Ocaleni od zapomnienia: Marcin Walczak
Artykuły

Marcin Walczak, bohater naszego kolejnego szkicu, przed II wojną światową był starszym policjantem II Komisariatu Policji w Łodzi.

Pisanie o takich ofiarach radzieckich represji nie jest łatwe, ponieważ akta ich spraw kryminalnych zawierają minimum informacji biograficznych. Marcin Walczak nie był miejscowym mieszkańcem. W odróżnieniu od większości funkcjonariuszy polskiej Policji Państwowej nie przybył na Rówieńszczyznę na początku lat 20. Możemy przypuszczać, że do Równego trafił w czasie ewakuacji spowodowanej przez agresję Wehrmachtu na II Rzeczpospolitą albo znalazł się tu jako żołnierz Wojska Polskiego po rozwiązaniu jednostki, do której został zmobilizowany w związku z rozpoczęciem wojny.

Marcin Walczak urodził się 26 października 1885 r. we wsi Olszany w powiecie grójeckim guberni warszawskiej (obecnie województwo mazowieckie). Jego ojciec Jan Walczak do 1920 r. pracował u właścicieli ziemskich. Rodzina posiadała własny dom, jedną krowę i półtora hektara roli. Brak informacji o matce Marcina. Wiemy, że miał dwie siostry: Marcjanę (51 lat; tutaj i dalej wiek krewnych jest podawany według stanu na 1939 r.), która w 1939 r. mieszkała w powiecie grójeckim w województwie warszawskim i prowadziła gospodarstwo rolne, Józefę (32 lata), mieszkającą i pracującą w Warszawie, a także brata Józefa (38 lat), pracownika ochrony kancelarii fabrycznej, również mieszkającego w Warszawie.

Marcin samodzielnie zdobywał podstawowe wykształcenie, do szkoły nie uczęszczał. W 1923 r. ukończył trzymiesięczny kurs policjantów w Łodzi.

Przed wojną mieszkał razem z żoną Marią, c. Franciszka (43 lata), w Łodzi przy ulicy Pabianickiej 80. Prowadziła ona dom i zajmowała się dziećmi: Emilią (19 lat), Apolonią (16 lat) i Zygmuntem (13 lat).

Do sowieckiego więzienia Marcin Walczak trafił 2 października 1939 r. Został wówczas aresztowany przez milicję ludową w Równem. W czasie rewizji nic mu nie skonfiskowano.

walczak 01

Na jedynym przesłuchaniu, które odbyło się 15 grudnia 1939 r., wyszło na jaw, że w latach 1920–1939 służył w polskiej policji najpierw jako szeregowy funkcjonariusz, a od 1938 r. – jako starszy. Za dziesięć lat służby został odznaczony medalem.

Na pytanie śledczego, co należało do jego obowiązków, kiedy był starszym policjantem, Marcin odpowiedział, że przeprowadzał aresztowania, strzegł starostwa i innych urzędów. Zatrzymany przyznał się wówczas do winy we wszystkich zarzucanych mu przestępstwach.

walczak 02

walczak 03

19 grudnia 1939 r. śledztwo w sprawie Marcina Walczaka zakończyło się. 24 grudnia został sporządzony akt oskarżenia uwzględniający przestępstwa z art. 54–13 КК USRR (aktywna działalność przeciw ruchowi rewolucyjnemu).

Na mocy decyzji Kolegium Specjalnego NKWD ZSRR z dnia 25 października 1940 r. Marcin Walczak został skazany na osiem lat pozbawienia wolności. Karę odbywał w obozie «Uchtiżemłag». 

walczak 04

Według postanowienia Prokuratury Obwodu Rówieńskiego z dnia 31 lipca 1989 r. bohater tego tekstu został zrehabilitowany. Jego dalszy los nie jest nam znany.

Tetiana SAMSONIUK

P. S.: Materiały rubryki «Ocaleni od zapomnienia» zostały opracowane przez Tetianę Samsoniuk na podstawie akt radzieckich organów ścigania przechowywanych w Państwowym Archiwum Obwodu Rówieńskiego, w zbiorach Zarządu KGB Ukraińskiej SRR w Obwodzie Rówieńskim (1919–1957) oraz w Archiwum Zarządu Służby Bezpieczeństwa Ukrainy. Będziemy wdzięczni, jeżeli odezwą się Czytelnicy, krewni lub bliscy bohaterów naszej rubryki, którzy posiadają o nich dodatkowe informacje.

CZYTAJ TAKŻE:

OCALENI OD ZAPOMNIENIA: GRZEGORZ GOTKOWICZ

OCALENI OD ZAPOMNIENIA: JÓZEF BROSZCZYK

OCALENI OD ZAPOMNIENIA: JAN TURCZYN

OCALENI OD ZAPOMNIENIA: PIOTR KRAL

OCALENI OD ZAPOMNIENIA: HENRYK PYT

OCALENI OD ZAPOMNIENIA: JERZY STECKI

OCALENI OD ZAPOMNIENIA: STEFAN ŁANUCHA

OCALENI OD ZAPOMNIENIA: RADZIECKIE REPRESJE WOBEC FUNKCJONARIUSZY POLSKIEJ POLICJI PAŃSTWOWEJ

Powiązane publikacje
Ocaleni od zapomnienia: Stefan Jarząbkowski
Artykuły
Stefan Jarząbkowski, policjant z Glińska Czeskiego na Rówieńszczyźnie, jest bohaterem kolejnego szkicu o funkcjonariuszach polskiej Policji Państwowej, którzy doznali represji ze strony reżimu sowieckiego.
18 marca 2022
Ocaleni od zapomnienia: Józef Ryczak
Artykuły
Po demobilizacji z Wojska Polskiego Józef Ryczak rozpoczął pracę w polskiej Policji Państwowej. Służył m.in. w Równem. Po wkroczeniu do miasta Armii Czerwonej został aresztowany z powodu «aktywnej walki przeciw rewolucyjnemu ruchowi robotniczemu».
11 lutego 2022
Ocaleni od zapomnienia: Stanisław Pacholczyk
Artykuły
«Przez dłuższy okres prowadził walkę przeciw robotnikom i chłopom» – w ten sposób w postanowieniu o pociągnięciu do odpowiedzialności karnej z dnia 19 grudnia 1939 r. określono «przestępstwa» popełnione wg sowietów przez Stanisława Pacholczyka, któremu poświęcamy ten artykuł.
28 stycznia 2022
Ocaleni od zapomnienia: Józef Reszczyński
Artykuły
Józef Reszczyński z kolonii Dołganiec w powiecie kostopolskim w przededniu II wojny światowej został zmobilizowany do policji. Z tego powodu po ustanowieniu władzy radzieckiej został aresztowany przez NKWD i następnie skazany na pięć lat łagrów.
14 stycznia 2022
Ocaleni od zapomnienia: Ludwik Parzóch
Artykuły
Bohater tego tekstu był jednym z tych polskich policjantów, którzy trafili na Wołyń w czasie ewakuacji spowodowanej przez agresję Wehrmachtu na II Rzeczpospolitą. Wielu z nich zostało aresztowanych przez radzieckie organy ścigania.
28 grudnia 2021
Ocaleni od zapomnienia: Leoncjusz Kot
Artykuły
Leoncjusz Kot przez 10 lat pracował na posterunku policji w Basowym Kącie. W 1941 r. został skazany przez NKWD na osiem lat poprawczych obozów pracy.
15 grudnia 2021
Ocaleni od zapomnienia: Adam Zdoliński
Artykuły
«Oskarża się o to, że służył w polskiej policji» – ten wpis możemy zobaczyć w specjalnym formularzu aktu oskarżenia wypełnianym przez śledczych NKWD. Taki dokument jest także w aktach sprawy rówieńskiego policjanta Adama Zdolińskiego.
26 listopada 2021
Ocaleni od zapomnienia: Józef Broszczyk
Artykuły
Śledczy NKWD ZSRR Lenski od razu wydał wyrok na Józefa Broszczyka. Na stronie tytułowej sprawy kryminalnej napisał: «5 lat poprawczych obozów pracy». Jednak w czasie krótkiego śledztwa, które trwało od 18 do 24 grudnia funkcjonariusz wydłużył termin odbywania kary.
05 listopada 2021
Ocaleni od zapomnienia: Grzegorz Gotkowicz
Artykuły
Bohater tego tekstu w okresie międzywojennym pracował w na posterunkach policji w Sarnach, Lubikowiczach, Strzelsku i Włodzimiercu na Rówieńszczyźnie. W 1941 r. Kolegium Specjalne NKWD ZSRR skazało go na pięć lat obozów pracy.
27 października 2021