Bohater tego tekstu w okresie międzywojennym pracował w na posterunkach policji w Sarnach, Lubikowiczach, Strzelsku i Włodzimiercu na Rówieńszczyźnie. W 1941 r. Kolegium Specjalne NKWD ZSRR skazało go na pięć lat obozów pracy.
27 października 2021