ABC kultury polskiej: Wiecznie poszukujący Tadeusz Makowski
Artykuły

Sztukę traktował z nabożną czcią, a poszukiwania artystyczne były dla niego sensem i źródłem życia. Wrażliwa dusza nie pozwoliła mu nigdy ustać w dążeniu do prawdy zarówno we własnym sercu, jak i w malarstwie, a wartość, jaką było dla niego dobro, przenosił na każdą płaszczyznę swojego życia.

Za każdy razem, gdy staję przed jakimś mniej lub bardziej znanym obrazem, rzeźbą czy artystyczną instalacją, zadaję sama sobie retoryczne pytanie – po co komu właściwie sztuka? Jaką korzyść uzyskuje człowiek tylko i aż z tego, że nabazgrał sam coś na ścianie jaskini lub patrzy na to, co inny już przed nim uczynił. Jaką szufladę w sercu lub głowie to patrzenie otwiera i jakie emocje wyzwala. Widać, że są one – te emocje – tak silne i tak potrzebne, że imperatyw tworzenia towarzyszy rodzajowi ludzkiemu od samego początku istnienia.

Obrazy Tadeusza Makowskiego przywołują na myśl niczym nie zmąconą krainę wiecznej szczęśliwości – dzieciństwo. Takie, które pamiętamy z chodzenia po drzewach, z podartych portek, chleba ze śmietaną posypaną grubym cukrem, wreszcie z chodzenia nad «Amazonkę» – mały, mizerny strumyczek, który kiedyś był wielką rzeką a dziś przeskoczyć go możemy na jednej nodze.

makowski 2

«Dwie dziewczynki pod klatką z kanarką». Wikimedia

«Jest rok 1882, 29 stycznia. Zimowy oświęcimski pejzaż rozpościera się za oknem, przykrywając śniegiem ziemię, której nazwa za kilkadziesiąt lat będzie budzić grozę i niedowierzanie. Ale na razie nikt o tym jeszcze nie wie. Na razie to jeszcze ziemia galicyjska i ludzie cieszą się tu największą pośród zaborów swobodą i kultywują rodzime tradycje we własnych kręgach społecznych. To właśnie tutaj i w tej atmosferze rodzi się mały Tadzio Makowski» – napisała w artykule o wybitnym malarzu Paulina Kamińska.

Do obrazów Tadeusza Makowskiego idealnie pasują słowa jednego z największych polskich przebojów, «Konik na biegunach», śpiewanego przez Urszulę (polska wokalistka rockowa Urszula Kasprzak – red.) i nie jestem w stanie odżałować, że czytelnicy nie mogą przy tej okazji usłyszeć także muzyki do tej piosenki, wówczas cały przekaz byłby kompletny:

«Za rok może dwa schodami na strych
Odejdą z ołowiu żołnierze|
Przeminie jak wiatr uśmiechów twych świat
Kolory marzeniom odbierze

Za rok może dwa schodami na strych
Za misiem kudłatym poczłapią
Beztroskie te dni I zobaczysz
Że jednak wspaniały był on...

Konik – z drzewa koń na biegunach
Zwykła zabawka mała huśtawka
A rozkołysze rozbawi
Konik – z drzewa koń na biegunach
Przyjaciel wiosny uśmiech radosny
Każdy powinien go mieć

Kłopotów masz sto I zmartwień masz sto
Bez przerwy ta trwa karuzela (…)
Uśmiechnij się więc I zawołaj
Jak wtedy, gdy na grzbiecie cię niósł...»

Pełne geometrii bryły postaci, przypominające wyciosane z drewna kukiełki, artysta potrafił wypełnić ekspresją spojrzeń i gestów niezwykle ludzkich. Tchnął życie w drewniane kule, stożki, walce i ostrosłupy, które ułożone w ludzkie figury urzekają wdziękiem i poetyckim czarem. Te z pozoru drewniane postacie mają duszę.

makowski

«Maskarada». Wikimedia

 

Każde z płócien malarza jest jak poemat, tyle w nim magii, światła, koloru. Jego obrazy żyją, jego obrazy wzruszają. Prace Makowskiego to czysta wizualizacja poezji:

«Czyje to kopytka
Czyje to kopytka
komu szyje buty
na tych kopytkach
stary szewc
na niebieskich aniołom
na złotych pszczołom
na czarnych kominiarzom
na czerwonych katom...»
Tadeusz Różewicz «Szewc»

Artysta odchodzi nagle. U progu kariery, w wieku pięćdziesięciu lat, jego życie przedwcześnie gaśnie. Jest listopad 1932 roku. Już nie zdążył wrócić do Polski, nie zdążył zrealizować wszystkich swych artystycznych planów. W ludzkiej przechowalni pamięci pozostanie dobrym, mądrym, wykształconym człowiekiem, którego wewnętrzne ciepło grzało nawet najbardziej zziębnięte dusze.

Gabriela WOŹNIAK-KOWALIK,
nauczycielka skierowana do Łucka i Kowla przez ORPEG

CZYTAJ TAKŻE:

ABC KULTURY POLSKIEJ: PIOTR MICHAŁOWSKI – ROMANTYK W SŁUŻBIE NIEPODLEGŁEJ

ABC KULTURY POLSKIEJ: JACEK MALCZEWSKI – OBSESJA ŚMIERCI I PASJA ŻYCIA

ABC KULTURY POLSKIEJ: ARTUR GROTTGER – MALARZ NIEPODLEGŁEJ

ABC KULTURY POLSKIEJ: KOSSAKOWIE – DZIADEK, OJCIEC I SYN

ABC KULTURY POLSKIEJ: MAŁY WIELKI CZŁOWIEK – JAN MATEJKO

ABC KULTURY POLSKIEJ: A JAK ASAMBLAŻ

ABC KULTURY POLSKIEJ: B – JAK BEKSIŃSKI ZDZISŁAW

ABC KULTURY POLSKIEJ: C JAK JAN CYBIS

ABC KULTURY POLSKIEJ: D JAK DUNIKOWSKI XAWERY

ABC KULTURY POLSKIEJ: ERNO ERB – NIEZWYKŁY MALARZ ZWYCZAJNYCH LUDZI

ABC KULTURY POLSKIEJ: F JAK FAŁAT I FANGOR

 

Powiązane publikacje
ABC kultury polskiej: Skandaliści w sztuce
Artykuły
Od zawsze artyści poszukiwali nowych środków artystycznego wyrazu, ciekawszych form oraz obszarów, w których mogliby wytyczać ścieżki prowadząc swoich widzów w nieznane lub niejednoznaczne stany emocjonalne. Takie zabiegi światu wiadome są od lat.
23 września 2022
ABC kultury polskiej: Marian Kociniak – niezapomniany Grzegorz Brzęczyszczykiewicz
Artykuły
Szerokiej publiczności polskiej najbardziej znany jest z trylogii komediowej «Jak rozpętałem II wojnę światową», z legendarnego kabaretu Marcina Wolskiego «60 minut na godzinę», gdzie odtwarzał rolę Maniusia oraz z roli Murgrabi z serialu «Janosik».
08 września 2022
ABC kultury polskiej: Kuszenie Świętego Antoniego
Artykuły
Każdy turysta i rodowity mieszkaniec Krakowa ma szanse odwiedzić kilkadziesiąt muzeów oferujących bogate, interesujące a częstokroć unikalne zbiory. Oczywiście skrajną naiwnością wykazałby się ten, kto chciałby owe skarby w krótkim czasie obejrzeć.
26 sierpnia 2022
ABC kultury polskiej: Ignacy Gogolewski – mistrz mowy polskiej
Artykuły
Wiele postaci literackich kojarzymy z aktorami, którzy wcielili się w role bohaterów wybitnych dzieł przeniesionych na duże lub małe ekrany. Jedną z takich postaci jest Ignacy Gogolewski, który zagrał Antka Borynę w serialu na podstawie powieści Władysława Reymonta «Chłopi» powstałym w latach 1971–1973 oraz jego wersji kinowej w reżyserii Jana Rybkowskiego z roku 1973.
29 lipca 2022
ABC kultury polskiej: Kaśka Sochacka – upór i talent
Artykuły
Upór, pracowitość, talent i odrobina szczęścia doprowadziły ją do popularności, dużej liczby fanów jej niezwykłego głosu oraz przyznania dwóch Fryderyków w 2022 r. za Fonograficzny Debiut Roku i za Album Roku Indie Pop za płytę «Ciche dni».
14 lipca 2022
ABC kultury polskiej: «Wiosna, ach to ty»
Artykuły
Radosne ćwierkanie ptaków, namacalne, rozleniwiające ciepło słonecznych promieni, pędzące po błękitnym niebie kawalkady już nie szarych chmur lecz białych, puchatych obłoków. Nowe pokłady energii, wszechobecna zieleń świeżych szat świata i nadzieje na lepsze jutro… Jak tu nie kochać wiosny? Z pewnością uwielbiali ją także polscy artyści przełomu XIX i XX wieku.
31 maja 2022
ABC kultury polskiej: Paweł Łoziński – reżyser w drodze
Artykuły
Paweł Łoziński to znany w Polsce reżyser, scenarzysta i producent interesujących filmów dokumentalnych. W wywiadzie dla internetowego radia «357» na pytanie: «Kim jesteś?» odpowiedział: «Człowiekiem w drodze».
24 maja 2022
Konopnicka: zawłaszczenia i rewizje
Artykuły
Była kobietą niezwykłą. Cechowała ją odwaga, determinacja, a przede wszystkim – niebywała ciekawość świata. Badacze jej życia i twórczości wiedzą to od dawna. Tymczasem większość osób przemierzających nazwane jej imieniem ulice ma w głowie zupełnie inny obraz. Staje im przed oczami matrona w długiej sukni, często w towarzystwie dzieci. Połączenie Matki Polki z narodowym wieszczem. 23 maja obchodzimy 180. rocznicę urodzin Marii Konopnickiej.
23 maja 2022
«Tam, gdzie grał – był teatr narodowy». Wspomnienie o Jerzym Treli
Artykuły
Był żywym pomnikiem teatru, a niektórzy mawiali wręcz, że «tam, gdzie gra Trela, tam jest teatr narodowy». Wybitny polski aktor Jerzy Trela zmarł 15 maja w Krakowie w wieku 80 lat.
18 maja 2022