Pocztówki Wołyńskiego Towarzystwa Krajoznawczego w okresie międzywojennym
Artykuły

Na Wołyniu w okresie międzywojennym wśród wielu różnych instytucji, produkcją pocztówek zajmowało się także Wołyńskie Towarzystwo Krajoznawcze w Łucku oraz jego oddział w Kostopolu.

Koniec XIX – początek XX wieku uważany jest za złoty wiek kartki pocztowej, ponieważ jest to okres największego rozkwitu jej wydawnictwa zarówno pod względem jakości, jak i ilości.

W tym okresie pocztówka stała się środkiem komunikacji pomiędzy ludźmi. Kartki pocztowe wyróżniały się elegancją i oryginalnością; można było śmiało nazwać je dziełami sztuki. Rozmaitość metod, technologia i kreatywne podejście do produkcji pocztówek stały na wysokim poziomie. Były one drukowane techniką litografii, bardziej wykwintną i oryginalną oraz techniką światłodruku, czyli fototypii. Szeroko stosowano różnorodne sposoby dekorowania pocztówek takie jak: tłoczenie, pozłacanie, posrebrzanie, druk na folii, bawełnie i jedwabiu. Artyści, którzy pracowali w wydawnictwach, zajmowali się tworzeniem kolaży, dzięki czemu kartki stawały się prawdziwymi dziełami sztuki. Te procesy nie ominęły także jednego z najbardziej znanych ówczesnych wydawnictw – Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego. Przed I wojną światową wydało ono 20 serii pocztówek z oryginalnymi elementami, co wyróżniało go spośród innych tego typu instytucji.

Podczas i po I wojnie światowej, kiedy pocztówka przestawała być głównym środkiem komunikacji, wydawcy szukali tańszych i prostszych metod produkcji kart pocztowych, co negatywnie wpłynęło na ich jakość. Te procesy dotknęły również PTK. Choć Towarzystwo kontynuowało działalność z nową siłą, jakość druku kartek pogorszyła się, projekt dekorowania nie miał dużego znaczenia i pod względem artystycznym nie różnił się od innych wydawnictw.

Kierunki działalności PTK nie zmieniły się, były to: popularyzacja pomników przyrody, zabytków i obiektów historii kraju. W latach 1918–1939 ukazało się 49 serii pocztówek i 12 jubileuszowych kartek. Założono także nowe regionalne oddziały PTK, które pełniły misję krajoznawczą oraz produkowały kartki pocztowe.

Wołyńskie Towarzystwo Krajoznawcze i Opieki nad Zabytkami Przeszłości zostało założone w Łucku w 1927 r. Posiadało ono dziewięć oddziałów terenowych. Jako samodzielna organizacja WTK istniało tylko przez pięć lat. 27 czerwca 1933 r., ze względu na kryzys ekonomiczny i inne czynniki, na zjeździe delegatów oddziałów Wołyńskiego Towarzystwa Krajoznawczego i Opieki nad Zabytkami Przeszłości podjęto uchwałę o połączeniu ich z Polskim Towarzystwem Krajoznawczym. 5 lipca 1933 r. prezydium PTK postanowiło przyjąć organizację w swoje szeregi i założyć Wołyński Okręg Wojewódzki PTK. Okręg ten nazywał się Wołyńskie Towarzystwo Krajoznawcze, działał na podstawie statutu PTK i zrzeszał 449 członków w dziewięciu oddziałach: w Dubnie (20 osób), Kowlu (28), Kostopolu (54), Krzemieńcu (40), Łucku (164), Ostrogu (40), Równem (20), Sarnach (63) i Włodzimierzu Wołyńskim (20).

Polskie Towarzystwo Krajoznawcze prowadziło szeroką działalność oświatową, a jego regionalne oddziały organizowały podróże, wycieczki i zwiedzanie zabytków oraz pomników przyrody. Jednym z kierunków aktywności organizacji pozostawała działalność wydawnicza: Towarzystwo drukowało kartki pocztowe, było także liderem w zakresie produkcji przewodników, map turystycznych i planów miast. Chyba najpopularniejszymi pozycjami informacyjno-turystycznymi w międzywojennej Polsce były przewodniki Mieczysława Orłowicza, jednego z czołowych działaczy PKT. Z Polskim Towarzystwem Krajoznawczym współpracowali wybitni fotografowie tego okresu, m.in. Jan Bułhak, Henryk Poddębski, Edward Augustynowicz będący członkiem Wołyńskiego Towarzystwa Krajoznawczego i wielu innych.

Na Wołyniu kartki pocztowe wydawane były przez Wołyńskie Towarzystwo Krajoznawcze, nakładem którego ukazały się dwie serie w 1935 i 1937 r. oraz Oddział WTK w Kostopolu – w 1932 r. wydał on dwie serie z widokami kamieniołomów w Janowej Dolinie i jedną serię w 1934 r. również poświęconą tej tematyce.

PTK Janowa Dolina

Janowa Dolina

W 1935 r. PTK w Łucku wydało serię złożoną z 15 pocztówek, na których widniały najbardziej znane wołyńskie zabytki: zamki w Dubnie, Ostrogu, Korcu, Łucku i Ołyce, na trzech kartkach znalazły się zabytki Krzemieńca, na pozostałych – pałac w Wiśniowcu, kościół bernardynów w Dubnie, pałac Lubomirskich w Równem oraz widok fragment klasztoru w Międzyrzeczu Ostrogskim.

PTK 1935 1

PTK 1935 2

PTK 1935 3

PTK 1935 4

PTK Wisniowiec

Wiśniowiec

PTK Miedzyrzecz Ostrog

Międzyrzecz Ostrogski

Seria z 1937 r. składała się z 21 kartek pocztowych z zabytkami i widokami Wołynia. Została ona wydrukowana w drukarni «Grafika» w Wilnie. Zdjęcia do tych pocztówek zrobił jeden najwybitniejszych polskich fotografów Jan Bułhak.

PTK Krzemieniec

Krzemieniec

PTK Hubkow

Hubków

 

PTK Luck1

Łuck

PTK Luck2

Łuck

PTK Luck Kasa

Łuck

PTK Perewaly dwor

Perewały

W tej serii ukazała się m.in. jedyna przedwojenna kartka pocztowa, na której przedstawiono zdjęcie jeziora Świtaź.

PTK Switaz

Świtaź

Wiktor LITEWCZUK

CZYTAJ TAKŻE:

WOŁYŃ NA POCZTÓWKACH POLSKIEGO TOWARZYSTWA KRAJOZNAWCZEGO

Powiązane publikacje
Związki frazeologiczne: Punkt widzenia
Artykuły
Henry Kissinger to dość już wiekowy, albowiem liczący sobie 98 lat (swoją drogą: cóż za piękny wiek!), wielce zasłużony były doradca do spraw bezpieczeństwa narodowego i sekretarz stanu Stanów Zjednoczonych Ameryki za kadencji prezydentów Richarda Nixona i Geralda Forda.
26 maja 2022
Zapraszamy migrantów z Ukrainy do udziału w badaniu dotyczącym używania języków
Wydarzenia
Migranci z Ukrainy, którzy przybyli do Polski po 24 lutego 2022 r., proszeni są o wzięcie udziału w badaniu zachowań związanych z używaniem języków w nowej rzeczywistości.
26 maja 2022
Nie żyje Teresa Dutkiewicz – wiceprezes Federacji Organizacji Polskich na Ukrainie
Wydarzenia
Z głębokim smutkiem i żalem przyjęliśmy wiadomość, że zmarła Teresa Dutkiewicz, wieloletnia działaczka polska na Ukrainie i dziennikarka.
25 maja 2022
«Wsparcie ze strony Polski jest nieocenione». Do Łucka dotarła pomoc z Katowic i Łodzi
Wydarzenia
Pomoc humanitarna z Polski nadal dociera do ukraińskich wolontariuszy. O ostatnim ładunku mówił Władysław Doroszenko, współkoordynator Zjednoczonego Centrum Komunikacji w Łucku.
25 maja 2022
Rotmistrz Witold Pilecki – ochotnik z obozu Auschwitz
Artykuły
Aby zbadać, co dzieje się w KL Auschwitz – na ochotnika dał się złapać i zamknąć w tym przerażającym miejscu. Zebrane przez niego informacje zaczęły otwierać zachodniemu światu oczy na zbrodnie Niemców. Mimo tak niebywałych zasług został stracony w stalinowskim więzieniu 25 maja 74 lata temu. O rotmistrzu Witoldzie Pileckim pisze dr Adam Cyra.
25 maja 2022
Służby komunalne uporządkowały stary cmentarz katolicki w Dubnie
Wydarzenia
Służby komunalne posprzątały stary cmentarz katolicki przy ul. Młynowskiej w Dubnie. Odnowiły także jedyny grobowiec, którzy przetrwał do naszych dni. Prace zostały sfinansowane ze środków miejscowego budżetu.
24 maja 2022
ABC kultury polskiej: Paweł Łoziński – reżyser w drodze
Artykuły
Paweł Łoziński to znany w Polsce reżyser, scenarzysta i producent interesujących filmów dokumentalnych. W wywiadzie dla internetowego radia «357» na pytanie: «Kim jesteś?» odpowiedział: «Człowiekiem w drodze».
24 maja 2022
Polskie stowarzyszenie uporządkowało cmentarze w Lubomlu i Rymaczach
Wydarzenia
Członkowie Stowarzyszenia Kultury Polskiej im. Michała Ogińskiego w Lubomlu rozpoczęli tegoroczne prace porządkowe na polskich wojskowo-cywilnych cmentarzach w Lubomlu i Rymaczach.
24 maja 2022
Trwa porządkowanie cmentarza katolickiego w Kisielinie. Wszyscy chętni mogą wziąć udział
Wydarzenia
Ukraińcy kontynuują sprzątanie polskich cmentarzy na Wołyniu. Niedawno wolontariusze uporządkowali część nekropolii w Kisielinie w Hromadzie Wiejskiej Zaturce. Teraz zapraszają wszystkich chętnych do kontynuowania akcji.
24 maja 2022