Szelmowski uśmiech i wypisana w oczach skłonność do ironizowania, przejaskrawiania, a także ukazywania zastanej rzeczywistości w krzywym zwierciadle. To portret jednego z najbardziej rozpoznawalnych, a jednocześnie kontrowersyjnych, niepokornych i prowokacyjnych malarzy przełomu XX i XXI w., Edwarda Dwurnika.
Ten nieprzewidywalny artysta patrzył na świat z iście diabolicznym poczuciem humoru. Wystarczy choćby przyjrzeć się cyklowi zatytułowanemu «Sportowcy», w którym nie znajdziemy dzielnych ludzi pracujących nad tężyzną własnego ciała oraz umysłu, a jedynie pijaków, ludzi marginesu palących popularne wówczas papierosy «Sporty». Sportowcy to także ci wszyscy, którzy osiągnęli mistrzostwo świata w tzw. rozpychaniu i przepychaniu się łokciami w życiu, aby uzyskać jak najwięcej korzyści, choćby kosztem niszczenia innych ludzi.
Z cyklu «Sportowcy»
Edward Dwurnik urodził się 19 kwietnia 1943 r. w Radzyminie. Należy do nielicznych malarzy, którym przed 1989 r., rokiem transformacji ustrojowej w Polsce, udało się osiągnąć międzynarodowy sukces. W 1970 r. ukończył Akademię Sztuk Pięknych w Warszawie, jednakże jego przygoda z malarstwem zaczęła się już na początku lat 60. cyklem rysunków i akwarel, a później obrazów olejnych nazwanych «Podróże autostopem».
Wręcz przytłaczająca mnogość detali, motywów, wylewające się z prac historie, wydarzenia i miejsca sprawiają, że «Podróże autostopem», oddające atmosferę polskiej rzeczywistości widzianej jakby z lotu ptaka, łączą cechy dokumentu oraz malarstwa symbolicznego. Jak zwykle u Dwurnika całość doprawiona jest szczyptą humoru, tak wszechobecnego u artysty.
Fundamentalne i brzemienne w skutki znaczenie dla twórczości malarza miało jego spotkanie z Nikiforem. Stało się to na wystawie w Kielcach, latem 1965 r. Od tej pory, od wykonania «Rysunku nr 1», Dwurnik zaczął datować swoją twórczość. A o Nikiforze powiedział: «(…) był moim najważniejszym mistrzem, właściwie jedynym. (…) Do dzisiaj ilekroć wychodzę w plener lub maluję akwarelką, mam przed oczami tamtą wystawę».
Edward Dwurnik, 2007 r. Autor: Lidia Matłacz-Roguska, CC BY-SA 3.0
Od prymitywisty Dwurnik przejął przesadzony, trochę pospieszny, groteskowy i wręcz obsesyjny realizm. W ten sposób ukształtował swój charakterystyczny styl, który nie zawsze przysparzał mu zwolenników. Artysta mówił: «Miałem problem po ukończeniu Akademii, właściwie już podczas trwania studiów, bo wszyscy malowali mniej więcej tak samo, rysowali tak samo (…). Mieliśmy zawężone horyzonty i równie nieciekawe perspektywy. (…) I właśnie wtedy pomógł mi Nikifor».
1981 r. to czas wprowadzenia w Polsce stanu wojennego. Dwurnik w cyklu «Warszawa» zawarł proroczą wizję tego okresu. Na śniegu, w zimowej aurze, namalował czarne wrony, zasieki i czołgi na wyludnionych ulicach. Ten jego cykl krytyka porównała z pracami Grottgera i powstaniem styczniowym.
W 1983 r. malarz wystawiał swoje prace w Biurze Wystaw Artystycznych we Wrocławiu. Ich treść była taka, że ludzie przynosili kwiaty i zapalali świeczki. Za brak właściwej czujności stracił wówczas posadę ówczesny cenzor. Artysta na pewno należał do tych twórców, którzy potrafili oddać ducha i nastroje społeczne tamtych czasów.
Edward Dwurnik namalował w sumie 3,5 tys. obrazów i wykonał około 10 tys. rysunków. Wiedza ta pochodzi z dokładnego rejestru, jaki sam malarz prowadził. Można z całą odpowiedzialnością stwierdzić, że w tym przypadku bezsprzecznie ilość przeszła w jakość.
«Włocławek», 1968 r., akwarela
Obraz Edwarda Dwurnika «Wawel», nr inw. 9216. Dar malarza dla Zamku Królewskiego na Wawelu w 2010 r. Źródło: Wikipedia, CC BY-SA 4.0
Artysta zmarł 28 października 2018 r. w Warszawie.
Gabriela WOŹNIAK-KOWALIK,
nauczycielka skierowana do Łucka i Kowla przez ORPEG
CZYTAJ TAKŻE:
ABC KULTURY POLSKIEJ: WIELKANOC NA PŁÓTNACH MISTRZÓW
ABC KULTURY POLSKIEJ: PAPCIO CHMIEL
ABC KULTURY POLSKIEJ: WITOLD PRUSZKOWSKI – SPÓŹNIONY ROMANTYK POLSKIEGO MALARSTWA
ABC KULTURY POLSKIEJ: ŚWIĄTECZNE OBRAZY
ABC KULTURY POLSKIEJ: TRZY RAZY NOAKOWSKI
ABC KULTURY POLSKIEJ: JERZY NOWOSIELSKI – UDUCHOWIONY MALARZ
