Kiedy w 1903 r. imperator Rosji nakazał budowę linii kolejowej z Kijowa do Kowla, historia Antonówki nabrała rozpędu. Mała, biedna i zapomniana osada wygrała los na loterii. Wielką w tym zasługę miał pan na Horodźcu - Kamil de Pourbaix.
Pierwotnie wytyczona linia kolejowa miała biec tuż przy folwarku, co nie leżało w interesie Kamila de Pourbaixa, przekupił więc inżynierów, żeby wyznaczyli trasę właśnie przez Antonówkę. Zmienili też położenie planowanej stacji, usytuowali ją na tej stronie Horynia, nie na drugim brzegu, jak było w planie wojennym Rosji. Na tle wywłaszczeń rozpoczął się konflikt z chłopami, który nie znalazł nigdy rozwiązania, ponieważ wkrótce wybuchła I wojna światowa.
Pan Pourbaix zapisał się w pamięci Mazurów, odwiecznych mieszkańców Wołynia polskiego pochodzenia, w niejednoznaczny sposób. Łączyła ich wspólna ziemia i los, a dzieliły prawa i interesy. Dochodziło do bardzo ostrych konfliktów na tle praw własności nieuregulowanych od XIX wieku.
Kiedy jeden z mieszkańców Horodźca poprosił Kamila de Pourbaixa na ojca chrzestnego, ten nie odmówił. W podarunku ofiarował 50 groszy. Zgorszona tym darem chrzestna matka zapytała, dlaczego tak mało dał pieniędzy. Ten odpowiedział: «Gdybym dał więcej, wszyscy by mnie na chrzestnego brali».
Tak Mazurom, jak i panu Pourbaixowi nie dane było żyć w spokojnych czasach. Swoje dzieci wychował na patriotów: synowie Kamil i Zdzisław zginęli w walce o Polskę.
W 1925 r. Kamil de Pourbaix ufundował piękny kościół w stylu podkarpackim w Antonówce pw. Świętego Antoniego oraz plebanię. Oszczędzając na projektach popadł w konflikt z Dyrekcją Robót Publicznych w Brześciu.
Kościół w Antonówce został rozebrany po wojnie. Plebania istnieje do dziś służąc za szpital. Cmentarz, na którym pierwsze groby pojawiły się jeszcze w czasach Kamila de Pourbaixa, zajmowany jest na pochówki bieżące, a dawne nagrobki są likwidowane. Proszę o powstrzymanie tego procederu i pozostawienie istniejących jeszcze polskich i wojennych grobów z 1916 r. Zwracam się też do właściciela terenu, na którym stał kościół, o umożliwienie upamiętnienia tego miejsca krzyżem.
Plebania w Antonówce
W tym miejscu kiedyś stał kościół pw. Świętego Antoniego
Nagrobki z cmentarza w Antonówce
Tekst i zdjęcia: Janusz HOROSZKIEWICZ
P. S.: Zainteresowani mogą uzyskać więcej informacji pod adresem mailowym: janusz-huta-stepanska@wp.pl
***
Tekst ukazał się w cyklu «Szlakiem Wołyńskich Krzyży wokół Huty Stepańskiej z Januszem Horoszkiewiczem».
CZYTAJ TAKŻE:
WYRKA. MIEJSCE KOŚCIOŁA PW. PODWYŻSZENIA KRZYŻA ŚWIĘTEGO
KOLONIA STYDYŃSKA, GMINA STYDYŃ WIELKI
STEPAŃ NAD HORYNIEM: MIEJSCE KOŚCIOŁA PW. ŚW. MICHAŁA ARCHANIOŁA
LADY – MIEJSCE SPOCZYNKU STANISŁAWA BRUSIŁY
