Ocaleni od zapomnienia: Jerzy Stecki
Artykuły

Według NKWD policjant z Równego Jerzy Stecki (w materiałach śledztwa jego imię zapisano jako Georgij) w latach 1921–1939 prowadził aktywną walkę z ruchem rewolucyjnym, klasą robotniczą i chłopstwem. 

Od takiego oskarżenia zaczyna się prawie każde śledztwo w sprawie funkcjonariuszy Polskiej Policji Państwowej. Znajdujemy je również w postanowieniu o aresztowaniu Jerzego Steckiego z dnia 11 grudnia 1939 r. Dopiero 24 grudnia tegoż roku dokument został podpisany przez zastępcę prokuratora obwodowego. W tym czasie starszy policjant ІІ komisariatu policji w Równem już trzy miesiące przebywał w lokalnym więzieniu NKWD.

Jerzy Stecki urodził się 24 kwietnia 1898 r. we wsi Babice w powiecie biłgorajskim guberni lubelskiej w rodzinie robotniczej. Nie posiadamy informacji o jego rodzicach. Wiadomo tylko, że ojciec miał na imię Tymoteusz. Jerzy ukończył czteroklasową szkołę. W latach 1920–1922 służył w Wojsku Polskim. Został zdemobilizowany w stopniu sierżanta.

Od 1923 r. Jerzy Stecki był zatrudniony w policji. Najpierw przybył na granicę z ZSRR, gdzie jako starszy posterunkowy służył w policji pogranicznej. Rok później przeniesiono go na posterunek we wsi Kobyla (obecnie wieś Wesniane w pobliżu Korca).

Rotacje funkcjonariuszy policji w II Rzeczypospolitej odbywały się regularnie. W 1927 r. Jerzy Stecki został przeniesiony do Równego, a w czerwcu 1931 r. – do Tuczyna. W 1934 r. Stecki znów wrócił do Równego i pozostał tu na służbie do początku II wojny światowej. W Równem mieszkał przy ulicy Mickiewicza 69 razem z żoną Kazimierą (w 1939 r. miała 32 lata) i synem Jerzym (w 1939 r. miał 6 lat).

Za długoletnią służbę został odznaczony krzyżem i dwoma medalami.

Do sowieckiego więzienia Jerzy Stecki trafił 18 września 1939 r., o czym świadczy wpis w ankiecie aresztowanego. Postanowienie o jego zatrzymaniu – jak już powiedzieliśmy wyżej – datowane było na 11 grudnia tegoż roku. 

Stecki 1

Stecki 2

Pierwsze przesłuchanie więźnia odbyło się 15 grudnia 1939 r. Śledczy zastosował zwykły scenariusz dla tej kategorii aresztowanych. Interesowało go doświadczenie policyjne, odznaczenia, lista kolegów i tajnych współpracowników policji. Jerzy opowiedział, że w ІІ komisariacie policji w Równem istniał oddział zajmujący się sprawami politycznymi, które dotyczyły m.in. działalności KPZU i OUN.

Śledczy interesował się procesem sądowym wobec członków KPZU, który odbył się w Równem w 1936 r. Stecki przyznał się, że był dowódcą konwoju eskortującego z więzienia do sądu członków KPZU, wobec których wszczęto proces. Ten fakt stał się kluczowy w jego oskarżeniu. 18 grudnia 1939 r., na drugim, a jednocześnie ostatnim przesłuchaniu, przyznał się do winy.

24 grudnia 1939 r. w sprawie Jerzego Steckiego stał się szczególną datą. Pojawia się on dwukrotnie w akcie oskarżenia: pod podpisem kierownika Zarządu NKWD w Obwodzie Rówieńskim oraz pod podpisem zastępcy prokuratora obwodowego, który zgodził się z decyzją śledczego o skierowaniu sprawy na Kolegium Specjalne NKWD ZSRR.

Stecki 3

Stecki 4

I wreszcie apogeum absurdu sowieckiego wymiaru sprawiedliwości, dla którego ludzie byli tylko anonimową masą, bitą w salach tortur przez bezimiennych katów. Dopiero po dziesięciu miesiącach, 2 listopada 1940 r., Kolegium Specjalne NKWD skazało Jerzego Steckiego, który przez cały ten czas oczekiwał na wyrok w przepełnionej celi rówieńskiego więzienia, na osiem lat pozbawienia wolności w obozach pracy za przestępstwa przewidziane w art. 54–13 КК USRR (aktywna działalność przeciw ruchowi rewolucyjnemu). Karę odbywał w obozie «Ibdelłag».

Stecki 5

Według postawienia Rówieńskiej Prokuratury Obwodowej z dnia 31 lipca 1989 r. Jerzy Stecki został zrehabilitowany. Jego dalsze losy nie są nam znane.

Tetiana SAMSONIUK

P. S.: Materiały rubryki «Ocaleni od zapomnienia» zostały opracowane przez Tetianę Samsoniuk na podstawie akt radzieckich organów ścigania przechowywanych w Państwowym Archiwum Obwodu Rówieńskiego, w zbiorach Zarządu KGB Ukraińskiej SRR w Obwodzie Rówieńskim (1919–1957) oraz w Archiwum Zarządu Służby Bezpieczeństwa Ukrainy. Będziemy wdzięczni, jeżeli odezwą się Czytelnicy, krewni lub bliscy bohaterów naszej rubryki, którzy posiadają o nich dodatkowe informacje.

CZYTAJ TAKŻE:

OCALENI OD ZAPOMNIENIA: STEFAN ŁANUCHA

OCALENI OD ZAPOMNIENIA: RADZIECKIE REPRESJE WOBEC FUNKCJONARIUSZY POLSKIEJ POLICJI PAŃSTWOWEJ

Powiązane publikacje
Ocaleni od zapomnienia: Władysław Jakuszewski
Artykuły
W okresie międzywojennym Władysław Jakuszewski pracował w policji w Równem, Kowlu, Dubnie i Zdołbunowie. Został aresztowany przez NKWD w listopadzie 1939 r., a w marcu 1941 r. za «aktywną działalność przeciw ruchowi rewolucyjnemu» został skazany na osiem lat poprawczych obozów pracy.
27 maja 2022
Ocaleni od zapomnienia: Stefan Jarząbkowski
Artykuły
Stefan Jarząbkowski, policjant z Glińska Czeskiego na Rówieńszczyźnie, jest bohaterem kolejnego szkicu o funkcjonariuszach polskiej Policji Państwowej, którzy doznali represji ze strony reżimu sowieckiego.
18 marca 2022
Ocaleni od zapomnienia: Józef Ryczak
Artykuły
Po demobilizacji z Wojska Polskiego Józef Ryczak rozpoczął pracę w polskiej Policji Państwowej. Służył m.in. w Równem. Po wkroczeniu do miasta Armii Czerwonej został aresztowany z powodu «aktywnej walki przeciw rewolucyjnemu ruchowi robotniczemu».
11 lutego 2022
Ocaleni od zapomnienia: Stanisław Pacholczyk
Artykuły
«Przez dłuższy okres prowadził walkę przeciw robotnikom i chłopom» – w ten sposób w postanowieniu o pociągnięciu do odpowiedzialności karnej z dnia 19 grudnia 1939 r. określono «przestępstwa» popełnione wg sowietów przez Stanisława Pacholczyka, któremu poświęcamy ten artykuł.
28 stycznia 2022
Ocaleni od zapomnienia: Józef Reszczyński
Artykuły
Józef Reszczyński z kolonii Dołganiec w powiecie kostopolskim w przededniu II wojny światowej został zmobilizowany do policji. Z tego powodu po ustanowieniu władzy radzieckiej został aresztowany przez NKWD i następnie skazany na pięć lat łagrów.
14 stycznia 2022
Ocaleni od zapomnienia: Ludwik Parzóch
Artykuły
Bohater tego tekstu był jednym z tych polskich policjantów, którzy trafili na Wołyń w czasie ewakuacji spowodowanej przez agresję Wehrmachtu na II Rzeczpospolitą. Wielu z nich zostało aresztowanych przez radzieckie organy ścigania.
28 grudnia 2021
Ocaleni od zapomnienia: Leoncjusz Kot
Artykuły
Leoncjusz Kot przez 10 lat pracował na posterunku policji w Basowym Kącie. W 1941 r. został skazany przez NKWD na osiem lat poprawczych obozów pracy.
15 grudnia 2021
Ocaleni od zapomnienia: Adam Zdoliński
Artykuły
«Oskarża się o to, że służył w polskiej policji» – ten wpis możemy zobaczyć w specjalnym formularzu aktu oskarżenia wypełnianym przez śledczych NKWD. Taki dokument jest także w aktach sprawy rówieńskiego policjanta Adama Zdolińskiego.
26 listopada 2021
Ocaleni od zapomnienia: Marcin Walczak
Artykuły
Marcin Walczak, bohater naszego kolejnego szkicu, przed II wojną światową był starszym policjantem II Komisariatu Policji w Łodzi.
18 listopada 2021