W 1928 r. w Łucku odbyła się Wołyńska Wystawa Rolniczo-Przemysłowa. Wzięły w niej udział duże i małe przedsiębiorstwa z całego Wołynia oraz różnych zakątków II Rzeczpospolitej.

 Na ziemiach ukraińskich w czasach Imperium Rosyjskiego największe wystawy i targi odbywały się w Kijowie i Odessie. Największa i najsłynniejsza w Galicji Wystawa Rolniczo-Przemysłowa odbyła się we Lwowie. Wszystko zaczęło się w latach siedemdziesiątych XIX wieku, ale tak naprawdę stała się bardziej znana dopiero w 1894 r. już jako Powszechna Wystawa Krajowa. Trwała wówczas od 5 czerwca do 10 października. Wydarzenie miało tak duże znaczenie i skalę, że z tej okazji wydano nawet dwie litograficzne pocztówki. Były to jedne z pierwszych widokówek na ziemiach ukraińskich. 

Widokówki z Wystawy Krajowej we Lwowie w 1894 r.

We wrześniu 1908 r. odbyła się pierwsza Łucka Wystawa Rolniczo-Przemysłowa. Inicjatywa organizacji targów należała do Towarzystwa Rolniczego w Łucku, m.in. do jego prezesa Szczęsnego Poniatowskiego, byłego posła do Dumy Państwowej, dyrektora handlowego Walewskiego oraz sekretarza Edmunda Grodzkiego. Pierwsza wystawa nie odbyła się bez problemów – nie zaprezentowano w owym czasie wszystkich gałęzi rolnictwa, ani też drobnych producentów. Mimo tego wystawa była niezwykle ważnym wydarzeniem w życiu publicznym powiatowego Łucka. W przyszłości Wołyńska Wystawa Rolniczo-Przemysłowa sprzyjała rozwojowi rolnictwa i przemysłu na Wołyniu. Pierwszym dyrektorem Wystawy był hrabia Włodzimierz Grocholski.

Łucka Wystawa Rolniczo-Przemysłowa. 1908 r.

Po I wojnie światowej Wystawa wznowiła i rozszerzyła swoją działalność. Na jej potrzeby wydzielono dość duży teren: od wojskowych koszar i siedziby 24 Pułku Piechoty przy ulicy Piłsudskiego do cmentarza katolickiego (obecnie Memoriał Sławy) i stadionu. Zachodnią granicą Wystawy była ulica Piłsudskiego (obecnie koniec ulicy Wynnyczenki – początek Strzeleckiej).

Widok na Wystawę. Na pierwszym planie narzędzia rolnicze Syndykatu Handlowo-Rolniczego w Równem i Łucku 

Widok na wystawę od ul. Piłsudskiego (obecnie Wynnyczenki)

Głównym gmachem Wystawy, w którym mieściła się siedziba organizatorów, był budynek Polskiej Macierzy Szkolnej (obecnie siedziba Służby Bezpieczeństwa Ukrainy przy alei Wasyla Mojseja). Drugie pomieszczenie Wystawy urządzono w koszarach 24 Pułku Piechoty.

Komitet Wystawy Wołyńskiej. Zdjęcie przy głównym Gmachu Wystawy

Wołyńska Wystawa Rolniczo-Przemysłowa trwała od 1 do 6 września 1928 r. Jej organem zarządzającym był Komitet na czele z wicewojewodą wołyńskim Kazimierzem Gintowtem-Dziewałtowskim. Honorowymi gośćmi imprezy byli wojewoda wołyński Henryk Józewski i minister rolnictwa Karol Niezabytowski.

Wśród wystawców szczególne miejsce zajmował pawilon Ordynacji Ołyckiej księcia Janusza Radziwiłła. Na wystawie oczywiście prezentowano głównie produkcję przemysłową, artykuły spożywcze i produkty rolne. Oprócz tego swoją działalność przedstawiały m.in. Bank Rolniczy, spółka ubezpieczeniowa «Snop», redakcje różnych czasopism («Narodnyj Wisnyk», «Ziemia Wołyńska», «Przegląd Wołyński», «Ilustrowany Kurier Codzienny»). Urządzono także pawilon historyczno-etnograficzny, własne stoiska miały Liga Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej oraz Żydowskie Towarzystwo Opieki Zdrowotnej z Równego. W osobnym pomieszczeniu swoje tekstylia przedstawiali wołyńscy artyści ludowi.

Maszyny rolnicze R. Józef i S-ka ze Zdołbunowa

Na Wołyńskiej Wystawie Rolniczo-Przemysłowej swoje wyroby prezentowali nie tylko lokalni przedsiębiorcy, ale także producenci z różnych zakątków Polski. Tu spotykali się też najwięksi łuccy przedsiębiorcy. Ciekawostką jest to, że pawilon fabryki «Bracia Swoboda» eksponował maszyny rolnicze i wyroby koncernu «SKF», do którego należy obecnie łucka fabryka łożysk. Swoje wyroby przedstawiała również Stocznia Gdańska. Szeroko reprezentowany był przemysł drzewny. W wydarzeniu uczestniczyły przedsiębiorstwa zajmujące się przetwórstwem produktów roślinnych i zwierzęcych.

Maszyny rolnicze i pawilon Braci Swoboda

Oczywiście nie zabrakło miejsca dla największych browarów wołyńskich: Zemana i Sznajdera z Łucka oraz Bergszlos z Równego. Oddzielny pawilon zajmowały stoiska wołyńskiej cukrowni «Szpanów». Firma «Diabolo-Seperator» prezentowała sprzęt do przetwarzania produktów zwierzęcych. Wspaniałe wzorce parkietu artystycznego i materiałów podłogowych zostały przedstawione przez Zakłady Orżewskie z Orżewa i Klewania. Ponadto swoją działalność prezentował zwiedzającym kamieniołom «Skała» z powiatu sarneńskiego. Przedsiębiorstwo «Szyferpol» z Równego pokazywało wzorce wyrobów dachowych. «Syndykat Rolniczy» z Hrubieszowa wystawiał różne maszyny i sprzęty rolnicze. Powiat krzemieniecki eksponował wyroby z gliny i haftowane bluzy (wyszywanki).

Pawilon Browaru Sznajdera

Czeski browar Zemana

Wnętrze pawilonu browaru Zemana

W Wystawie uczestniczyło również wielu producentów rolnych. Szczególne miejsce mieli przedsiębiorcy zajmujący się selekcją nasion i warzyw. Próbki nasion przedstawiali I. Rożański ze wsi Kuchary w powiecie kowelskim oraz Oleksandr Sumowski ze wsi Zamlicze. Wyselekcjonowane drzewka owocowe prezentowała Zofia Boguszowa ze wsi Długoszyje w powiecie łuckim.

Największą powierzchnię zajmowała wystawa koni rasowych, która wywołała wśród odwiedzających ogromne zainteresowanie. Swoje zwierzęta pokazali książę Hubert Lubomirski z Aleksandrii, hrabia Potocki ze wsi Beheń w powiecie rówieńskim, hrabia Stanisław Czacki z Porycka oraz hrabia Jezierski z Worotniowa. Duży obszar zajmowała stadnina Władysława Gutowskiego z Suchodołów w powiecie włodzimierskim. Konie prezentowali również hrabiowie Leduchowscy z Ostrożca, Falemiczów i Smordwy oraz wielu większych i mniejszych właścicieli. Oprócz koni prezentowano różne rasy krów i owiec.

Minister zwiedza Wystawę Koni

Wołyńska Wystawa Rolniczo-Przemysłowa, zorganizowana w Łucku w roku 1928 miała na celu ożywienie gospodarki całego regionu. Impreza poprzedzała powstanie Targów Wołyńskich w Równem, które od 1929 r. były organizowane regularnie i stały się trzecią taką imprezą pod względem wielkości w przedwojennej Polsce.

Wiktor LITEWCZUK

CZYTAJ TAKŻE:

LITOGRAFIE NAPOLEONA ORDY NA POCZTÓWKACH

WOŁYŃ NA POCZTÓWKACH POLSKIEGO TOWARZYSTWA KRAJOZNAWCZEGO

POCZTÓWKI WOŁYŃSKIEGO TOWARZYSTWA KRAJOZNAWCZEGO W OKRESIE MIĘDZYWOJENNYM

JAN BUŁHAK – OJCIEC POLSKIEJ FOTOGRAFII

KRZEMIENIEC OŚRODKIEM SZTUKI FOTOGRAFICZNEJ NA WOŁYNIU

ŁUCK W OBIEKTYWIE HENRYKA PODDĘBSKIEGO

ARCHITEKTURA UKRAINY W TWÓRCZOŚCI GEORGIJA ŁUKOMSKIEGO

UNIKATOWA PUBLIKACJA GEORGIJA ŁUKOMSKIEGO O ŁUCKIM ZAMKU

ŁUCK, OSTRÓG, TREMBOWLA I INNE MIASTA W TWÓRCZOŚCI LEONARDA CHODŹKI

ŁUCK NA ŁAMACH «TYGODNIKA ILUSTROWANEGO»

«NIE MA RÓŻY BEZ CIERNIÓW», CZYLI NOTATKI PRUSA Z PODRÓŻY NA WOŁYŃ