ABC kultury polskiej: Nieobliczalna Łempicka
Artykuły

Zmysłowość wymieszana z kokieterią i odrobiną luksusu – a więc z pewnością Łempicka. Może być Lolita lub Tamara. Ta pierwsza drażni i zachwyca zmysł powonienia oferując wspaniałe perfumy, druga zmysł wzroku nie pozwalając zapomnieć niezwykłych obrazów.

Najlepiej smakują połączone w jedno, tworząc kompletną całość. Tamara Łempicka to wyjątkowa, niezwykle inteligentna kobieta i malarka. Urodziła się w 1889 r. w Warszawie. Od najmłodszych lat otoczona bogactwem i luksusem, rozpieszczana i kapryśna, nie należała zapewne nigdy do ludzi liczących się z innymi.

Lempicka 02

Plakat wystawy Tamary Łempickiej w Londynie, 2004 r. Autor: Wars, CC BY-SA 4.0

Uroczej pannie uchodziło płazem łamanie wszelkich konwenansów i niezwykła jak na tamte czasy bezpośredniość. Młoda Tamara, na jednym z wystawnych balów, pojawia się w stroju pasterki z gąską na sznurku. Na nietuzinkową piękność zwrócone są oczy kobiet i oczywiście mężczyzn.

Malarka rozkochuje w sobie młodego, znakomicie zapowiadającego się prawnika, Tadeusza Łempickiego. Para bierze ślub w 1916 r. w Petersburgu. Na plecach czuć już oddech rewolucji bolszewickiej. Nowa władza uważnie przygląda się młodym ludziom, nie jest zachwycona postępowaniem małżonków. Na Tadeusza Łempickiego zostaje wydany nakaz aresztowania. Tamara wpada w rozpacz i ze wszystkich sił próbuje wyciągnąć męża z ogarniętej rewolucją Rosji.

Z pomocą przychodzi szwedzki konsul, który w zamian za pełne użyczenie wdzięków przez Tamarę ułatwia Łempickiemu wyjazd do Finlandii. Małżeństwo spotyka się w Paryżu. To tu artystka podejmuje naukę w Akademii Sztuk Pięknych. Wprawdzie pierwszy obraz ma już za sobą – był to portret jej siostry Liliany, który Łempicka namalowała mając zaledwie kilka lat, ale dopiero teraz zamierza poświęcić się malarstwu.

Postmodernizm okazuje się być najbliższy jej sercu. Z każdym dniem malarka tworzy coraz więcej, a jej charakterystyczne, lekko geometryczne i emanujące erotyzmem, wyrafinowane portrety w stylu art deco stają się znakiem firmowym artystki. W 1922 r. jej prace pojawiają się na wystawie Salonu Jesiennego w Paryżu.

Lempicka 04

Autoportret w zielonym bugatti, 1925 r. Źródło: Wikiart, CC0

Sztuka Tamary Łempickiej zdobywa rozgłos, a ona sama zaczyna dobrze zarabiać. Modeli do swoich portretów, zaspakajających jej artystyczne wymagania, poszukuje wśród tłumów Paryża spacerując po wąskich uliczkach Dzielnicy Łacińskiej.

W tym samym czasie wdaje się w liczne romanse. Gwoździem do małżeńskiej trumny Łempickich okazał się flirt z nieco podstarzałym Don Juanem, poetą Gabrielem D’Annunzio, który na pamiątkę ognistego związku wysyła Tamarze ogromny pierścień z topazem. Malarka nosiła go do końca życia.

Tadeusz Łempicki, jak przystało na dobrego prawnika, w 1927 r. przeprowadza błyskawiczny rozwód. Artystka nie jest jednak zbyt długo sama. W 1934 r. wychodzi za mąż za przedstawiciela najbogatszej rodziny w Austro-Węgrzech, Raoula Kuffnera. Kuffner jest koneserem i kolekcjonerem sztuki. Prace Tamary wiszą teraz obok największych mistrzów.

Lempicka 03

Obraz The Brilliance, 1932 r. Źródło: Wikiart, CC BY-SA 4.0

Polityka po raz kolejny wdziera się w życie malarki. Jest rok 1938 i małżeństwo zaniepokojone tym, co dzieje się w Europie, wyjeżdża do Stanów Zjednoczonych. Osiadają w Nowym Jorku. Ameryka nie wita artystki tak, jakby się mogła spodziewać. Jej malarstwo jest już niemodne. Kiedyś podziwiane i wyrafinowane, teraz kojarzone jest z kiczem, który za marne grosze można sobie kupić w byle jakiej galerii.

Pozycja Łempickiej słabnie. Przez następne trzydzieści lat próbuje wrócić do dawnej artystycznej świetności. Niestety bezskutecznie. W latach 60. umiera jej mąż. Tamara przenosi się do córki. Przez całe życie otoczenie musiało zmagać się z trudnym charakterem malarki, a jak wieść niosła w ostatnich latach stała się prawdziwą apodyktyczną jędzą.

W 1980 r. Tamara Łempicka przegrywa walkę z nowotworem. Po śmierci zostaje poddana kremacji a jej prochy, zgodnie z testamentem, zostają rozsypane nad wulkanem Popocatepetl w Meksyku. Równie nieprzewidywalnym i nieobliczalnym jak ona.

Lempicka 01

Popiersie Tamary Łempickiej w Kielcach. Autor: Staszek_Szybki_Jest, CC BY-SA 4.0

Gabriela WOŹNIAK-KOWALIK,
nauczycielka skierowana do Łucka i Kowla przez ORPEG

CZYTAJ TAKŻE:

ABC KULTURY POLSKIEJ: WILCZY MALARZ

ABC KULTURY POLSKIEJ: EDWARD DWURNIK – MISTRZ SZCZEGÓŁU

ABC KULTURY POLSKIEJ: WIELKANOC NA PŁÓTNACH MISTRZÓW

ABC KULTURY POLSKIEJ: PAPCIO CHMIEL

ABC KULTURY POLSKIEJ: WITOLD PRUSZKOWSKI – SPÓŹNIONY ROMANTYK POLSKIEGO MALARSTWA

ABC KULTURY POLSKIEJ: ŚWIĄTECZNE OBRAZY

ABC KULTURY POLSKIEJ: TRZY RAZY NOAKOWSKI

ABC KULTURY POLSKIEJ: JERZY NOWOSIELSKI – UDUCHOWIONY MALARZ

ABC KULTURY POLSKIEJ: JAN STANISŁAWSKI – MISTRZ PEJZAŻU

Powiązane publikacje
ABC kultury polskiej: Skandaliści w sztuce
Artykuły
Od zawsze artyści poszukiwali nowych środków artystycznego wyrazu, ciekawszych form oraz obszarów, w których mogliby wytyczać ścieżki prowadząc swoich widzów w nieznane lub niejednoznaczne stany emocjonalne. Takie zabiegi światu wiadome są od lat.
23 września 2022
ABC kultury polskiej: Marian Kociniak – niezapomniany Grzegorz Brzęczyszczykiewicz
Artykuły
Szerokiej publiczności polskiej najbardziej znany jest z trylogii komediowej «Jak rozpętałem II wojnę światową», z legendarnego kabaretu Marcina Wolskiego «60 minut na godzinę», gdzie odtwarzał rolę Maniusia oraz z roli Murgrabi z serialu «Janosik».
08 września 2022
ABC kultury polskiej: Kuszenie Świętego Antoniego
Artykuły
Każdy turysta i rodowity mieszkaniec Krakowa ma szanse odwiedzić kilkadziesiąt muzeów oferujących bogate, interesujące a częstokroć unikalne zbiory. Oczywiście skrajną naiwnością wykazałby się ten, kto chciałby owe skarby w krótkim czasie obejrzeć.
26 sierpnia 2022
ABC kultury polskiej: Ignacy Gogolewski – mistrz mowy polskiej
Artykuły
Wiele postaci literackich kojarzymy z aktorami, którzy wcielili się w role bohaterów wybitnych dzieł przeniesionych na duże lub małe ekrany. Jedną z takich postaci jest Ignacy Gogolewski, który zagrał Antka Borynę w serialu na podstawie powieści Władysława Reymonta «Chłopi» powstałym w latach 1971–1973 oraz jego wersji kinowej w reżyserii Jana Rybkowskiego z roku 1973.
29 lipca 2022
ABC kultury polskiej: Kaśka Sochacka – upór i talent
Artykuły
Upór, pracowitość, talent i odrobina szczęścia doprowadziły ją do popularności, dużej liczby fanów jej niezwykłego głosu oraz przyznania dwóch Fryderyków w 2022 r. za Fonograficzny Debiut Roku i za Album Roku Indie Pop za płytę «Ciche dni».
14 lipca 2022
ABC kultury polskiej: «Wiosna, ach to ty»
Artykuły
Radosne ćwierkanie ptaków, namacalne, rozleniwiające ciepło słonecznych promieni, pędzące po błękitnym niebie kawalkady już nie szarych chmur lecz białych, puchatych obłoków. Nowe pokłady energii, wszechobecna zieleń świeżych szat świata i nadzieje na lepsze jutro… Jak tu nie kochać wiosny? Z pewnością uwielbiali ją także polscy artyści przełomu XIX i XX wieku.
31 maja 2022
ABC kultury polskiej: Paweł Łoziński – reżyser w drodze
Artykuły
Paweł Łoziński to znany w Polsce reżyser, scenarzysta i producent interesujących filmów dokumentalnych. W wywiadzie dla internetowego radia «357» na pytanie: «Kim jesteś?» odpowiedział: «Człowiekiem w drodze».
24 maja 2022
Konopnicka: zawłaszczenia i rewizje
Artykuły
Była kobietą niezwykłą. Cechowała ją odwaga, determinacja, a przede wszystkim – niebywała ciekawość świata. Badacze jej życia i twórczości wiedzą to od dawna. Tymczasem większość osób przemierzających nazwane jej imieniem ulice ma w głowie zupełnie inny obraz. Staje im przed oczami matrona w długiej sukni, często w towarzystwie dzieci. Połączenie Matki Polki z narodowym wieszczem. 23 maja obchodzimy 180. rocznicę urodzin Marii Konopnickiej.
23 maja 2022
«Tam, gdzie grał – był teatr narodowy». Wspomnienie o Jerzym Treli
Artykuły
Był żywym pomnikiem teatru, a niektórzy mawiali wręcz, że «tam, gdzie gra Trela, tam jest teatr narodowy». Wybitny polski aktor Jerzy Trela zmarł 15 maja w Krakowie w wieku 80 lat.
18 maja 2022