«Dziwny ten świat, świat ludzkich spraw, czasem aż wstyd przyznać się. A jednak często jest, że ktoś słowem złym zabija tak, jak nożem» – to słowa z jednej z najbardziej znanych piosenek Czesława Niemena.
30 stycznia 2004 r. o godz. 13.00, kiedy rozpoczynał się pogrzeb Czesława Niemena, wiele stacji radiowych nadało piosenkę «Dziwny jest ten świat». Miłośnicy jego muzyki oddali mu hołd za różnorodną i bogatą twórczość. Pomysłodawcą całej akcji był Marek Niedźwiecki, dziennikarz radowej «Trójki».
16 lutego mija 80. rocznica przyjścia na świat Czesława Niemena. Urodził się jako Czesław Juliusz Wydrzycki w Starych Wasiliszkach w województwie nowogrodzkim (obecnie wieś w rejonie szczuczyńskim w obwodzie grodzieńskim na Białorusi). Pseudonim Niemen przyjął za namową żony Franciszka Walickiego (swego promotora i dobrego ducha) w roku 1962. Nawiązywał nim oczywiście do rzeki Niemen i swojego dzieciństwa. Śpiewał w chórach szkolnym i kościelnym. Uczęszczał do klasy fortepianu w liceum pedagogicznym w Grodnie oraz uczył się w średniej szkole muzycznej w Gdańsku. Jego rodzina w 1958 r. została przesiedlona do Polski w ramach ostatniej fali masowych wysiedleń Polaków z Kresów Wschodnich.
Czesław Niemen śpiewał z zespołami: Czerwono-Czarni, Niebiesko-Czarni, Akwarele, I Niemen, Niemen Enigmatic, Grupa Niemen, Niemen Aerolit.
Cechą jego bogatego i twórczego życia było ciągłe poszukiwanie nowych środków wyrazu. Zaczynał od muzyki pop, by znaleźć inspirację w jazzie i eksperymentować z muzyką awangardową. Grał rocka progresywnego i psychodelicznego, był też pierwszym polskim muzykiem, który tak szeroko wykorzystywał instrumenty elektroniczne. Pisał muzykę do przestawień teatralnych i filmów, między innymi do «Wesela» Andrzeja Wajdy. Śpiewał tam też piosenkę Chochoła «Miałeś, chamie, złoty róg».
Nie sposób w krótkim artykule wymienić wszystkich największych przebojów Niemena. Koniecznie jednak każdy miłośnik dobrej polskiej muzyki powinien posłuchać najważniejszych, można by rzec kultowych, piosenek: «Dziwny jest ten świat», «Bema pamięci rapsod żałobny», «Wspomnienie», «Sen o Warszawie», «Jednego serca», «Pod papugami», «Klęcząc przed tobą», «Włóczęga», «Chciałbym cofnąć czas». Każdy meloman znajdzie w nich coś innego, bliskiego swemu sercu. Jego utwory są wzruszające, pełne metafizyki, odniesień do sztuki i filozofii. Słuchając piosenek Niemena można jednak także poszerzyć swoją wiedzę o świecie, człowieku i pogłębić znajomość języka polskiego. A jeśli ktoś zechce dla odmiany doświadczyć tego, jak Mistrz piosenki śpiewał po rosyjsku, niech posłucha pięknego utworu «Kałakolczyk».
Twórca z Wasiliszek sam pisał teksty do swoich piosenek, wykorzystywał także utwory wybitnych polskich poetów: Cypriana Kamila Norwida, Adama Asnyka, Kazimierza Przerwy-Tetmajera i Juliana Tuwima.
W roku 1999 Czesław Niemen w plebiscycie tygodnika «Polityka» został uznany za artystę wszechczasów. W radiowej «Trójce» możemy głosować co roku w «Polskim topie wszechczasów» na jego utwory.
Foto Grażyny Rutowskiej, Narodowy Archiwum Cyfrowe
Żył dla muzyki, dla śpiewu, obdarował nas tyloma utworami, które są ponadczasowe, nie starzeją się i nawet po wielu latach słuchać ich można z ogromną przyjemnością. Na jego piosenkach wychowało się kilka pokoleń Polaków. Co ciekawe i znamienne – utworów Niemena słuchają dzisiaj także ludzie młodzi, dopiero wchodzący w dorosłość. Trudno o lepsze potwierdzenie znaczenia, wpływu i zasięgu jego twórczości.
20 lutego 2011 r. we wsi Stare Wasiliszki na Białorusi, w domu urodzenia Czesława Niemena, otwarto muzeum jego imienia. Znajduje się tam część oryginalnego wyposażenia, w większości podarowanego przez mieszkańców Wasiliszek, którzy otrzymali je od rodziny artysty w czasie ich wyprowadzki do Polski. W roku 2011 śpiewała w Grodnie Jego córka Natalia.
Zjednoczenie Społeczne «Polska Macierz Szkolna» organizuje co roku Festiwal Piosenki Polskiej im. Czesława Niemena w Grodnie.
Piosenka Niemena «Sen o Warszawie» od 12 marca 2004 r. jest wykonywana przed każdym spotkaniem Legii Warszawa na Stadionie Wojska Polskiego w Warszawie jako hymn kibiców.
Wiesław PISARSKI,
nauczyciel języka polskiego skierowany przez ORPEG do pracy dydaktycznej w Kowlu
CZYTAJ TAKŻE:
