Jest pisarzem, felietonistą oraz znawcą języka śląskiego i kultury śląskiej. Głównym motywem jego twórczości stał się człowiek poszukujący swojej tożsamości. Powtarzał niejednokrotnie, że żadnego z bohaterów nie można z nim utożsamiać, a kiedy tworzy, wszystkie postacie stają się sobą w procesie pisania. Ani one, ani sama fabuła nie są z góry zaplanowane. W wywiadzie z 2013 r. powiedział: «Moje powieści są mądrzejsze ode mnie».

Przygodę z pisaniem zaczął od opowiadań fantastycznych, które wydał w zbiorze «Obłęd rotmistrza von Egern», ale nie jest z nich szczególnie dumny. Jego pierwsza powieść wydana w 2010 r. nosi tytuł «Wieczny Grunwald». Od tej książki dla Twardocha wszystko się zaczęło – jak napisał w eseju zamieszczonym w najnowszym wydaniu utworu. Ta powieść określiła też jego zainteresowania pisarskie. Stara się opisywać życie w najróżniejszych przejawach, często okrutnych i złych, oraz zderzać jego zwierzęcość z pragnieniem wyzwolenia się z niej poprzez kulturę i sztukę. Do tego mówi o człowieku wrzuconym w niszczące tryby historii. Bohaterem debiutu powieściowego jest bękart Paszko, który chce żyć wśród swoich, a jednak ciągle pozostaje samotny, szukając swojego «ja».

Podobnie jest z główną postacią «Morfiny» z 2013 r. Kostek Willemann także szuka swojej tożsamości. Nie wie, czy jest Polakiem czy Niemcem. Ma matkę – spolonizowaną Ślązaczkę i ojca niemieckiego arystokratę. Jest też oficerem Wojska Polskiego, który musi się określić, czy działa w podziemiu czy nie, kiedy dzieją się tragiczne dla Polaków wydarzenia po klęsce wrześniowej. W dodatku jest równocześnie z żoną i kochankami. Z każdą wydaje mu się, że jest kimś innym. Powieść jednak nie opowiada o wojnie, ale jest szukaniem odpowiedzi na pytanie: kim jestem w tym jedynym, niepowtarzalnym życiu, w tym momencie historii. Jest też pytaniem o kryzys męskości we współczesnym świecie. Jak twierdzą krytycy to, jak na razie, najwybitniejsza książka pisarza.

Powieść «Drach» z 2014 r. jest sagą o dwóch rodzinach śląskich żyjących w XX – na początku XXI wieku oraz wplecionych w dwie wojny światowe, totalitaryzmy i kręte ścieżki życia. Przedstawia losy bohaterów w regionie, gdzie przenikają się dwa żywioły: polski i niemiecki. Krytycy określili ją jako krwawą, brutalną i pełną erotyzmu. Pod fabułą jednak kryją się odwieczne ludzkie pytania o praprzyczynę i sens życia, czas, dobro i zło, kulturę i naturę. Ukazuje ona też szybkie przemijanie i ulotność życia ludzkiego. Powieść została przetłumaczona w 2018 r. na język śląski przez Grzegorza Kulika.

Akcja powieści «Król» z 2017 r. dzieje się w Warszawie, dwa lata przed wybuchem II wojny światowej. Głównymi jej bohaterami są bokser Jakub Szapiro i inni gangsterzy z żydowskiego półświatka warszawskiego. Tematem tej sensacyjnej książki jest przemoc fizyczna i psychiczna, nacjonalizm, antysemityzm i totalitaryzm oraz skomplikowany politycznie świat dwudziestolecia międzywojennego. W 2020 r. na podstawie powieści został nakręcony serial telewizyjny.

Rok 2018 przyniósł powieść «Pokora». Jej bohaterem jest Alois Pokora – syn górnika, chcący osiągnąć w życiu więcej niż ojciec, który pracował w kopalni węgla. W tle, jak zawsze, dzieje się historia: I wojna światowa, klęska Niemiec, rewolucja w Rosji i powstania śląskie. Bohaterowie mówią po polsku, niemiecku i śląsku.

Powieść «Królestwo» z 2019 r. jest kontynuacją «Króla». Akcja dzieje się już w czasie okupacji hitlerowskiej w Warszawie. Przedstawione są tu losy Ryfki i Jakuba Szapiry, którym ona się opiekuje, a także jego syna Dawida. Widzimy okrutny czas okupacji Warszawy. Śledzimy działania Niemców, Polaków i Żydów.

26 października bieżącego roku miała miejsce premiera najnowszej książki Szczepana Twardocha «Chołod». Opowiada ona historię Konrada Widucha – bolszewika, który zostaje skazany na pobyt w łagrze, ale ucieka z niego i wędrując przez zimną tundrę, trafia do Chołodu. Jego mieszkańcy mówią językiem sprzed 3 tys. lat – językiem prabałtosłowiańskim, który pisarz nazwał kolang, hodują renifery, polują na foki i niedźwiedzie oraz nigdy nie słyszeli o rewolucji bolszewickiej, Leninie i Stalinie. Krytycy opisują ją jako powieść o losie człowieka wrzuconego w krwawe koleiny historii i o ułamku czasu, w którym można żyć z daleka od niej i od cywilizacji.

W czasopiśmie «Znak» w 2012 r. Twardoch napisał: «Kim więc jestem, ja Ślązak, który pisze ten tekst po polsku, a nie po śląsku? Kogo obchodziłby taki tekst po śląsku? Co to znaczy: Ślązak – poza tym, że niewiele? Próbuję cały czas odpowiedzieć sam sobie na pytanie, które wydaje mi się fundamentalne, ale nie wiem dlaczego, skoro przecież nie dotyczy nikogo poza mną. Po co więc o tym pisać?» Odpowiedź jest jednoznaczna: ponieważ pochodzi ze Śląska i ten region jest mu najbliższy. To jest jego mała ojczyzna.

W powieściach Twardocha pod fabułami ukrywa się nieustanne poszukiwanie przez jego bohaterów sensu swego istnienia, ciekawy jest również język narratora, który przykuwa uwagę i pozwala lepiej wczuć się w epokę i postacie. Podziwiać też trzeba u niego dbałość o detale rzeczywistości, w których zanurzeni są jego bohaterowie. Pisarz jest znany z tego, że musi zrobić szczegółowy research wszystkiego, o czym pisze. Warto sięgnąć po jego niejednoznaczne, wielowarstwowe i kontrowersyjne powieści i odpowiedzieć, czy zgadzamy się z wypowiedzią ich twórcy, że został pisarzem przez przypadek.

Twardoch jest autorem popularnym i nagradzanym. Za powieść «Morfina» otrzymał Śląski Wawrzyn Literacki, Paszport Polityki, nagrodę publiczności Literackiej Nagrody Nike. Jego powieść «Drach» dostała się do finału tejże nagrody oraz otrzymała Nagrodę Fundacji im. Kościelskich. W tym roku został wyróżniony Nagrodą im. Kazimierza Kutza – polskiego reżysera również pochodzącego ze Śląska.

Szczepan Twardoch żyje także wydarzeniami na Ukrainie. Pomagał uchodźcom zaraz po wybuchu wojny. Cały czas nawet huk za oknem kojarzy mu się z wybuchającymi rakietami. Uważa, że Ukraińcy poświęcają swoje życie nie tylko za Ukrainę, ale także za całą Europę Zachodnią.

Wiesław Pisarski,
nauczyciel języka polskiego skierowany do Kowla przez ORPEG

Na zdjeciach: 1. Szczepan Twardoch, Łódz, 2013 r. Autor: Zorro2212, CC BY-SA 3.0. Okładka ksiazki «Król», wydawnictwo
«Fabula», 2020 r.