Fotoreportaż poświęcam pamięci Felicjana Horoszkiewicza, zwanego w Omelance Amerykaninem.
Podobnie jak w Hucie Stepańskiej, mieszkańcy Omelanki w 1943 r. też postawili przed wsią krzyż «Jezu Ratuj Nas», który miał chronić wieś przed nieuchronnym nadejściem banderowców. Kiedyś prowadziła tędy droga w kierunku odległych Kołek i Ołyki, miejsca targów końskich, handlu pszenicą i wszelkim innym dobrem, przy której stał stary krzyż. Blisko tego krzyża, przy lesie, swoje gospodarstwo miał kuzyn mojego Dziadka Ludwika, Felicjan Horoszkiewicz. Dziadek mój przez kilka lat budował groblę przez bagna, która łączyła na skróty dom z wsią, Felicjan pomagał mu, ile mógł. Jednej nocy Felicjan przyszedł po mojego Dziadka, aby mu pomógł. Ten zaprzągł konie i pojechał z kuzynem. Odkopali spod progu zakopanych Żydów i wywieźli do lasu, gdzie Ich pochowali.
Felicjan był porządnym, pobożnym i miłosiernym człowiekiem. Po I wojnie światowej powrócił z USA, wybudował piękne gospodarstwo. Jego konie były przedmiotem zazdrości okolicznych gospodarzy. Kiedy wybuchła II wojna światowa, nie odmówił Żydom kryjówki w swojej stodole. Nadchodziła sroga jesień 1942 r. Ukrywający się u Felicjana Żydzi, rozchylali deski, wyciągali zatyczkę ze słomy i wchodzili do kryjówki. Było ich ok. 10–12 osób, w tym dzieci.
Pewnego dnia przyjechali schutzmani ze Stydynia Wielkiego i poszli prosto do kryjówki. Strzelali po kolei do wszystkich, których wyciągali. Felicjana pobili bykowcami i kazali mu zakopać Żydów pod progiem swojego domu, co przy pomocy synów uczynił. Zabronili też ich wykopywać, grożąc śmiercią. Po dwóch tygodniach, pewnej nocy, Felicjan z moim Dziadkiem jednak ich wykopali i pochowali w lesie, niedaleko krzyża. Leżą tam na wieki.
Kiedyś prowadziła tędy droga w kierunku odległych Kołek i Ołyki
Mój Tata Szczepan modli się przed krzyżem przydrożnym z 1943 r. w Omelance. Zdjęcie zrobione w 2008 r.
Przy krzyżu
Poprawiamy krzyż w 2009 r.
W pracach przy krzyżu pomagał nawet pastor Piotr Jurczuk z Huty
Krzyż poświęcił ojciec Mykoła Hałuha z Huty Stepańskiej
Leśniczy kazał wyciąć drzewa i krzaki sprzed krzyża, aby go nie zasłaniały
Ja i mój Tata Szczepan przy krzyżu w Omelance w 2010 r.
Tekst i zdjęcia: Janusz HOROSZKIEWICZ
P.S.: Zainteresowani mogą uzyskać więcej informacji pod adresem mailowym: janusz-huta-stepanska@wp.pl
***
Tekst ukazał się w cyklu «Szlakiem Wołyńskich Krzyży wokół Huty Stepańskiej z Januszem Horoszkiewiczem».
CZYTAJ TAKŻE:
WOŁYŃ JAK CHLEB POWSZEDNI. FOTO
ROMASZKOWO, GMINA STYDYŃ WIELKI
HAŁY W GMINIE ANTONÓWKA, POWIAT SARNY
CHOŁONIEWICZE – STUDNIA, DÓŁ ŚMIERCI
HUTA SZKLANA (MYDZKA) GMINA STYDYŃ WIELKI
HUTA STEPAŃSKA – KRZYŻ JEZU RATUJ NAS
HUTA MYDZKA, GMINA STYDYŃ WIELKI
OBÓRKI TRUSIEWICZOWSKIE, GMINA KOŁKI
WYRKA. MIEJSCE KOŚCIOŁA PW. PODWYŻSZENIA KRZYŻA ŚWIĘTEGO
KOLONIA STYDYŃSKA, GMINA STYDYŃ WIELKI
STEPAŃ NAD HORYNIEM: MIEJSCE KOŚCIOŁA PW. ŚW. MICHAŁA ARCHANIOŁA
