ABC kultury polskiej: Henryk Górecki – życie zanurzone w świecie muzyki
Artykuły

Henryk Mikołaj Górecki większość swojego życia poświęcił muzyce. Była ona jego wielką miłością oraz wyrazem wiary w Boga i dobry porządek świata. 

Stworzył wiele genialnych utworów, które przenoszą nas w świat duchowy stojący zdecydowanie wyżej od naszego przyziemnego zabiegania o sprawy doczesne.

Przyszły kompozytor urodził się w Czernicy koło Rybnika 6 grudnia 1933 r. Dzieciństwa nie miał łatwego: gdy miał 2 lata zmarła mu matka. Jego ojciec i macocha zabraniali chłopcu grać na ulubionym pianinie matki. Potem wybuchła II wojna światowa. Jednak wszystkie trudności życiowe nie stłumiły jego zamiłowania i pasji do muzyki. Po wojnie najpierw uczył się w Szkole Muzycznej w Rybniku, potem w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Katowicach i w końcu w Paryżu.

W latach 50. i 60. Górecki w swoich kompozycjach stosował technikę dodekafoniczną, serialną i sonorystyczną. Kompozytor został zauważony w 1958 r., kiedy na Międzynarodowym Festiwalu Muzyki Współczesnej «Warszawska Jesień» zaprezentował utwór «Epitafium» do słów polskiego poety Juliana Tuwima. Potem odniósł dwa znaczące sukcesy: zdobył I nagrodę za utwór «Monologhi» na Konkursie Młodych Kompozytorów Związku Kompozytorów Polskich w roku 1960 oraz I nagrodę na paryskim II Biennale Młodych w 1961 r. za «I Symfonię 1959 op. 14».

Na początku lat 70. twórczość kompozytora zaczęła się zmieniać. Wtedy powstały utwory o wielkich rozmiarach, na orkiestrę, chór mieszany i głosy solowe: «Ad Matrem» op. 29 – poświęcony matce artysty, II Symfonia «Kopernikowska» na sopran i baryton solo, chór mieszany i orkiestrę, «Totus tuus» op. 60 dedykowany Janowi Pawłowi II, dla którego te słowa były mottem pontyfikatu, psalm «Beatus vir» op. 38 na baryton solo, chór mieszany i wielką orkiestrę wykonany podczas pamiętnej pierwszej podróży Jana Pawła II do Polski w 1979 r., tej, która zapoczątkowała zmiany i zwiastowała powstanie «Solidarności» w 1980 r. – 40. rocznicę jej założenia Polska obchodzi w tym roku.

Górecki napisał wówczas także «Symfonię pieśni żałosnych». Ten utwór kilkanaście lat później przyniósł kompozytorowi niezwykłą sławę na całym świecie. Stało się to dzięki płycie z udziałem amerykańskiej sopranistki Dawne Upshaw i angielskiej orkiestry London Sinfonietty pod dyrekcją Davida Zinmana – amerykańskiego dyrygenta i skrzypka. Płyta wydana przez amerykańską wytwórnię Nonesuch w 1992 r. odniosła ogromny sukces finansowy.

gorecki 2

W następnych latach kompozytor stworzył szereg utworów mających swe źródło w religii i w motywach ludowych na chór mieszany «a cappella». Wśród nich «Amen» op. 35 i «Szeroka woda» op. 39, «Totus tuus» op. 60, a także «Pięć pieśni kurpiowskich». Z utworów instrumentalnych ogromną popularność zyskał dedykowany Elżbiecie Chojnackiej «Koncert na klawesyn lub fortepian i orkiestrę smyczkową» op. 40 z roku 1980.

Kompozytor zmarł 12 listopada 2010 r. w Katowicach. Jego pamięci poświęcony został Festiwal Kompozytorów Polskich w Bielsku-Białej w październiku 2011 r. oraz wiele koncertów w Polsce i w różnych filharmoniach na całym świecie. Między innymi w pierwszą rocznicę śmierci artysty, 8 listopada 2011 r., w Le Poisson Rouge w Nowym Jorku odbył się głośny koncert «Henryk Mikołaj Górecki in memoriam» w wykonaniu zespołów Jack Quartet oraz Ensamble Signal pod batutą dyrygenta Brada Lubmana. Zagrano tam «Małe Requiem dla pewnej Polki op. 66» oraz «Kwartet smyczkowy nr 2 op. 64 Quasi una Fantasia».

Rodzinny Śląsk i Podhale, to dwa światy twórcy oratorium «Santctus Adalbertus op. 71», które bardzo pokochał. Był zafascynowany twórczością Karola Szymanowskiego i muzyką góralską. W jego pracy niezwykle ważne były też pieśni religijne, takie jak «Pieśni Maryjne» i «Pieśni kościelne». Przestawiają one różnorodność i głębię poszukiwań duchowych człowieka w ciągu całej historii jego życia na Ziemi i odzwierciedlają bardzo silną wiarę kompozytora w Boga i więź duchową ze Stwórcą świata.

Muzyka Henryka Góreckiego jest przepojona duchowym pięknem, wiarą w Boga, w porządek i harmonię świata, ale znajdujemy w niej także smutek przemijania i poczucie utraty wszystkiego, czym żyjemy podczas swojej ziemskiej wędrówki. Tę muzykę trzeba odkryć, wejść w jej duchowy wymiar, posmakować koniecznie w świecie, który atakuje nas coraz bardziej płytkimi (w większości) piosenkami.

Henryk Górecki nie miał łatwego życia: wcześnie stracił matkę, jego staw biodrowy został uszkodzony, przeżył okrucieństwo II wojny światowej, sprzeciw ojca i macochy, gdy chciał kształcić się muzycznie; ustąpił z funkcji rektora Państwowej Szkoły Muzycznej w Katowicach, gdy władze komunistyczne nie pozwoliły mu na pełną autonomię. Na szczęście zwyciężyła jego pasja i poświęcenie muzyce, siła woli i wiara w to, co robi oraz wsparcie ludzi na całym świecie, którzy poznali się na wielkości jego twórczości. Dzięki temu możemy przeżyć wspaniałe chwile słuchając utworów artysty w Internecie i na żywo, jeśli ktoś ma możliwość i okazję.

Jeśli chcesz znaleźć się w świecie muzyki Henryka Mikołaja Góreckiego, wejdź na początek w te linki, a one poprowadzą cię dalej:

https://www.youtube.com/watch?v=Mcfy3UmnyDY

https://www.youtube.com/watch?v=xP0StmMvMaE

https://www.youtube.com/watch?v=GT-fogvEMTs

https://www.youtube.com/watch?v=Wb73v05adG4

Wiesław PISARSKI,
nauczyciel języka polskiego skierowany do Kowla przez ORPEG

CZYTAJ TAKŻE:

ABC KULTURY POLSKIEJ: ROMAN INGARDEN – FENOMENALNY POLSKI FILOZOF

ABC KULTURY POLSKIEJ: TADEUSZ KANTOR – ŻYCIE, MIŁOŚĆ, PRZEMIJANIE I ŚMIERĆ

ABC KULTURY POLSKIEJ: IRENA SANTOR – WIELKA DAMA POLSKIEJ PIOSENKI

ABC KULTURY POLSKIEJ: SIĘGNIJ PO UTWORY LEOPOLDA TYRMANDA

ABC KULTURY POLSKIEJ: PONADCZASOWA AGNIESZKA OSIECKA

ABC KULTURY POLSKIEJ: JACEK KACZMARSKI – BARD «SOLIDARNOŚCI»

ABC KULTURY POLSKIEJ: ANDRZEJ WAJDA – REŻYSER PRACOHOLIK, REŻYSER SPEŁNIONY

Powiązane publikacje
ABC kultury polskiej: Ignacy Gogolewski – mistrz mowy polskiej
Artykuły
Wiele postaci literackich kojarzymy z aktorami, którzy wcielili się w role bohaterów wybitnych dzieł przeniesionych na duże lub małe ekrany. Jedną z takich postaci jest Ignacy Gogolewski, który zagrał Antka Borynę w serialu na podstawie powieści Władysława Reymonta «Chłopi» powstałym w latach 1971–1973 oraz jego wersji kinowej w reżyserii Jana Rybkowskiego z roku 1973.
29 lipca 2022
ABC kultury polskiej: Kaśka Sochacka – upór i talent
Artykuły
Upór, pracowitość, talent i odrobina szczęścia doprowadziły ją do popularności, dużej liczby fanów jej niezwykłego głosu oraz przyznania dwóch Fryderyków w 2022 r. za Fonograficzny Debiut Roku i za Album Roku Indie Pop za płytę «Ciche dni».
14 lipca 2022
ABC kultury polskiej: «Wiosna, ach to ty»
Artykuły
Radosne ćwierkanie ptaków, namacalne, rozleniwiające ciepło słonecznych promieni, pędzące po błękitnym niebie kawalkady już nie szarych chmur lecz białych, puchatych obłoków. Nowe pokłady energii, wszechobecna zieleń świeżych szat świata i nadzieje na lepsze jutro… Jak tu nie kochać wiosny? Z pewnością uwielbiali ją także polscy artyści przełomu XIX i XX wieku.
31 maja 2022
ABC kultury polskiej: Paweł Łoziński – reżyser w drodze
Artykuły
Paweł Łoziński to znany w Polsce reżyser, scenarzysta i producent interesujących filmów dokumentalnych. W wywiadzie dla internetowego radia «357» na pytanie: «Kim jesteś?» odpowiedział: «Człowiekiem w drodze».
24 maja 2022
Konopnicka: zawłaszczenia i rewizje
Artykuły
Była kobietą niezwykłą. Cechowała ją odwaga, determinacja, a przede wszystkim – niebywała ciekawość świata. Badacze jej życia i twórczości wiedzą to od dawna. Tymczasem większość osób przemierzających nazwane jej imieniem ulice ma w głowie zupełnie inny obraz. Staje im przed oczami matrona w długiej sukni, często w towarzystwie dzieci. Połączenie Matki Polki z narodowym wieszczem. 23 maja obchodzimy 180. rocznicę urodzin Marii Konopnickiej.
23 maja 2022
«Tam, gdzie grał – był teatr narodowy». Wspomnienie o Jerzym Treli
Artykuły
Był żywym pomnikiem teatru, a niektórzy mawiali wręcz, że «tam, gdzie gra Trela, tam jest teatr narodowy». Wybitny polski aktor Jerzy Trela zmarł 15 maja w Krakowie w wieku 80 lat.
18 maja 2022
Ochman – głos Polski prosto z Ameryki
Artykuły
Syn Polaków od lat mieszkających w USA wraca do Polski studiować śpiew solowy, dla sprawdzenia zgłasza się do telewizyjnego talent show i wygrywa. Oto Krystian Ochman – młody muzyk, który reprezentował Polskę w konkursie Eurowizja 2022 w Turynie, zdobywając dla nas 12. miejsce.
16 maja 2022
ABC kultury polskiej: Bez reszty oddany teatrowi
Artykuły
Kiedy ten wielki aktor umierał na serce 22 lutego 1992 r. w Teatrze Nowym w Poznaniu, jego ostatnie słowa były cytatem z «Króla Leara» Williama Shakespeare’a.
12 maja 2022
ABC kultury polskiej: Wacław Szymanowski – artysta, który wyrzeźbił muzykę
Artykuły
Konkurs Chopinowski za każdym razem rozpala do czerwoności emocje melomanów. Wiem coś na ten temat, albowiem, jak wielu podobnych mi ludzi, zawsze z wypiekami na twarzy oczekuję na werdykt jury. Przy tej okazji, wcześniej czy później, na ekranie telewizora musi pojawić się jedna z najbardziej znanych i rozpoznawalnych rzeźb.
19 kwietnia 2022