Ocaleni od zapomnienia: Leoncjusz Kot
Artykuły

Leoncjusz Kot przez 10 lat pracował na posterunku policji w Basowym Kącie. W 1941 r. został skazany przez NKWD na osiem lat poprawczych obozów pracy.

Leoncjusz Kot urodził się 10 czerwca 1905 r. we wsi Podolesie w powiecie kobryńskim (w wersji białoruskiej Padalessie) w rodzinie białoruskich chłopów. Jego ojciec Laurencjusz Kot uprawiał trzy dziesięciny roli, których był właścicielem. Rodzina mieszkała w swoim domu. Ojciec zmarł, gdy jego syn skończył dziesięć lat. Nie posiadamy wiadomości o matce bohatera tego szkicu.

Wiadomo, że miał pięciu braci: Romana (50 lat; tutaj i dalej wiek krewnych jest podawany według stanu na 1939 r.), Maksyma (45 lat), Zachara (40 lat), Fedora (38 lat) i Artemija (30 lat) oraz siostry: Pelageję (55 lat), Annę (40 lat) і Olgę (31 lat).

W przededniu II wojny światowej Roman mieszkał w rosyjskim mieście Orzeł. Maksym mieszkał w ZSRR (w zachowanych dokumentach nie zostało podane dokładne miejsce). Zachar prowadził gospodarstwo rolne w Podolesiu. Fedor mieszkał w Mołodecznie. Nic nie wiemy o tym, gdzie przebywali i czym się zajmowali Artemij, Pelageja, Anna i Olga.

W aktach sprawy karnej, która jest źródłem informacji o Leoncjuszu Kocie, jest wiadomość, że ukończył cztery klasy miejskiej szkoły zawodowej w Orle. W latach 1927–1929 służył w Wojsku Polskim.

Kot 01

Kot 02

Kot 03

Nie wiadomo, jak bohater tego szkicu biograficznego trafił na Wołyń. Z akt śledztwa prowadzonego przez funkcjonariuszy NKWD dowiadujemy się, że pracował jako policjant na posterunku policji w Basowym Kącie (wcześniej wieś, obecnie teren Równego). Został tam zatrudniony, ponieważ nie mógł znaleźć innej pracy. Razem z żoną Olgą (33 lata) i trzema córkami: ośmioletnią Janiną, sześcioletnią Jaryną i dwuletnią Jadwigą mieszkał we wsi Basowy Kąt.

18 września 1939 r. Leoncjusz Kot został aresztowany i osadzony w rówieńskim więzieniu. W opisie wyglądu więźnia zaznaczono, że był niskiego wzrostu, miał czarne włosy, ciemne oczy i długi nos.

Pierwsze jego przesłuchanie odbyło się 14 grudnia 1939 r. według schematu tradycyjnego dla tej kategorii więźniów. Wtedy też zatrzymany przyznał się do stawianych mu zarzutów. 24 grudnia 1939 r. śledztwo dobiegło końca, co wynika z wniosku oskarżającego sporządzonego przez śledczego powiatowego oddziału Zarządu NKWD w Równem Kornickiego. Jednak na wyrok aresztowany czekał jeszcze ponad rok.

Kot 04

Na mocy decyzji Kolegium Specjalnego NKWD z dnia 7 kwietnia 1941 r. Leoncjusz Kot s. Laurencjusza «za aktywną walkę przeciw ruchowi rewolucyjnemu» został skazany na osiem lat pozbawienia wolności w poprawczych obozach pracy. Karę odbywał w obozie «Siewwostłag».

Kot 05

Według decyzji Prokuratury Obwodu Rówieńskiego z dnia 21 czerwca 1989 r. Leoncjusz Kot został zrehabilitowany. Jego dalsze losy nie są nam znane.

Kot 06

Tetiana SAMSONIUK

P. S.: Materiały rubryki «Ocaleni od zapomnienia» zostały opracowane przez Tetianę Samsoniuk na podstawie akt radzieckich organów ścigania przechowywanych w Państwowym Archiwum Obwodu Rówieńskiego, w zbiorach Zarządu KGB Ukraińskiej SRR w Obwodzie Rówieńskim (1919–1957) oraz w Archiwum Zarządu Służby Bezpieczeństwa Ukrainy. Będziemy wdzięczni, jeżeli odezwą się Czytelnicy, krewni lub bliscy bohaterów naszej rubryki, którzy posiadają o nich dodatkowe informacje.

CZYTAJ TAKŻE:

OCALENI OD ZAPOMNIENIA: ADAM ZDOLIŃSKI

OCALENI OD ZAPOMNIENIA: MARCIN WALCZAK

OCALENI OD ZAPOMNIENIA: GRZEGORZ GOTKOWICZ

OCALENI OD ZAPOMNIENIA: JÓZEF BROSZCZYK

OCALENI OD ZAPOMNIENIA: JAN TURCZYN

OCALENI OD ZAPOMNIENIA: PIOTR KRAL

OCALENI OD ZAPOMNIENIA: HENRYK PYT

OCALENI OD ZAPOMNIENIA: JERZY STECKI

OCALENI OD ZAPOMNIENIA: STEFAN ŁANUCHA

OCALENI OD ZAPOMNIENIA: RADZIECKIE REPRESJE WOBEC FUNKCJONARIUSZY POLSKIEJ POLICJI PAŃSTWOWEJ

 

Powiązane publikacje
Represje wobec wołyńskich Polaków: Policjant Antoni Witczak
Wydarzenia
Dla sowieckiego «wymiaru sprawiedliwości» zwykła działalność zawodowa mogła być powodem uwięzienia. Na przykład Antoni Witczak został skazany na osiem lat łagrów tylko za to, że był policjantem.
16 marca 2026
Represje wobec wołyńskich Polaków: Jerzy Urbański z Chotiaczowa
Wydarzenia
Jerzy Urbański został zatrzymany 23 stycznia 1940 r. na obszarze Włodzimierskiego Oddziału Pogranicznego podczas próby nielegalnego przekroczenia granicy między terenami okupowanymi przez Niemcy oraz ZSRR.
05 marca 2026
Represje wobec wołyńskich Polaków: Aktor z Warszawy Wiesław Batorski
Artykuły
O ile w większości spraw karnych aresztowanych Polaków śledczy NKWD fabrykowali zarzuty, o tyle w przypadku Wiesława Batorskiego śledztwo przez długi okres obywało się w ogóle bez nich. W państwie prawa jest to nie do pomyślenia, ale w ZSRR przepisy, jeśli zachodziła taka potrzeba, nie miały najwyższej mocy prawnej.
16 lutego 2026
Represje wobec wołyńskich Polaków: Jeńcy Melchior Bała i Stanisław Fijoł
Artykuły
Melchior Bała i Stanisław Fijoł zostali zatrzymani przez żołnierzy Armii Czerwonej podczas próby przekroczenia granicy sowiecko-niemieckiej. Po ucieczce z obozu koncentracyjnego dla jeńców wojennych trafili do sowieckiego więzienia.
03 lutego 2026
Represje wobec wołyńskich Polaków: Pracownik banku w Łucku Maksymilian Koryciński
Artykuły
Maksymilian Koryciński, pracownik banku w Łucku, został oskarżony przez NKWD o udział w antysowieckiej organizacji podziemnej. Zbudowawszy własną linię obrony, przetrwał prawie półtoraroczne śledztwo i otrzymał stosunkowo łagodny wyrok: «tylko» pięć lat zesłania.
20 stycznia 2026
Represje wobec wołyńskich Polaków: Kolejarz z Kowla Michał Marian Skuła
Artykuły
Funkcjonariusze NKWD próbowali oskarżyć kowelskiego kolejarza Michała Mariana Skułę o współpracę z polskim wywiadem. Choć nie udało się im tego udowodnić, jednak bohater naszego eseju został skazany na osiem lat łagrów.
06 stycznia 2026
Represje wobec wołyńskich Polaków: Kolejarze z Lubomla Leonard Dewald i Kazimierz Sieczka
Artykuły
Funkcjonariusze NKWD wszczęli wspólną sprawę karną przeciwko kolejarzom Leonardowi Dewaldowi i Kazimierzowi Sieczce, ponieważ obaj byli członkami partii OZN w Lubomlu. Pomimo faktu, że sprawa była szyta grubymi nićmi, obaj zostali skazani na osiem lat łagrów.
10 grudnia 2025
«Ta książka jest o mieszkańcach Równego». Zaprezentowano publikację poświęconą polskiej konspiracji
Artykuły
W Centrum Historii Cyfrowej w Równem odbyła się prezentacja książki dr Tetiany Samsoniuk «Związek Walki Zbrojnej – 1 w Równem. 1939–1941» zawierającej szkice biograficzne działaczy polskiej konspiracji w mieście w okresie «pierwszych sowietów».
29 listopada 2025
Represje wobec wołyńskich Polaków: Piotr Malinowski, dyrektor szkoły w Trościańcu
Artykuły
Piotr Malinowski, dyrektor szkoły rolniczej w Trościańcu pod Łuckiem, został «standardowo» oskarżony o działalność kontrrewolucyjną i skazany na osiem lat łagrów.
25 listopada 2025