Ocaleni od zapomnienia: Adam Zdoliński
Artykuły

«Oskarża się o to, że służył w polskiej policji» – ten wpis możemy zobaczyć w specjalnym formularzu aktu oskarżenia wypełnianym przez śledczych NKWD. Taki dokument jest także w aktach sprawy rówieńskiego policjanta Adama Zdolińskiego.

Adam Zdoliński urodził się 15 grudnia 1900 r. w mieście Drzewica w powiecie opoczyńskim (obecnie województwo łódzkie). Jego ojciec Marcin pracował w fabryce «Gerlach», tam na początku II wojny światowej zatrudniony był też młodszy brat Adama Józef (30 lat; tutaj i dalej wiek krewnych jest podawany według stanu na 1939 r.). Rodzina nie posiadała prywatnej własności. W aktach sprawy kryminalnej brak wiadomości o matce aresztowanego. Wiadomo, że bohater tego tekstu ukończył trzy klasy szkoły fabrycznej.

W Równem Adam Zdoliński mieszkał przy ulicy Dzikiej 10 razem z żoną Czesławą (32 lata) i dziewięcioletnim synem Zdzisławem. Pracował w II komisariacie policji w Równem.

Funkcjonariuszem policji został w 1923 r. Wcześniej służył w Wojsku Polskim, walczył na wojnie polsko-bolszewickiej. Za walkę z bolszewikami został odznaczony medalem. Jeszcze dwa medale policjant otrzymał za 10 i 15 lat służby w polskiej Policji Państwowej. Za gaszenie pożaru i zwalczanie pędzenia bimbru w domach otrzymał nagrody pieniężne odpowiednio 20 i 50 złotych. W «Wołyńskim Dzienniku Wojewódzkim» z 31 października 1939 r., w rubryce ogłoszeń o zgubionych dokumentach, znaleźliśmy wzmiankę o tym, że Adam Zdoliński zgubił legitymację urzędową nr 2169 wydaną przez Komendę Wojewódzką Policji Państwowej w Łucku.

Podobnie jak większość funkcjonariuszy II komisariatu policji w Równem, Adam Zdoliński trafił do rówieńskiego więzienia NKWD 18 września 1939 r. Z ankiety aresztowanego dowiadujemy się, że był średniego wzrostu, o jasnych włosach, dużych szarych oczach i długim zaostrzonym nosie. Zdjęcie policjanta nie zachowało się w sprawie kryminalnej.

Zdolinski 1

Na pierwszym i jedynym przesłuchaniu, które odbyło się 15 grudnia 1939 r., w dniu urodzin Adama, w pełni przyznał się do winy, że służył w policji i prowadził walkę z rewolucyjnym ruchem klasy robotniczej i chłopów.

Zdolinski 2

Na tym zakończono dochodzenie śledcze i 2 stycznia 1940 r. zgodnie z decyzją śledczego jednostki śledczej Zarządu Bezpieczeństwa Państwowego NKWD USRR podporucznika służby bezpieczeństwa państwowego Cygelmana sprawę Zdolińskiego przekazano do Kolegium Specjalnego NKWD. Ten organ był wówczas chyba zajęty wieloma podobnymi sprawami, gdyż Adam czekał na wyrok prawie rok. Przez cały ten czas przebywał w rówieńskim więzieniu, w bardzo trudnych warunkach, o czym niejednokrotnie wspominaliśmy na łamach «Monitora Wołyńskiego».

Na mocy decyzji Kolegium Specjalnego NKWD z dnia 2 listopada 1940 r. Adam Zdoliński został skazany na osiem lat poprawczych obozów pracy. Karę odbywał w obozie «Iwdelłag».

Zdolinski 3

Według postanowienia Prokuratury Obwodu Rówieńskiego z dnia 21 czerwca 1989 r. Adam Zdoliński został zrehabilitowany. Jego dalsze losy nie są nam znane. Jednak na stronie zapisyterroru.pl znaleźliśmy wspomnienia policjanta Mieczysława Siekierkowskiego z Krzemieńca, który również znalazł się w obozie «Iwdelłag». Opowiadając o pobycie w szpitalu obozowym wspomina o śmierci posterunkowego Zdolińskiego z Równego.

Przypuszczamy, że żonę i syna bohatera tego tekstu wywieziono na Syberię, ponieważ znaleźliśmy wzmianki o tym, że Zdzisław Zdoliński, urodzony w 1930 r. we wsi Kobyla (obecnie wieś Wesniane na Rówieńszczyźnie) był członkiem Oddziału Łódzkiego Związku Sybiraków.

Zdolinski 4

Tetiana SAMSONIUK

P. S.: Materiały rubryki «Ocaleni od zapomnienia» zostały opracowane przez Tetianę Samsoniuk na podstawie akt radzieckich organów ścigania przechowywanych w Państwowym Archiwum Obwodu Rówieńskiego, w zbiorach Zarządu KGB Ukraińskiej SRR w Obwodzie Rówieńskim (1919–1957) oraz w Archiwum Zarządu Służby Bezpieczeństwa Ukrainy. Będziemy wdzięczni, jeżeli odezwą się Czytelnicy, krewni lub bliscy bohaterów naszej rubryki, którzy posiadają o nich dodatkowe informacje.

CZYTAJ TAKŻE:

OCALENI OD ZAPOMNIENIA: MARCIN WALCZAK

OCALENI OD ZAPOMNIENIA: GRZEGORZ GOTKOWICZ

OCALENI OD ZAPOMNIENIA: JÓZEF BROSZCZYK

OCALENI OD ZAPOMNIENIA: JAN TURCZYN

OCALENI OD ZAPOMNIENIA: PIOTR KRAL

OCALENI OD ZAPOMNIENIA: HENRYK PYT

OCALENI OD ZAPOMNIENIA: JERZY STECKI

OCALENI OD ZAPOMNIENIA: STEFAN ŁANUCHA

OCALENI OD ZAPOMNIENIA: RADZIECKIE REPRESJE WOBEC FUNKCJONARIUSZY POLSKIEJ POLICJI PAŃSTWOWEJ

Powiązane publikacje
Ocaleni od zapomnienia: Bolesław Chyl
Artykuły
Kolejny szkic w cyklu o polskich policjantach represjonowanych przez władze radzieckie w latach 1939–1941 został poświęcony Bolesławowi Chylowi z Klewania. W listopadzie 1939 r. Trybunał Wojskowy 5 Armii Frontu Ukraińskiego skazał go na rozstrzelanie, ponieważ był policjantem i w czasach II Rzeczypospolitej «zatrzymywał komunistów».
19 lipca 2022
Antoni Maciejewski: ciąg dalszy historii
Artykuły
17 lipca 1944 r. w bitwie pod Ankoną we Włoszech zginął urodzony w Równem Antoni Maciejewski. Zanim zaciągnął się do Armii Andersa, był więźniem sowieckich łagrów, do których trafił za udział w polskiej konspiracji.
17 lipca 2022
Ocaleni od zapomnienia: Edmund Kastner
Artykuły
Kolejny szkic w cyklu o funkcjonariuszach polskiej Policji Państwowej represjonowanych przez władze radzieckie w latach 1939–1941 jest poświęcony Edmundowi Kastnerowi – policjantowi z Klewania. Na początku 1940 r. razem z kolegami i konfidentami został oskarżony o «aktywną działalność przeciw ruchowi rewolucyjnemu» і «przygotowanie zbrojnego powstania», a następnie rozstrzelany.
04 lipca 2022
«Ci ludzie chodzili tymi samymi ulicami, co ja». Zaprezentowano książkę o polskim podziemiu w Równem
Artykuły
«Jest to książka o kwestii wyboru. Podobnie jak przed nami, Ukraińcami, obecnie stoi wybór zaangażować się w walkę o niepodległość czy szukać bezpiecznego miejsca, zostać wolontariuszem czy kolaborantem, tak Polacy w 1939 r. stali przed tym samym wyborem» – powiedziała Tetiana Samsoniuk, autorka publikacji «Związek Walki Zbrojnej – 1 w Równem. 1939–1941».
11 czerwca 2022
Ocaleni od zapomnienia: Władysław Jakuszewski
Artykuły
W okresie międzywojennym Władysław Jakuszewski pracował w policji w Równem, Kowlu, Dubnie i Zdołbunowie. Został aresztowany przez NKWD w listopadzie 1939 r., a w marcu 1941 r. za «aktywną działalność przeciw ruchowi rewolucyjnemu» został skazany na osiem lat poprawczych obozów pracy.
27 maja 2022
Ocaleni od zapomnienia: Stefan Jarząbkowski
Artykuły
Stefan Jarząbkowski, policjant z Glińska Czeskiego na Rówieńszczyźnie, jest bohaterem kolejnego szkicu o funkcjonariuszach polskiej Policji Państwowej, którzy doznali represji ze strony reżimu sowieckiego.
18 marca 2022
Ocaleni od zapomnienia: Józef Ryczak
Artykuły
Po demobilizacji z Wojska Polskiego Józef Ryczak rozpoczął pracę w polskiej Policji Państwowej. Służył m.in. w Równem. Po wkroczeniu do miasta Armii Czerwonej został aresztowany z powodu «aktywnej walki przeciw rewolucyjnemu ruchowi robotniczemu».
11 lutego 2022
Ocaleni od zapomnienia: Stanisław Pacholczyk
Artykuły
«Przez dłuższy okres prowadził walkę przeciw robotnikom i chłopom» – w ten sposób w postanowieniu o pociągnięciu do odpowiedzialności karnej z dnia 19 grudnia 1939 r. określono «przestępstwa» popełnione wg sowietów przez Stanisława Pacholczyka, któremu poświęcamy ten artykuł.
28 stycznia 2022
Ocaleni od zapomnienia: Józef Reszczyński
Artykuły
Józef Reszczyński z kolonii Dołganiec w powiecie kostopolskim w przededniu II wojny światowej został zmobilizowany do policji. Z tego powodu po ustanowieniu władzy radzieckiej został aresztowany przez NKWD i następnie skazany na pięć lat łagrów.
14 stycznia 2022