28 lutego, w przededniu 15 rocznicy śmierci Stefana Szajdaka, Rada Miasta Środy Wielkopolskiej powzięła uchwałę o nadaniu jego imienia jednej z ulic.

Stefan Szajdak był poetą, współzałożycielem Grupy Poetyckiej «Wołyń», która została utworzona z inicjatywy Czesława Janczarskiego w drugiej połowie lat 30. XX wieku w Równem na Wołyniu. W jej skład wchodzili: Czesław Janczarski, Wacław Iwaniuk, Stefan Szajdak oraz Zygmunt Jan Rumel. W późniejszym okresie do Grupy Poetyckiej «Wołyń» dołączyli: Stefan Bardczak, Zuzanna Ginczanka, Józef Łobodowski, Władysław Milczarek, Bazyli Podmajstrowicz oraz Jan Śpiewak.

Dziś myśli zielone chce uwieść Wołyń,
jak Łuck lubartowski Styr,
Kiwerce, Kiwerce –
kłujący życia wir,
o skrzypce poezji wołające serce.

Fragment wiersza Stefana Szajdaka pt. «Lato», Okolica Poetów. 1936, nr 8(17), s. 13

Stefan Szajdak urodził się 14 grudnia 1910 r. we wsi Turze w powiecie ostrzeszowskim, zmarł 6 marca 2004 r., w wieku 93 lat, w Środzie Wielkopolskiej. W 1932 r. ukończył Państwowe Seminarium Nauczycielskie w Ostrzeszowie. W tym samym roku rozpoczął pracę jako nauczyciel w szkole podstawowej w Kępnie, a następnie w Ostrzeszowie. Od 1929 r. należał do grupy polskich poetów autentystów.

1 września 1934 r. przeniósł się na Wołyń: początkowo do Łucka, następnie do Równego, a potem do Kiwerc. Tam również pracował jako nauczyciel do końca sierpnia 1939 r., zdając w 1937 r. praktyczny egzamin nauczycielski. W latach 1938–1939 rozpoczął zaoczne studia na Wydziale Humanistycznym Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.

Z chwilą wejścia armii radzieckiej do Kiwerc został aresztowany, a następnie wywieziony do obozu pracy na Syberii. Był żołnierzem II Korpusu Generała Władysława Andersa. Walczył w całej Kampanii włoskiej – od Tarentu do zdobycia Bolonii poprzez Monte Cassino i Ankonę. W okresie od 11 do 18 maja 1944 r. brał udział w walkach o Monte Cassino.

16 lipca 1947 r. na pokładzie okrętu przypłynął z Edynburga do portu w Gdyni. Po powrocie do Polski zamieszkał w Środzie Wielkopolskiej, gdzie początkowo pracował jako nauczyciel w Szkole Podstawowej nr 2. Tę pracę łączył od 1959 r. z funkcją bibliotekarza. W latach 1966–1975 (tj. do czasu przejścia na emeryturę) pełnił funkcję dyrektora biblioteki pedagogicznej.

W 1967 r., mając 57 lat, ukończył studia wyższe na Wydziale Filozoficzno-Historycznym Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu oraz dodatkowo, w następnym roku, Studium Kulturalno-Oświatowe na tejże uczelni.

Przed 1939 r. Stefan Szajdak publikował wiersze w czasopismach literackich: «Wici Wielkopolskie», «Okolica Poetów», «Kamena» (wydawana w Lublinie), «Kurier Literacko-Naukowy», «Kultura», «Kuźnica», «Fontana», «Prosto z Mostu», «Miesięcznik Literatury i Sztuki» oraz na łamach pism społeczno-politycznych: «Nowy Przyjaciel Ludu» w Kępnie, «Gazeta Ostrzeszowska» w Ostrzeszowie, «Wielkopolanin» w Poznaniu.

Po wojnie poeta opublikował wiersze w czasopismach i gazetach: «Nurt», «Gazeta Poznańska», «Głos Wielkopolski», «Literacki Głos Nauczycielski», «Bez Przysłony», «Fakty», «Nike», «Tygodnik Ludowy», «Średzki Kwartalnik Kulturalny», «Okolica Poetów» (1978 r., numer okolicznościowy), «Chłopska Droga», «Gazeta Zachodnia», «Народне здоров’я» (czasopismo Lwowskiego Uniwersytetu Medycznego im. Danyla Halickiego).

Ponadto w tym okresie wydał kilka tomików poezji m.in. «Dedykacje słońcu» (1992 r.), «Blask myśli» (1994 r.), «Gorące źródła» (1998 r.).

W 1978 r. Wydawnictwo Łódzkie zamieściło jego utwory w «Antologii Poezji Autentystów», a Wydawnictwo Poznańskie w 1981 r. wydrukowało wiersze Stefana Szajdaka w antologii «Pieśni i Pejzaże». Jego wiersze zawierały również antologie: «Drugi puls» (almanach poezji nauczycieli, Poznań 1984 r.), «Czas niezapisany» (almanach poetycki, Poznań 1999 r.). Po 1945 r. opublikował również wiele prac krytycznych w czasopismach pedagogicznych. Był również współautorem książek «Film skuteczną pomocą dydaktyczną» (Warszawa, 1970 r.) oraz «Wielkopolskie sejmiki szlacheckie» (Środa Wlkp., 1984 r.).

W 2012 r. opublikowano książkę pt. «Stefan Szajdak – Poeta Autentyzmu» autorstwa Marii Szadkowskiej oraz Lecha Wojciecha Szajdaka. Natomiast w 2015 r. ukazał się zbiór wierszy zatytułowany «Stefan Szajdak – Wiersze Wybrane». Pozycja została wydana dzięki Instytutowi Badań Kościelnych w Łucku przez «Wołanie z Wołynia». W 2016 r. została opublikowana pozycja pt. «Stefan Szajdak. Autentysta. Współzałożyciel Grupy Poetyckiej Wołyń. Utwory», zawierająca zebraną spuściznę literacką Stefana Szajdaka. Natomiast w 2018 r. wydano wiersze poety w języku polskim i ukraińskim pt. «Stefan Szajdak. Blisko i Bliżej. Стефан Шайдак. Близько і ближче». Wiersze Stefana Szajdaka znalazły się w pierwszej części «Antologii Poezji Grupy Poetyckiej «Wołyń» opublikowanej w 2018 r. Powyższe cztery pozycje zostały wydane pod redakcją syna poety – Lecha Wojciecha Szajdaka.

Lech Wojciech SZAJDAK
Zdjęcia udostępnione przez autora