ABC kultury polskiej: Władysław Ślewiński – polski Gauguin
Artykuły

W bogatej historii malarstwa polskiego jest duża grupa artystów, którzy za swojego życia pozostali niedocenieni. Jednym z nich bez wątpienia był Władysław Ślewiński.

Każdy, kto planuje swoją drogę życiową, powinien twardo trzymać się stałej, a pewnej zasady: wybieraj zawód w oparciu o własne zdolności, zainteresowania i możliwości. Władysław Ślewiński, jeden z najwybitniejszych polskich postimpresjonistów, najwyraźniej nie znał tej prawidłowości. Nie zwracając uwagi na swe talenty, zabrał się za zarządzanie oddziedziczonym po matce majątkiem ziemskim Pilaszkowice. Na efekty nie trzeba było długo czekać. W gospodarowaniu doznał całkowitej porażki. W 1888 r., mając zaledwie 32 lata (urodził się 1 czerwca 1856 r., był synem Kajetana Ślewińskiego, dziedzica wsi Białynin, oraz Heleny z Mysyrowiczów, która zmarła przy porodzie), musiał uciekać do Paryża, ratując się w ten sposób od wierzycieli, komornika i urzędu skarbowego. W stolicy Francji poznał Paula Gauguina. To z nim się zaprzyjaźnił, to z nim odwiedzał modną restaurację «Chez Madame Charlotte», w której spotykała się ówczesna artystyczno-intelektualna elita: Alfons Mucha, Stanisław Wyspiański, Józef Mehoffer, August Strindberg. Znajomość z Gauguinem będzie miała ogromny wpływ na dalsze życie Ślewińskiego. Wtedy malarz poznaje główne założenia postimpresjonistycznej teorii Gauguina określanej mianem syntetyzmu.

Do 1910 r. Ślewiński, poszukując swojego miejsca w życiu, wiele podróżował po Europie. W 1908 r. na krótko objął nawet stanowisko profesora w warszawskiej Szkole Sztuk Pięknych. Zrezygnował jednak z niego, by wyjechać do Bretanii i osiąść tam na stałe. W jego domu bywali słynni przedstawiciele epoki, w której żył, między innymi Witkacy i Tadeusz Makowski.

O malarstwie Władysława Ślewińskiego możemy przeczytać, że tworzył: «[...] własną, oryginalną formułę obrazowania. Malarskie formy wydobywał płaską plamą barwną obwiedzioną miękkim, wyrazistym konturem, zachowując subtelny modelunek walorowy i płynny dukt pędzla; kształty syntetyzował, chwytając esencjonalne cechy przedmiotów i pejzaży. Prostotę ujęcia łączył umiejętnie z walorem dekoracyjności. Po mistrzowsku harmonizował gamę barw stłumionych, tworząc wyrafinowane zestroje kolorystyczne («Maska i książki», ok. 1897); zetlałe brązy, szarości i zielenie ożywiał akcentami dźwięcznych, nasyconych czerwieni, żółcieni i fioletów («Dzban z cyniami na czerwonej serwecie», ok. 1900; «Kwiaty czerwone, żółte i jabłka», ok. 1903). W martwych naturach, których «bohaterami» były pospolite gliniane dzbanki z bukietem polnych kwiatów lub misy z owocami, kreował nastrój skupienia, atmosferę refleksji nad cichym trwaniem przedmiotów, aurę kontemplacji ich utajonego bytowania («Martwa natura z zieloną filiżanką», ok. 1899; «Martwa natura z kwiatami i owocami», ok. 1889; «Czerwony hiacynt i jabłka», ok. 1905). Poetykę «zwyczajnej niezwykłości» intensyfikują w obrazach Ślewińskiego zasłony i serwety zdobne japońskimi deseniami, które świadczą o fascynacji sztuką Wschodu [...].» (Irena Kossowska, «Władysław Ślewiński», cytat ze strony Culture.pl).

ABC ZKotem

Spiąca kobieta z kotem, 1896

Niezwykłym dziełem w dorobku artystycznym malarza jest obraz «Czesząca się». Płótno powstało w Paryżu w 1897 r. Trudno jest przejść obok niego obojętnie. Ta niesamowicie intrygująca, a jednocześnie wzbudzająca niepokój kompozycja, łączy secesyjną formę ze zmysłowością tak charakterystyczną dla okresu Młodej Polski. W zwyczajnej czynności i sytuacji artysta odnajduje tajemniczość, urok oraz zapowiedź jakiegoś niezwykłego przeżycia i doznania.

O Ślewińskim można niewątpliwie powiedzieć, że jako jeden z pierwszych wprowadził martwą naturę na salony. Ówczesna krytyka artystyczna ze zdziwieniem konstatowała, że tak dużo da się powiedzieć o tych banalnych, zwyczajnych przedmiotach i takich sobie jabłkach na przykład. W swoich pracach, z wielkim upodobaniem i po mistrzowsku, wykorzystywał światło, które gra pierwsze skrzypce na jego obrazach.

ABC Anemony

Anemony, 1904

Wraz z początkiem I wojny światowej do malarza zaczęła zbliżać się śmierć. Z dnia na dzień stan zdrowia artysty pogarszał się coraz bardziej. Wreszcie nieuleczalna choroba uderzyła ostatecznie. Po długich miesiącach walki Władysław Ślewiński umarł w Paryżu 24 marca 1918 r. Miał 62 lata. Na jadący ulicami Paryża karawan położono duży, okrągły wieniec z ciemnych bratków i gałązek białego bzu.

Gabriela WOŹNIAK-KOWALIK,
nauczycielka skierowana do Łucka i Kowla przez ORPEG

CZYTAJ TAKŻE:

ABC KULTURY POLSKIEJ: EDWARD OKUŃ – MALARZ NIE(CO) ZAPOMNIANY

ABC KULTURY POLSKIEJ: OLGA BOZNAŃSKA – «SZARA MALARKA»

ABC KULTURY POLSKIEJ: ANDRZEJ PĄGOWSKI – CHŁOPAK Z PLAKATEM

ABC KULTURY POLSKIEJ: SZTUKA JEST UCIECZKĄ

ABC KULTURY POLSKIEJ: WŁADYSŁAW PODKOWIŃSKI – MALARZ WIELU I TYLKO JEDNEGO OBRAZU

ABC KULTURY POLSKIEJ: ANDRZEJ WRÓBLEWSKI – BUNTOWNIK, LEGENDA POLSKIEJ SZTUKI WSPÓŁCZESNEJ

ABC KULTURY POLSKIEJ: WIECZNIE POSZUKUJĄCY TADEUSZ MAKOWSKI

ABC KULTURY POLSKIEJ: PIOTR MICHAŁOWSKI – ROMANTYK W SŁUŻBIE NIEPODLEGŁEJ

ABC KULTURY POLSKIEJ: JACEK MALCZEWSKI – OBSESJA ŚMIERCI I PASJA ŻYCIA

ABC KULTURY POLSKIEJ: ARTUR GROTTGER – MALARZ NIEPODLEGŁEJ

ABC KULTURY POLSKIEJ: KOSSAKOWIE – DZIADEK, OJCIEC I SYN

ABC KULTURY POLSKIEJ: MAŁY WIELKI CZŁOWIEK – JAN MATEJKO

 
Powiązane publikacje
ABC kultury polskiej: Skandaliści w sztuce
Artykuły
Od zawsze artyści poszukiwali nowych środków artystycznego wyrazu, ciekawszych form oraz obszarów, w których mogliby wytyczać ścieżki prowadząc swoich widzów w nieznane lub niejednoznaczne stany emocjonalne. Takie zabiegi światu wiadome są od lat.
23 września 2022
ABC kultury polskiej: Marian Kociniak – niezapomniany Grzegorz Brzęczyszczykiewicz
Artykuły
Szerokiej publiczności polskiej najbardziej znany jest z trylogii komediowej «Jak rozpętałem II wojnę światową», z legendarnego kabaretu Marcina Wolskiego «60 minut na godzinę», gdzie odtwarzał rolę Maniusia oraz z roli Murgrabi z serialu «Janosik».
08 września 2022
ABC kultury polskiej: Kuszenie Świętego Antoniego
Artykuły
Każdy turysta i rodowity mieszkaniec Krakowa ma szanse odwiedzić kilkadziesiąt muzeów oferujących bogate, interesujące a częstokroć unikalne zbiory. Oczywiście skrajną naiwnością wykazałby się ten, kto chciałby owe skarby w krótkim czasie obejrzeć.
26 sierpnia 2022
ABC kultury polskiej: Ignacy Gogolewski – mistrz mowy polskiej
Artykuły
Wiele postaci literackich kojarzymy z aktorami, którzy wcielili się w role bohaterów wybitnych dzieł przeniesionych na duże lub małe ekrany. Jedną z takich postaci jest Ignacy Gogolewski, który zagrał Antka Borynę w serialu na podstawie powieści Władysława Reymonta «Chłopi» powstałym w latach 1971–1973 oraz jego wersji kinowej w reżyserii Jana Rybkowskiego z roku 1973.
29 lipca 2022
ABC kultury polskiej: Kaśka Sochacka – upór i talent
Artykuły
Upór, pracowitość, talent i odrobina szczęścia doprowadziły ją do popularności, dużej liczby fanów jej niezwykłego głosu oraz przyznania dwóch Fryderyków w 2022 r. za Fonograficzny Debiut Roku i za Album Roku Indie Pop za płytę «Ciche dni».
14 lipca 2022
ABC kultury polskiej: «Wiosna, ach to ty»
Artykuły
Radosne ćwierkanie ptaków, namacalne, rozleniwiające ciepło słonecznych promieni, pędzące po błękitnym niebie kawalkady już nie szarych chmur lecz białych, puchatych obłoków. Nowe pokłady energii, wszechobecna zieleń świeżych szat świata i nadzieje na lepsze jutro… Jak tu nie kochać wiosny? Z pewnością uwielbiali ją także polscy artyści przełomu XIX i XX wieku.
31 maja 2022
ABC kultury polskiej: Paweł Łoziński – reżyser w drodze
Artykuły
Paweł Łoziński to znany w Polsce reżyser, scenarzysta i producent interesujących filmów dokumentalnych. W wywiadzie dla internetowego radia «357» na pytanie: «Kim jesteś?» odpowiedział: «Człowiekiem w drodze».
24 maja 2022
Konopnicka: zawłaszczenia i rewizje
Artykuły
Była kobietą niezwykłą. Cechowała ją odwaga, determinacja, a przede wszystkim – niebywała ciekawość świata. Badacze jej życia i twórczości wiedzą to od dawna. Tymczasem większość osób przemierzających nazwane jej imieniem ulice ma w głowie zupełnie inny obraz. Staje im przed oczami matrona w długiej sukni, często w towarzystwie dzieci. Połączenie Matki Polki z narodowym wieszczem. 23 maja obchodzimy 180. rocznicę urodzin Marii Konopnickiej.
23 maja 2022
«Tam, gdzie grał – był teatr narodowy». Wspomnienie o Jerzym Treli
Artykuły
Był żywym pomnikiem teatru, a niektórzy mawiali wręcz, że «tam, gdzie gra Trela, tam jest teatr narodowy». Wybitny polski aktor Jerzy Trela zmarł 15 maja w Krakowie w wieku 80 lat.
18 maja 2022