Fotoreportaż dedykuję Pani Helenie Mrozińskiej, c. Kazimierza Basińskiego, ur. w Koźlu w 1925 r.
Pani Helena zachowała wspaniałą pamięć i podzieliła się swoimi wspomnieniami. Opowiedziała o losach Koźla, ale i bliskiej okolicy oraz o dramacie, który rozegrał się na Jej oczach. To bezcenny dokument o tragedii wołyńskich wsi.
Fortunat Przybyszewski z synem Janem i zięciem Wacławem Kołodyńskim, pojechali uprawiać pole w Dolnej Dąbrowie k. Derażnego. Odjeżdżając, zapomnieli chleba, co według wierzeń ludowych zwiastowało nieuchronne nieszczęście. Wcześniej już przeprowadzili się do Huty Stepańskiej z obawy przed wszechobecnymi mordami. Kiedy wracali leśną drogą, zięć z daleka rozpoznał znajomych Ukraińców. Nie czekając, zeskoczył z wozu i uciekł w krzaki. Fortunat nie miał jak uciekać, a może nie wierzył, że znajomi mogą zrobić mu krzywdę. Jan został z Tatą. Zięć uciekając, usłyszał wystrzał. Pobiegł do Basińskiego, Ojca Heleny, krewnego w Koźlu.
Na drugi dzień Bałagany NN z Białego Pola pojechali, żeby przywieźć zamordowanych. Fortunat został zastrzelony, a Jan zabity siekierą. Basiński zrobił w stodole proste trumny. Załadowali je na wóz i powieźli do Huty Stepańskiej. Helena wtedy ostatni raz widziała swój dom. Uciekli z Koźla idąc za trumnami. Już z daleka Hucianie poznali konie Basińskiego. Dzieci zamordowanego Fortunata pobiegły naprzeciw, chcąc dowiedzieć się od wujka, dlaczego ich tata nie wraca.
Koźle zostało opuszczone przez Polaków. Z rąk banderowskich zginęło tu łącznie około 10 osób.
Ukraińcy spalili opuszczoną kolonię na początku lipca 1943 r. Wcześniej rozkradli wszystko, co mogli, porozbierali też domy.
Tu było Koźle
Pola rozciągają się na miejscu Koźla
Stawiamy krzyż
Praca przy postawieniu krzyża
Przy krzyżu. W rękach trzymam kwiaty polowe, które wysłałem Pani Helenie Mrozińskiej
Panorama koło krzyża
Tekst i zdjęcia: Janusz HOROSZKIEWICZ
P. S.: Zainteresowani mogą uzyskać więcej informacji pod adresem mailowym: janusz-huta-stepanska@wp.pl
***
Tekst ukazał się w cyklu «Szlakiem Wołyńskich Krzyży wokół Huty Stepańskiej z Januszem Horoszkiewiczem».
CZYTAJ TAKŻE:
WOŁYŃ JAK CHLEB POWSZEDNI. FOTO
ROMASZKOWO, GMINA STYDYŃ WIELKI
HAŁY W GMINIE ANTONÓWKA, POWIAT SARNY
CHOŁONIEWICZE – STUDNIA, DÓŁ ŚMIERCI
HUTA SZKLANA (MYDZKA) GMINA STYDYŃ WIELKI
HUTA STEPAŃSKA – KRZYŻ JEZU RATUJ NAS
HUTA MYDZKA, GMINA STYDYŃ WIELKI
OBÓRKI TRUSIEWICZOWSKIE, GMINA KOŁKI
WYRKA. MIEJSCE KOŚCIOŁA PW. PODWYŻSZENIA KRZYŻA ŚWIĘTEGO
KOLONIA STYDYŃSKA, GMINA STYDYŃ WIELKI
STEPAŃ NAD HORYNIEM: MIEJSCE KOŚCIOŁA PW. ŚW. MICHAŁA ARCHANIOŁA
LADY – MIEJSCE SPOCZYNKU STANISŁAWA BRUSIŁY
KRZYŻ «JEZU RATUJ NAS» W OMELANCE K. HUTY STEPAŃSKIEJ
KAMIONKA STARA, PARAFIA HUTA STEPAŃSKA
