ABC kultury polskiej: Kultowa trylogia
Artykuły

«Sami swoi», «Nie ma mocnych», «Kochaj albo rzuć» – kultowa polska trylogia, którą musisz obejrzeć.

W naszych kulturalnych rozważaniach sięgnijmy dziś do polskiej kinematografii. To nasz kolejny krok. Zróbmy go. Oglądajmy filmy. A najlepiej polskie komedie.

Na pierwszy ogień proponuję kultową trylogię: «Sami swoi» z roku 1967 (schyłek epoki Władysława Gomułki), «Nie ma mocnych» 1974 r. (początek epoki Edwarda Gierka) i «Kochaj albo rzuć» z 1977 r. (schyłek epoki Edwarda Gierka).

Sami swoi

Scenariusz do filmów napisał Andrzej Mularczyk, reżyserem był Sylwester Chęciński. W role Pawlaka i Kargula wcielili się Wacław Kowalski i Władysław Hańcza. Córkę Pawlaków zagrała Anna Dymna.

Film «Sami swoi» opowiada o losach repatriantów zza Buga – o rodzinach Pawlaków i Kargulów, pokłóconych jeszcze w czasach przedwojennych. Po II wojnie światowej zmuszone były do opuszczenia Kresów Wschodnich i osiedlenia się na Ziemiach Odzyskanych. Oczywiście los sprawił, że w nowym miejscu również zamieszkali obok siebie.

Geneza filmu ma prawdziwe podłoże. Andrzej Mularczyk zapamiętał, że jego stryj krzyknął do rodziny w pociągu: «Wysiadamy, bo tu nasze ludzie są», gdy jadąc z Boryczówki (wieś w rejonie trembowelskim w obwodzie tarnopolskim na Ukrainie) na Ziemie Odzyskane, zobaczył na łące krowę swojego sąsiada i krewnego, Mikołaja Polakowskiego.

Sukces filmu «Sami swoi» spowodował powstanie kontynuacji: «Nie ma mocnych» i «Kochaj albo rzuć».

Dlaczego można wielokrotnie oglądać trylogię Chęcińskiego? Przede wszystkim za kreacje Kargula i Pawlaka. Ale inne postaci są tutaj równie dopracowane. Mają swój wyrazisty charakter. Mamy tu wiele dialogów, które śmieszą nas nieustannie, nawet po tylu latach. Wydarzenia osadzone są w realiach dawnej wsi, z jej tradycjami, sposobem widzenia świata i tego, co jest ważne w życiu.

Trylogia Chęcińskiego się nie zestarzała i długo jeszcze świecić będzie jasno w dziesiątce najlepszych polskich kultowych komedii. W 2012 r. pierwsza część trylogii o repatriantach zza Buga «Sami swoi» znalazła się na szczycie rankingu najchętniej oglądanych polskich filmów telewizyjnych. Obejrzało ją 4,5 mln widzów.

Kargul i Pawlak od ponad dwudziestu lat mają swoje muzeum w Lubomierzu. Ekspozycja zawiera plakaty, płot oddzielający posesje głównych bohaterów, fragment muru z napisem «3 x NIE», ziemię z Krużewnik, sprzęty i urządzenia wykorzystywane w czasach powojennych przez osadników.

Polecam tę kultową trylogię z całego serca. Będziecie się jednocześnie śmiać i uczyć języka polskiego.

Wiesław PISARSKI,
nauczyciel skierowany przez ORPEG do pracy dydaktycznej w Kowlu

Na zachętę cytaty, które się nie starzeją:

Witia Pawlak: Toż to swojska krowa, tatko! Na całym świecie takiej nie ma, tylko w Krużewnikach! Przecie to Mućka – Kargulowa! Kargule tu są!
Kazimierz Pawlak: Bandyty! Ot, znaczy się, znaleźli my swoje miejsce.

«Klaczkę masz oźrebić, Witię bogato ożenić, a Pawła od maleńkości z karabinem oswajać… dopóki Kargul żyje».

«Sąd sądem, a sprawiedliwość musi być po naszej stronie».

«To już czwarta wojna w moim życiu, w tym dwie światowe!»

«A ja jej powiedziałam, że socjalizm to równość i coś tam jeszcze». 

Pawlak: «I uwierzyła?»

«Z bliska to masz ze trzy lata więcej».

«A na całe Kargulowe plemię i pole spuść, dobry Panie, wszystkie plagi egipskie. Tylko się nie pomyl i nas, Pawlaków, sąsiadów Kargulowych, nie doświadczaj, bo my się swojej miedzy trzymamy».

«Za demokracji wszystko niczyje».

«Rower poniemiecki, a kot z miasta Łodzi pochodzi».

«Pawlak: Kargul, podejdź no do płota!

Kargul: A na co?
Pawlak: Podejdź – jako i ja podchodzę.
Kargul: No podszedł. I co?
Pawlak: A teraz zdejm czapkie, jak i ja zdjął.
Kargul: A… a na co mnie to?
Pawlak: Na okoliczność. Że nasza wędrówka ludów już się zakończyła. I trzeba było wojny, żeby zdobyć pokój. A teraz… płacz. Władek! Nie wstydź się! Płacz! I tak nikt nie widzi. Wszystkie i tak płaczą. Władek!
Kargul: Kaźmirz! (…)
Kargul: A ty czego nie płaczesz?
Pawlak: A bo to ostatni raz się godzą? Patrzeć wolę».

CZYTAJ TAKŻE:

ABC KULTURY POLSKIEJ: CZARODZIEJSKI ŚWIAT JÓZEFA MEHOFFERA

ABC KULTURY POLSKIEJ: JACEK MALCZEWSKI – OBSESJA ŚMIERCI I PASJA ŻYCIA

ABC KULTURY POLSKIEJ: ARTUR GROTTGER – MALARZ NIEPODLEGŁEJ

ABC KULTURY POLSKIEJ: KOSSAKOWIE – DZIADEK, OJCIEC I SYN

ABC KULTURY POLSKIEJ: MAŁY WIELKI CZŁOWIEK – JAN MATEJKO

ABC KULTURY POLSKIEJ: A JAK ASAMBLAŻ

ABC KULTURY POLSKIEJ: B – JAK BEKSIŃSKI ZDZISŁAW

ABC KULTURY POLSKIEJ: C JAK JAN CYBIS

ABC KULTURY POLSKIEJ: D JAK DUNIKOWSKI XAWERY

ABC KULTURY POLSKIEJ: ERNO ERB – NIEZWYKŁY MALARZ ZWYCZAJNYCH LUDZI

ABC KULTURY POLSKIEJ: F JAK FAŁAT I FANGOR

Powiązane publikacje
Ochman – głos Polski prosto z Ameryki
Artykuły
Syn Polaków od lat mieszkających w USA wraca do Polski studiować śpiew solowy, dla sprawdzenia zgłasza się do telewizyjnego talent show i wygrywa. Oto Krystian Ochman – młody muzyk, który reprezentował Polskę w konkursie Eurowizja 2022 w Turynie, zdobywając dla nas 12. miejsce.
16 maja 2022
ABC kultury polskiej: Bez reszty oddany teatrowi
Artykuły
Kiedy ten wielki aktor umierał na serce 22 lutego 1992 r. w Teatrze Nowym w Poznaniu, jego ostatnie słowa były cytatem z «Króla Leara» Williama Shakespeare’a.
12 maja 2022
ABC kultury polskiej: Wacław Szymanowski – artysta, który wyrzeźbił muzykę
Artykuły
Konkurs Chopinowski za każdym razem rozpala do czerwoności emocje melomanów. Wiem coś na ten temat, albowiem, jak wielu podobnych mi ludzi, zawsze z wypiekami na twarzy oczekuję na werdykt jury. Przy tej okazji, wcześniej czy później, na ekranie telewizora musi pojawić się jedna z najbardziej znanych i rozpoznawalnych rzeźb.
19 kwietnia 2022
Jarosław Marek Rymkiewicz – prawda o naturze świata i o człowieku
Artykuły
Jarosław Marek Rymkiewicz zmarł 3 lutego 2022 r. Był poetą, eseistą, krytykiem literackim, dramaturgiem i publicystą politycznym.
27 marca 2022
ABC kultury polskiej: Rybak
Artykuły
Kiedy tylko zaczęłam trochę więcej rozpoznawać otaczający świat i zrozumiałam, że istnieją kredki, farby i ołówek – co ciekawe stolarski – a ich użycie daje mi ogromną przyjemność, w wolnych chwilach zajęłam się stawianiem swoich pierwszych kresek i barwnych plam na papierze.
17 marca 2022
ABC kultury polskiej: Mariusz Szczygieł – mistrz polskiego reportażu
Artykuły
Mariusz Szczygieł jest dziennikarzem, reportażystą, eseistą, pisarzem i wykładowcą akademickim. Największą popularność wśród czytelników przyniosła mu książka «Gottland» z 2015 r. Dziennik «Le Figaro» napisał o niej: «To nie jest książka, to klejnot».
15 lutego 2022
ABC kultury polskiej: «Nec Mergitur»
Artykuły
Podobnie jak wielu jego rówieśników, za namową rodziców, a zwłaszcza ojca, rozpoczął studia prawnicze w Petersburgu. Jednakże zainteresowania młodego Ferdynanda kierowały się zgoła w inną stronę. Już w gimnazjum był gorliwym i pilnym uczniem rysunku oraz kompozycji.
31 stycznia 2022
ABC kultury polskiej: Zbigniew Wodecki – nieustannie w drodze i na scenie
Artykuły
Sam opowiadał anegdotę, że po powrocie z kolejnej długiej trasy koncertowej drzwi otworzył mu sześcioletni syn i zawołał: «Mamo, przyszedł ten pan, który w telewizji śpiewa «Pszczółkę Maję». Zbigniew Wodecki większość swojego życia spędził na scenach Polski i świata oraz w samochodzie.
19 stycznia 2022
ABC kultury polskiej: Zima w malarstwie
Artykuły
Jeśli tylko nie charakteryzuje nas wrażliwość zbliżona do stanów emocjonalnych nosorożca, niczego przy tym temu ciekawemu zwierzęciu nie ujmując, to odczuwanie wszelkimi danymi człowiekowi zmysłami zmian zachodzących w otaczającym nas świecie jest czymś oczywistym i niezwykle naturalnym dla przeciętnego homo sapiens.
04 stycznia 2022