Związki frazeologiczne: Frazeologiczny zwierzyniec
Artykuły

Gorące lipcowe słońce. Ludzie i zwierzęta odnajdują chwilę wytchnienia w cichym, błogosławionym cienia wędrowaniu. Pod parasolem gęstych liści starej jabłoni ustawiono stół i cztery wiklinowe fotele. W jednym zasiadł starszy mężczyzna, a w drugim młody chłopak.

– Ależ to ciasto babci wyszło – odezwał się starszy.

– Dziadku, jeśli wyszło, to kiedy wróci?

– O, myśli, że jak został studentem, to już zjadł wszystkie rozumy.

– No, nie gniewaj się. Taki żarcik. Opowiedz mi lepiej, jak się studiowało za twoich czasów.

– Przecież wiesz, tyle razy już to mówiłem. To były trudne lata. Ci, którzy myśleli inaczej, mieli strasznie pod górkę. A takich szczeniaków, jak ja i moi koledzy, często milicja pakowała do suk i wiozła na dołek. Za wszelką cenę chcieli się nam dobrać do skóry.

– Na dołek, czyli gdzie?

– Do aresztu na 48 godzin. I choć często biłem się z myślami, czy warto tak ryzykować, bo baliśmy się milicji jak ognia i niektórych moich kolegów za wyrażanie własnego zdania podczas demonstracji wyrzucono ze studiów. Po tylu latach wiem, że dobrze zrobiłem stawiając wszystko na jedną kartę. Ale były wśród nas i farbowane lisy, za których wstydzę się do dziś. A ja mogę spokojnie stanąć przed lustrem i patrzyć sobie w oczy.

– Kocham cię dziadku. Jesteś wielki.

Jeśli powiemy, że ciasto nam wyszło to znaczy, że jest pyszne, bardzo udane. Zamiast ciasta oczywiście może być jakikolwiek inny wytwór naszej pracy.

Powiedzenie mieć pod górkę dotyczy sytuacji, w których osiągamy coś z trudem. Musimy bardzo się postarać i pokonać wiele przeszkód.

Szczeniaki to oczywiście małe pieski, ale w potocznej mowie oznacza bardzo młodych ludzi.

Suki to, za czasów komuny, nazwa milicyjnych samochodów, w których przewożeni byli zatrzymani podczas demonstracji ludzie.

Bijemy się z myślami wtedy, gdy nie możemy szybko podjąć jakiejś ważnej decyzji.

Bać się jak ognia, czyli bać się bardzo.

Powiedzenie postawić wszystko na jedną kartę dotyczy sytuacji, w której podejmujemy duże ryzyko wybierając takie, a nie inne rozwiązanie.

Dobrać się komuś do skóry oznacza zainteresowanie czyjąś działalnością w celu jej ograniczenia lub zakończenia. To także ukaranie kogoś, robienie mu problemów, dokuczanie.

Farbowany lis to człowiek dwulicowy, hipokryta, obłudnik. A takich znajomych i przyjaciół nikomu absolutnie nie życzymy.

Jesteś wielki – powiemy tak nie tylko do człowieka wysokiego, lecz takiego, wobec którego chcemy wyrazić nasz podziw lub pozytywne uczucia.

Zjeść wszystkie rozumy – być przemądrzałym, mieć przeświadczenie o własnej wielkości i nieomylności.

Gabriela WOŹNIAK-KOWALIK,
nauczycielka skierowana do Łucka i Kowla przez ORPEG

CZYTAJ TAKŻE: 

ZWIĄZKI FRAZEOLOGICZNE: PSIE ŻYCIE ZMOKŁEJ KURY

ZWIĄZKI FRAZEOLOGICZNE: SZUKAJ WIATRU W POLU

ZWIĄZKI FRAZEOLOGICZNE: MAŁA CZARNA SIEDZI NA KASIE

ZWIĄZKI FRAZEOLOGICZNE: BURZA W SZKLANCE WODY

ZWIĄZKI FRAZEOLOGICZNE: DIALOGI NA CZTERY NOGI

ZWIĄZKI FRAZEOLOGICZNE: GUMOWE UCHO

CO MOŻE OD WĘŻA W KIESZENI ZALEŻEĆ

RZUT BERETEM I KOCIA MUZYKA

ZWIĄZKI FRAZEOLOGICZNE: MONOLOG SZAREJ MYSZY

Powiązane publikacje
Związki frazeologiczne: Patriotyzm, jak kij w mrowisku
Artykuły
Patriotyzm jest pojęciem ciężkim jak stary, trochę pęknięty dzwon, który rozbrzmiewa tylko wtedy, gdy ktoś naprawdę ma odwagę go poruszyć. W teorii to miłość do Ojczyzny, troska o wspólnotę, gotowość do poświęceń. W praktyce coraz częściej przypomina starannie wyreżyserowany spektakl, w którym więcej jest gestów niż treści, więcej deklaracji niż czynów, więcej pustych słów niż konkretów.
18 marca 2026
Związki frazeologiczne: Tadek niejadek i Kokoszka smakoszka
Artykuły
Jedzenie, mimo że temat wydaje się nad wyraz przyjemny, to z jakichś tajemniczych, na pewno pozaziemskich przyczyn, dzieli ludzi. Bardziej, choć może to wyglądać na herezję, niż polityka. Przykładem jest pytanie, czy rosół powinien być z makaronem czy z ziemniakami.
11 marca 2026
Związki frazeologiczne: Kindersztuba
Artykuły
Dobrego wychowania, podobnie jak markowej, wyśmienitej porcelany, dziś używa się głównie na specjalne okazje. Od wielkiego dzwonu. Kiedyś stała w kredensie, była na widoku i broń Boże nie wolno było jej bez powodu dotykać w obawie przed stłuczeniem.
20 lutego 2026
Związki frazeologiczne: Prawo dżungli, czyli silniejszy może więcej
Artykuły
Prawo dżungli brzmi jak coś bardzo odległego, egzotycznego, należącego do świata lian, kłów i pazurów. Kojarzy się z filmem przyrodniczym, w którym nieziemskim głosem Krystyna Czubówna tłumaczy, dlaczego antylopa w brutalnej potyczce właśnie przegrała swoją życiową debatę z lwem.
30 stycznia 2026
Związki frazeologiczne: Pieniądze wyrzucone w błoto
Artykuły
Istnieje w języku polskim związek frazeologiczny tak pojemny, że można by w nim przechowywać budżet państwa, kilka nietrafionych inwestycji i jeden bardzo drogi ekspres do kawy. Kupiony, bo był na promocji, a później okazało się, że tą decyzją trafiliśmy jak kulą w płot. Mowa oczywiście o klasyce gatunku: pieniądze wyrzucone w błoto.
21 stycznia 2026
Związki frazeologiczne: Śmieci w języku polskim
Artykuły
Otwieram lodówkę, a tam… breakfast time. Wychodzę na spacer i słyszę, jak sąsiadka woła do psa: Come in, Lucy, idziemy na chatę! Włączam telewizor – a tam cały polski język próbuje desperacko przypomnieć sobie, kim właściwie jest. I nie winię go.
05 stycznia 2026
Związki frazeologiczne: Nos na kwintę, czyli trudna sztuka narzekania
Artykuły
Zadziwiające, że ludzkość osiągnęła etap lotów w kosmos, inteligentnych domów i urządzeń, które są jak wielkie gumowe ucho i potrafią podsłuchiwać nasze rozmowy, by potem ni z gruszki ni z pietruszki proponować nam «idealny odkurzacz w promocji». Jednocześnie nie potrafi ujarzmić jednej, wyjątkowo prymitywnej siły natury: umiejętności narzekania.
16 grudnia 2025
Związki frazeologiczne: Pożyczki, czyli jak najszybciej stracić przyjaciół
Artykuły
«Pożycz mi stówkę, jak babcię kocham oddam jutro» – to z pozoru niewinne zdanie i prośba w nim zawarta w historii ludzkości zapoczątkowały więcej tragedii niż wojny trojańskie, nieudane randki i wszystkie remonty razem wzięte.
02 grudnia 2025
Związki frazeologiczne: Sztuka chomikowania
Artykuły
Od czasu do czasu w każdym człowieku odzywa się, częstokroć bardzo głęboko ukryty, gen odpowiedzialny za robienie zapasów. Nie ma to najmniejszego znaczenia, czy chodzi o wypełnienie po brzegi domowej spiżarni, ponieważ zima zbliża się nieubłaganie, czy właśnie trafiliśmy na promocję makaronu albo paprykarza szczecińskiego.
14 listopada 2025