ABC kultury polskiej: Edward Dwurnik – mistrz szczegółu
Artykuły

Szelmowski uśmiech i wypisana w oczach skłonność do ironizowania, przejaskrawiania, a także ukazywania zastanej rzeczywistości w krzywym zwierciadle. To portret jednego z najbardziej rozpoznawalnych, a jednocześnie kontrowersyjnych, niepokornych i prowokacyjnych malarzy przełomu XX i XXI w., Edwarda Dwurnika.

Ten nieprzewidywalny artysta patrzył na świat z iście diabolicznym poczuciem humoru. Wystarczy choćby przyjrzeć się cyklowi zatytułowanemu «Sportowcy», w którym nie znajdziemy dzielnych ludzi pracujących nad tężyzną własnego ciała oraz umysłu, a jedynie pijaków, ludzi marginesu palących popularne wówczas papierosy «Sporty». Sportowcy to także ci wszyscy, którzy osiągnęli mistrzostwo świata w tzw. rozpychaniu i przepychaniu się łokciami w życiu, aby uzyskać jak najwięcej korzyści, choćby kosztem niszczenia innych ludzi.

DwurniK 01

DwurniK 02

Z cyklu «Sportowcy»

Edward Dwurnik urodził się 19 kwietnia 1943 r. w Radzyminie. Należy do nielicznych malarzy, którym przed 1989 r., rokiem transformacji ustrojowej w Polsce, udało się osiągnąć międzynarodowy sukces. W 1970 r. ukończył Akademię Sztuk Pięknych w Warszawie, jednakże jego przygoda z malarstwem zaczęła się już na początku lat 60. cyklem rysunków i akwarel, a później obrazów olejnych nazwanych «Podróże autostopem».

Wręcz przytłaczająca mnogość detali, motywów, wylewające się z prac historie, wydarzenia i miejsca sprawiają, że «Podróże autostopem», oddające atmosferę polskiej rzeczywistości widzianej jakby z lotu ptaka, łączą cechy dokumentu oraz malarstwa symbolicznego. Jak zwykle u Dwurnika całość doprawiona jest szczyptą humoru, tak wszechobecnego u artysty.

Fundamentalne i brzemienne w skutki znaczenie dla twórczości malarza miało jego spotkanie z Nikiforem. Stało się to na wystawie w Kielcach, latem 1965 r. Od tej pory, od wykonania «Rysunku nr 1», Dwurnik zaczął datować swoją twórczość. A o Nikiforze powiedział: «(…) był moim najważniejszym mistrzem, właściwie jedynym. (…) Do dzisiaj ilekroć wychodzę w plener lub maluję akwarelką, mam przed oczami tamtą wystawę».

DwurniK 03

Edward Dwurnik, 2007 r. Autor: Lidia Matłacz-Roguska, CC BY-SA 3.0

Od prymitywisty Dwurnik przejął przesadzony, trochę pospieszny, groteskowy i wręcz obsesyjny realizm. W ten sposób ukształtował swój charakterystyczny styl, który nie zawsze przysparzał mu zwolenników. Artysta mówił: «Miałem problem po ukończeniu Akademii, właściwie już podczas trwania studiów, bo wszyscy malowali mniej więcej tak samo, rysowali tak samo (…). Mieliśmy zawężone horyzonty i równie nieciekawe perspektywy. (…) I właśnie wtedy pomógł mi Nikifor».

1981 r. to czas wprowadzenia w Polsce stanu wojennego. Dwurnik w cyklu «Warszawa» zawarł proroczą wizję tego okresu. Na śniegu, w zimowej aurze, namalował czarne wrony, zasieki i czołgi na wyludnionych ulicach. Ten jego cykl krytyka porównała z pracami Grottgera i powstaniem styczniowym.

W 1983 r. malarz wystawiał swoje prace w Biurze Wystaw Artystycznych we Wrocławiu. Ich treść była taka, że ludzie przynosili kwiaty i zapalali świeczki. Za brak właściwej czujności stracił wówczas posadę ówczesny cenzor. Artysta na pewno należał do tych twórców, którzy potrafili oddać ducha i nastroje społeczne tamtych czasów.

Edward Dwurnik namalował w sumie 3,5 tys. obrazów i wykonał około 10 tys. rysunków. Wiedza ta pochodzi z dokładnego rejestru, jaki sam malarz prowadził. Można z całą odpowiedzialnością stwierdzić, że w tym przypadku bezsprzecznie ilość przeszła w jakość.

DwurniK 04

«Włocławek», 1968 r., akwarela

DwurniK 05

Obraz Edwarda Dwurnika «Wawel», nr inw. 9216. Dar malarza dla Zamku Królewskiego na Wawelu w 2010 r. Źródło: Wikipedia, CC BY-SA 4.0

Artysta zmarł 28 października 2018 r. w Warszawie.

Gabriela WOŹNIAK-KOWALIK,
nauczycielka skierowana do Łucka i Kowla przez ORPEG

CZYTAJ TAKŻE:

ABC KULTURY POLSKIEJ: WIELKANOC NA PŁÓTNACH MISTRZÓW

ABC KULTURY POLSKIEJ: PAPCIO CHMIEL

ABC KULTURY POLSKIEJ: WITOLD PRUSZKOWSKI – SPÓŹNIONY ROMANTYK POLSKIEGO MALARSTWA

ABC KULTURY POLSKIEJ: ŚWIĄTECZNE OBRAZY

ABC KULTURY POLSKIEJ: TRZY RAZY NOAKOWSKI

ABC KULTURY POLSKIEJ: JERZY NOWOSIELSKI – UDUCHOWIONY MALARZ

ABC KULTURY POLSKIEJ: JAN STANISŁAWSKI – MISTRZ PEJZAŻU

ABC KULTURY POLSKIEJ: NIKIFOR – TEKTURKOWY MALARZ

Powiązane publikacje
ABC kultury polskiej: Paweł Łoziński – reżyser w drodze
Artykuły
Paweł Łoziński to znany w Polsce reżyser, scenarzysta i producent interesujących filmów dokumentalnych. W wywiadzie dla internetowego radia «357» na pytanie: «Kim jesteś?» odpowiedział: «Człowiekiem w drodze».
24 maja 2022
Konopnicka: zawłaszczenia i rewizje
Artykuły
Była kobietą niezwykłą. Cechowała ją odwaga, determinacja, a przede wszystkim – niebywała ciekawość świata. Badacze jej życia i twórczości wiedzą to od dawna. Tymczasem większość osób przemierzających nazwane jej imieniem ulice ma w głowie zupełnie inny obraz. Staje im przed oczami matrona w długiej sukni, często w towarzystwie dzieci. Połączenie Matki Polki z narodowym wieszczem. 23 maja obchodzimy 180. rocznicę urodzin Marii Konopnickiej.
23 maja 2022
«Tam, gdzie grał – był teatr narodowy». Wspomnienie o Jerzym Treli
Artykuły
Był żywym pomnikiem teatru, a niektórzy mawiali wręcz, że «tam, gdzie gra Trela, tam jest teatr narodowy». Wybitny polski aktor Jerzy Trela zmarł 15 maja w Krakowie w wieku 80 lat.
18 maja 2022
Ochman – głos Polski prosto z Ameryki
Artykuły
Syn Polaków od lat mieszkających w USA wraca do Polski studiować śpiew solowy, dla sprawdzenia zgłasza się do telewizyjnego talent show i wygrywa. Oto Krystian Ochman – młody muzyk, który reprezentował Polskę w konkursie Eurowizja 2022 w Turynie, zdobywając dla nas 12. miejsce.
16 maja 2022
ABC kultury polskiej: Bez reszty oddany teatrowi
Artykuły
Kiedy ten wielki aktor umierał na serce 22 lutego 1992 r. w Teatrze Nowym w Poznaniu, jego ostatnie słowa były cytatem z «Króla Leara» Williama Shakespeare’a.
12 maja 2022
ABC kultury polskiej: Wacław Szymanowski – artysta, który wyrzeźbił muzykę
Artykuły
Konkurs Chopinowski za każdym razem rozpala do czerwoności emocje melomanów. Wiem coś na ten temat, albowiem, jak wielu podobnych mi ludzi, zawsze z wypiekami na twarzy oczekuję na werdykt jury. Przy tej okazji, wcześniej czy później, na ekranie telewizora musi pojawić się jedna z najbardziej znanych i rozpoznawalnych rzeźb.
19 kwietnia 2022
Jarosław Marek Rymkiewicz – prawda o naturze świata i o człowieku
Artykuły
Jarosław Marek Rymkiewicz zmarł 3 lutego 2022 r. Był poetą, eseistą, krytykiem literackim, dramaturgiem i publicystą politycznym.
27 marca 2022
ABC kultury polskiej: Rybak
Artykuły
Kiedy tylko zaczęłam trochę więcej rozpoznawać otaczający świat i zrozumiałam, że istnieją kredki, farby i ołówek – co ciekawe stolarski – a ich użycie daje mi ogromną przyjemność, w wolnych chwilach zajęłam się stawianiem swoich pierwszych kresek i barwnych plam na papierze.
17 marca 2022
ABC kultury polskiej: Mariusz Szczygieł – mistrz polskiego reportażu
Artykuły
Mariusz Szczygieł jest dziennikarzem, reportażystą, eseistą, pisarzem i wykładowcą akademickim. Największą popularność wśród czytelników przyniosła mu książka «Gottland» z 2015 r. Dziennik «Le Figaro» napisał o niej: «To nie jest książka, to klejnot».
15 lutego 2022