ABC kultury polskiej: Władysław Pasikowski – reżyser nowej epoki w polskim filmie
Artykuły

Widzowie przyznali mu nagrodę dla najlepszego reżysera lat 90. Uzasadniali swą decyzję tym, że zrobił świetne filmy akcji, w których za widoczną przemocą, brutalnością i krwią kryje się potrzeba wielkiej miłości.

Widać to wyraźnie w postaciach granych przez dobrych polskich aktorów.

Pasikowski jest twórcą dwóch filmowych hitów z okresu trudnej transformacji lat 90.: «Kroll» traktującego o przemocy w wojsku polskim (obejrzało go około 450 tys. widzów) oraz «Psy» mówiącego o przemianach w Polsce lat 90. (około 400 tys. widzów). W «Krollu» wystąpili Bogusław Linda, Olaf Lubaszenko i Cezary Pazura. W «Psach» główną rolę zagrał Bogusław Linda, który stworzył kultową postać Franza Maurera. Dialogi i powiedzonka z tego obrazu weszły do polskiego języka potocznego na stałe, a film dostał się do grona kultowych. Otrzymał także w 1993 r. nagrodę Złotej Kaczki w kategorii najlepszy film polski.

Następne realizacje: «Psy 2: Ostatnia krew», «Słodko gorzki», «Demony według Goi» i «Operacja Samum» nie były już takimi sukcesami reżysera. W 2001 r. Pasikowski wyreżyserował «Reich», obraz opowiadający o porachunkach gangsterskich. Sam autor uważa go za ulubiony w swoim dorobku. Jednak produkcja, w której główne role zagrali Bogusław Linda i Mirosław Baka, także spotkała się z chłodnym odbiorem krytyków filmowych i polskich widzów.


Dopiero «Pitbull. Ostatni pies» (2018) traktujący o wojnie gangów z Pruszkowa i Wołomina sprawił, że do kina poszło ponad milion osób. Przed nim Pasikowski wyreżyserował jeszcze jeden z najlepszych polskich seriali – «Glina». Główną rolę warszawskiego policjanta Andrzeja Grajewskiego zagrał w nim aktor Jerzy Radziwiłowicz.

Potem stworzył «Pokłosie», które było jednym z elementów rozliczenia się Polaków z trudną historią z czasów II wojny światowej. W 2014 wyreżyserował film «Jack Strong» – opowieść o Ryszardzie Kuklińskim – pułkowniku, który w 1972 r. rozpoczął współpracę z CIA. W roli głównej wystąpił Marcin Dorociński, a obraz zdobył Złote Lwy Gdańskie za reżyserię. Innym filmem opowiadającym o wydarzeniach historycznych był «Kurier» przybliżający historię Jana Nowaka Jeziorańskiego przyjeżdżającego do Polski przed wybuchem Powstania Warszawskiego z wiadomościami, że nie będzie pomocy ze strony aliantów.

W 2020 r. Franz Maurer powrócił na ekrany kin w trzeciej części cyklu. Jej tytuł to «Psy. W imię zasad». Film opowiada o losach głównego bohatera dwóch poprzednich części w czasie jego pracy w Służbie Bezpieczeństwa. Mimo niezbyt dobrych opinii krytyków filmowych, zgromadził również ponad milion widzów.

Władysław Pasikowski wyreżyserował także spektakl teatralny w warszawskim Teatrze Powszechnym «Kto się boi Virginii Woolf». Zagrali w nim: Agnieszka Krukówna, Marek Kondrat, Krystyna Janda i Szymon Borowski.

Pasikowski ma na swoim koncie również scenariusze do filmów, których nie reżyserował. Należą do nich nominowany do Oscara w 2008 r. «Katyń» Andrzeja Wajdy oraz «Hans Kloss. Stawka większa niż śmierć» Patryka Vegi, za który otrzymał nominację do Złotej Kaczki. Napisał także ciekawą powieść w konwencji science-fiction zatytułowaną «Ja Gelerth».

Władysław Pasikowski 2014 w r. otrzymał Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski za «wybitne zasługi dla polskiej kultury, za osiągnięcia w pracy twórczej i działalności artystycznej». Często porównuje się go do amerykańskiego reżysera Quentina Tarantino ze względu na przemoc i lejącą się na ekranie krew. On jednak wśród swoich ulubionych reżyserów wymienia Sama Peckinpaha, Martina Scorsese i Pierre'a Melville'a.

Miejmy nadzieję, że nasz reżyser, który potrafi robić filmy nieuciekające od rzeczywistości, mocne, kontrowersyjne, zaskoczy nas jeszcze niejednym bardzo dobrym dziełem i starczy mu na to sił, choć powiedział w jednym z wywiadów, że robienie filmów to praca dla młodych.

Wiesław PISARSKI,
nauczyciel języka polskiego skierowany do Kowla przez ORPEG
Na zdjęciu: Władysław Pasikowski, 2014 r. Autor: Justus Nussbaum, CC BY-SA 3.0.

CZYTAJ TAKŻE:

ABC KULTURY POLSKIEJ: KSIĄDZ JÓZEF TISCHNER – PO PIERWSZE CZŁOWIEK

ABC KULTURY POLSKIEJ: MIECZYSŁAW FOGG – SYMBOL PIĘKNEJ POLSKIEJ PIOSENKI

ABC KULTURY POLSKIEJ: DANUTA STENKA – AKTORKA, KTÓRA LUBI NIEUSTANNE WYZWANIA

ABC KULTURY POLSKIEJ: JERZY GROTOWSKI – WIELKI WIZJONER, MAG I REFORMATOR TEATRU

ABC KULTURY POLSKIEJ: KORTEZ – HIPNOTYZUJĄCY GŁOS NA SCENIE

ABC KULTURY POLSKIEJ: KRZYSZTOF KRAWCZYK – KRÓL POLSKIEJ ESTRADY

ABC KULTURY POLSKIEJ: ADAM ZAGAJEWSKI – PIEWCA OKALECZONEGO ŚWIATA

ABC KULTURY POLSKIEJ: STANISŁAW BARAŃCZAK – WYBITNY CHIRURG SŁOWA


Powiązane publikacje
ABC kultury polskiej: Joanna Chmielewska, polska mistrzyni suspensu
Artykuły
Joanna Chmielewska była zjawiskiem, które w polskiej literaturze trudno pomylić z czymkolwiek innym. Jak pierogi ruskie z sushi w barze na wynos. Nazywana mistrzynią suspensu, budowała napięcie nie tylko wokół zbrodni, lecz także wokół tego, czy bohaterka zdąży zrobić herbatę, zanim ktoś znowu zacznie do niej strzelać.
06 sierpnia 2026
ABC kultury polskiej: Bernard Ładysz – śpiewak, aktor, świadek historii
Artykuły
Bernard Ładysz należał do tych artystów, których nie da się łatwo zamknąć w jednym zdaniu ani nawet w jednym gatunku. Dla jednych był przede wszystkim wybitnym basem operowym, dla innych charakterystycznym głosem z filmów i nagrań, jeszcze dla innych świadkiem historii, który przeszedł przez dramatyczne doświadczenia XX wieku i potrafił o nich mówić bez patosu, za to z uważnością i spokojem.
17 czerwca 2026
ABC kultury polskiej: Maj, gitary i «Hej Joe»
Artykuły
Miasta rozpoznajemy dzięki ciekawym zabytkom. Jednak Wrocław ma swoją dodatkową wizytówkę: majowe gitarowe granie, które od ponad dwóch dekad przyciąga tysiące muzyków z Polski i świata.
22 maja 2026
ABC kultury polskiej: Sergiusz Piasecki – pisarz, przemytnik i szpieg
Artykuły
Gdybyśmy chcieli poszukać postaci, której życiorys mógłby konkurować z najlepszymi amerykańskimi filmami sensacyjnymi, to Sergiusz Piasecki byłby świetnym wyborem.
08 maja 2026
ABC kultury polskiej: Jan Brzechwa nie tylko dla dzieci
Artykuły
Jan Brzechwa to postać, która udowadnia, że można być jednocześnie poważnym prawnikiem i niepoważnym mistrzem pióra. Mistrzem tak poważnie niepoważnym, że do dziś dzieci w całej Polsce uczą się jego wierszy szybciej niż tabliczki mnożenia, a dorośli recytują je z podejrzanym błyskiem nostalgii w oku.
20 kwietnia 2026
ABC kultury polskiej: Helena Modrzejewska – Polka, która podbiła Amerykę
Artykuły
Przyszła na świat 12 października 1840 r. w Krakowie. Jako aktorka odniosła sukces, o jakim marzy każdy stający na scenie teatru i przed okiem kamery filmowej – zdobyła Amerykę, jednak nigdy nie zapomniała o swojej Ojczyźnie, do której regularnie wracała przez całe życie.
08 kwietnia 2026
ABC kultury polskiej: Ewa Rossano – harmonia brązu i szkła
Artykuły
Ewa Rossano należy do niezwykle interesujących głosów współczesnej sztuki. Jej liczne rzeźby są opowieścią o sile i kruchości człowieka, trwaniu i przemijaniu. Część jej prac to brąz – symbol wielkiego ciężaru i brzemię dramatycznej historii człowieka, a druga część to szkło – światło i blask wspaniałych jego osiągnięć. Artystka maluje także obrazy oraz robi etiudy filmowe.
13 marca 2026
ABC kultury polskiej: Ludzie gór. Wanda Rutkiewicz i Jerzy Kukuczka
Artykuły
Ludzie gór nie należą wyłącznie do geografii. Do mniejszych i większych wzniesień, które przeciętnego człowieka przyprawiają o zawrót głowy. Przynależą do pewnego sposobu myślenia, do wewnętrznego krajobrazu, w którym granice wyznacza nie mapa, lecz odwaga i strach, upór i zwątpienie, a także samotność.
06 lutego 2026
ABC kultury polskiej: «Wratislavia Cantans» – Wrocław śpiewa od 60 lat!
Artykuły
Festiwal, który powstał w 1966 r., pokazuje nam przez lata, że muzyka jest sztuką spotkania ze sobą tych, którzy grają i śpiewają z tymi, którzy słuchają we wspólnej, przyjaznej i interesującej przestrzeni.
22 stycznia 2026