Ocaleni od zapomnienia: Jerzy Stecki
Artykuły

Według NKWD policjant z Równego Jerzy Stecki (w materiałach śledztwa jego imię zapisano jako Georgij) w latach 1921–1939 prowadził aktywną walkę z ruchem rewolucyjnym, klasą robotniczą i chłopstwem. 

Od takiego oskarżenia zaczyna się prawie każde śledztwo w sprawie funkcjonariuszy Polskiej Policji Państwowej. Znajdujemy je również w postanowieniu o aresztowaniu Jerzego Steckiego z dnia 11 grudnia 1939 r. Dopiero 24 grudnia tegoż roku dokument został podpisany przez zastępcę prokuratora obwodowego. W tym czasie starszy policjant ІІ komisariatu policji w Równem już trzy miesiące przebywał w lokalnym więzieniu NKWD.

Jerzy Stecki urodził się 24 kwietnia 1898 r. we wsi Babice w powiecie biłgorajskim guberni lubelskiej w rodzinie robotniczej. Nie posiadamy informacji o jego rodzicach. Wiadomo tylko, że ojciec miał na imię Tymoteusz. Jerzy ukończył czteroklasową szkołę. W latach 1920–1922 służył w Wojsku Polskim. Został zdemobilizowany w stopniu sierżanta.

Od 1923 r. Jerzy Stecki był zatrudniony w policji. Najpierw przybył na granicę z ZSRR, gdzie jako starszy posterunkowy służył w policji pogranicznej. Rok później przeniesiono go na posterunek we wsi Kobyla (obecnie wieś Wesniane w pobliżu Korca).

Rotacje funkcjonariuszy policji w II Rzeczypospolitej odbywały się regularnie. W 1927 r. Jerzy Stecki został przeniesiony do Równego, a w czerwcu 1931 r. – do Tuczyna. W 1934 r. Stecki znów wrócił do Równego i pozostał tu na służbie do początku II wojny światowej. W Równem mieszkał przy ulicy Mickiewicza 69 razem z żoną Kazimierą (w 1939 r. miała 32 lata) i synem Jerzym (w 1939 r. miał 6 lat).

Za długoletnią służbę został odznaczony krzyżem i dwoma medalami.

Do sowieckiego więzienia Jerzy Stecki trafił 18 września 1939 r., o czym świadczy wpis w ankiecie aresztowanego. Postanowienie o jego zatrzymaniu – jak już powiedzieliśmy wyżej – datowane było na 11 grudnia tegoż roku. 

Stecki 1

Stecki 2

Pierwsze przesłuchanie więźnia odbyło się 15 grudnia 1939 r. Śledczy zastosował zwykły scenariusz dla tej kategorii aresztowanych. Interesowało go doświadczenie policyjne, odznaczenia, lista kolegów i tajnych współpracowników policji. Jerzy opowiedział, że w ІІ komisariacie policji w Równem istniał oddział zajmujący się sprawami politycznymi, które dotyczyły m.in. działalności KPZU i OUN.

Śledczy interesował się procesem sądowym wobec członków KPZU, który odbył się w Równem w 1936 r. Stecki przyznał się, że był dowódcą konwoju eskortującego z więzienia do sądu członków KPZU, wobec których wszczęto proces. Ten fakt stał się kluczowy w jego oskarżeniu. 18 grudnia 1939 r., na drugim, a jednocześnie ostatnim przesłuchaniu, przyznał się do winy.

24 grudnia 1939 r. w sprawie Jerzego Steckiego stał się szczególną datą. Pojawia się on dwukrotnie w akcie oskarżenia: pod podpisem kierownika Zarządu NKWD w Obwodzie Rówieńskim oraz pod podpisem zastępcy prokuratora obwodowego, który zgodził się z decyzją śledczego o skierowaniu sprawy na Kolegium Specjalne NKWD ZSRR.

Stecki 3

Stecki 4

I wreszcie apogeum absurdu sowieckiego wymiaru sprawiedliwości, dla którego ludzie byli tylko anonimową masą, bitą w salach tortur przez bezimiennych katów. Dopiero po dziesięciu miesiącach, 2 listopada 1940 r., Kolegium Specjalne NKWD skazało Jerzego Steckiego, który przez cały ten czas oczekiwał na wyrok w przepełnionej celi rówieńskiego więzienia, na osiem lat pozbawienia wolności w obozach pracy za przestępstwa przewidziane w art. 54–13 КК USRR (aktywna działalność przeciw ruchowi rewolucyjnemu). Karę odbywał w obozie «Ibdelłag».

Stecki 5

Według postawienia Rówieńskiej Prokuratury Obwodowej z dnia 31 lipca 1989 r. Jerzy Stecki został zrehabilitowany. Jego dalsze losy nie są nam znane.

Tetiana SAMSONIUK

P. S.: Materiały rubryki «Ocaleni od zapomnienia» zostały opracowane przez Tetianę Samsoniuk na podstawie akt radzieckich organów ścigania przechowywanych w Państwowym Archiwum Obwodu Rówieńskiego, w zbiorach Zarządu KGB Ukraińskiej SRR w Obwodzie Rówieńskim (1919–1957) oraz w Archiwum Zarządu Służby Bezpieczeństwa Ukrainy. Będziemy wdzięczni, jeżeli odezwą się Czytelnicy, krewni lub bliscy bohaterów naszej rubryki, którzy posiadają o nich dodatkowe informacje.

CZYTAJ TAKŻE:

OCALENI OD ZAPOMNIENIA: STEFAN ŁANUCHA

OCALENI OD ZAPOMNIENIA: RADZIECKIE REPRESJE WOBEC FUNKCJONARIUSZY POLSKIEJ POLICJI PAŃSTWOWEJ

Powiązane publikacje
Represje wobec wołyńskich Polaków: Policjant Antoni Witczak
Wydarzenia
Dla sowieckiego «wymiaru sprawiedliwości» zwykła działalność zawodowa mogła być powodem uwięzienia. Na przykład Antoni Witczak został skazany na osiem lat łagrów tylko za to, że był policjantem.
16 marca 2026
Represje wobec wołyńskich Polaków: Jerzy Urbański z Chotiaczowa
Wydarzenia
Jerzy Urbański został zatrzymany 23 stycznia 1940 r. na obszarze Włodzimierskiego Oddziału Pogranicznego podczas próby nielegalnego przekroczenia granicy między terenami okupowanymi przez Niemcy oraz ZSRR.
05 marca 2026
Represje wobec wołyńskich Polaków: Aktor z Warszawy Wiesław Batorski
Artykuły
O ile w większości spraw karnych aresztowanych Polaków śledczy NKWD fabrykowali zarzuty, o tyle w przypadku Wiesława Batorskiego śledztwo przez długi okres obywało się w ogóle bez nich. W państwie prawa jest to nie do pomyślenia, ale w ZSRR przepisy, jeśli zachodziła taka potrzeba, nie miały najwyższej mocy prawnej.
16 lutego 2026
Represje wobec wołyńskich Polaków: Jeńcy Melchior Bała i Stanisław Fijoł
Artykuły
Melchior Bała i Stanisław Fijoł zostali zatrzymani przez żołnierzy Armii Czerwonej podczas próby przekroczenia granicy sowiecko-niemieckiej. Po ucieczce z obozu koncentracyjnego dla jeńców wojennych trafili do sowieckiego więzienia.
03 lutego 2026
Represje wobec wołyńskich Polaków: Pracownik banku w Łucku Maksymilian Koryciński
Artykuły
Maksymilian Koryciński, pracownik banku w Łucku, został oskarżony przez NKWD o udział w antysowieckiej organizacji podziemnej. Zbudowawszy własną linię obrony, przetrwał prawie półtoraroczne śledztwo i otrzymał stosunkowo łagodny wyrok: «tylko» pięć lat zesłania.
20 stycznia 2026
Represje wobec wołyńskich Polaków: Kolejarz z Kowla Michał Marian Skuła
Artykuły
Funkcjonariusze NKWD próbowali oskarżyć kowelskiego kolejarza Michała Mariana Skułę o współpracę z polskim wywiadem. Choć nie udało się im tego udowodnić, jednak bohater naszego eseju został skazany na osiem lat łagrów.
06 stycznia 2026
Represje wobec wołyńskich Polaków: Kolejarze z Lubomla Leonard Dewald i Kazimierz Sieczka
Artykuły
Funkcjonariusze NKWD wszczęli wspólną sprawę karną przeciwko kolejarzom Leonardowi Dewaldowi i Kazimierzowi Sieczce, ponieważ obaj byli członkami partii OZN w Lubomlu. Pomimo faktu, że sprawa była szyta grubymi nićmi, obaj zostali skazani na osiem lat łagrów.
10 grudnia 2025
«Ta książka jest o mieszkańcach Równego». Zaprezentowano publikację poświęconą polskiej konspiracji
Artykuły
W Centrum Historii Cyfrowej w Równem odbyła się prezentacja książki dr Tetiany Samsoniuk «Związek Walki Zbrojnej – 1 w Równem. 1939–1941» zawierającej szkice biograficzne działaczy polskiej konspiracji w mieście w okresie «pierwszych sowietów».
29 listopada 2025
Represje wobec wołyńskich Polaków: Piotr Malinowski, dyrektor szkoły w Trościańcu
Artykuły
Piotr Malinowski, dyrektor szkoły rolniczej w Trościańcu pod Łuckiem, został «standardowo» oskarżony o działalność kontrrewolucyjną i skazany na osiem lat łagrów.
25 listopada 2025