«Jedyny polski malarz, którego obraz zawisł w jednym z najwspanialszych muzeów europejskich, w słynnym paryskim Luwrze» (Ignacy Witz «Polscy malarze, polskie obrazy»).
Ekonomista dotknięty «chorobą» napoleońskiej legendy, pragmatyczny oraz wykształcony działacz społeczny i malarz amator – to w wielkim skrócie charakterystyka Piotra Michałowskiego, jednego z najbardziej znanych polskich artystów. Mówiono o nim, że wyprzedza swoją epokę, że jego płótna poruszają serca i umysły Polaków. Nie był zawodowym malarzem, ale sztuka w jego życiu zajmowała niezwykle ważne miejsce, była jego pasją i miłością. Na marginesie codziennych zajęć, tak jakby mimochodem, tworzył wspaniałe, pełne temperamentu oraz ekspresji obrazy.
Gnające kłusem lub galopujące konie z rozwianymi przez wiatr grzywami, monumentalne, batalistyczne sceny pełne chwały polskiego oręża to najchętniej podejmowane tematy pojawiające się na płótnach artysty. Nie mogło być przecież inaczej, skoro mały Piotruś, urodzony w 1800 r., wychowywał się w krakowskiej rodzinie pełnej nakazów i zakazów mających ukształtować w chłopcu patriotyczną postawę oraz cnoty moralne.
W rodzinie postrzegany był jako cudowne dziecko. Wszystko go interesowało i wszystko przychodziło mu z łatwością. Z taką samą powagą i zainteresowaniem traktował matematykę, filologię i historię. Cała rodzina Michałowskich chwaliła się utalentowanym chłopcem osiągającym same sukcesy, zarówno w naukach ścisłych jak i w malarstwie. Jednak w pewnym momencie życia trzeba było dokonać wyboru i tak oto Piotr Michałowski został studentem matematyki i mineralogii na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie. W życiu jednego z największych polskich malarzy-romantyków zwroty związane z wyborem zawodowej drogi życiowej były nader częste. Po trzyletnim zgłębianiu nauk ścisłych artysta, po podróży do Wiednia, zmienił swoje zainteresowania i przeniósł się na kierunek humanistyczny, by po następnych kilku latach podjąć studia prawnicze.
Mimo ciągłych rozterek zawodowych i zmian na drodze kariery, sztuka towarzyszyła Michałowskiemu na każdym kroku. Szkicownik otwierał przy każdej nadarzającej się okazji.
Po upadku powstania listopadowego w 1831 r., wraz ze świeżo poślubioną Julią Ostrowską oraz jej rodziną wyjechał do Paryża. Tam w atmosferze romantyzmu oraz licznych entuzjastów Bonapartego stworzył wiele płócien konnych i batalistycznych. W 1835 r., po otrzymaniu informacji o chorobie ojca, Michałowski wraz z rodziną wrócił na ojczystą ziemię. W Krakowie malarz urządził sobie pracownię, w której malował, cóżby innego – konie, wojsko, niezwykłe portrety oraz sceny związane z polską historią i polską wsią. Jednak ukochane malarstwo było zawsze jakby obok artysty, towarzyszyło mu przez całe życie, jak wierny przyjaciel, a nie jak zaborczy dyktator. Jego współcześni widzieli w nim przede wszystkim patriotę i humanistę – zawsze w służbie drugiemu człowiekowi. Jego publiczne działania budziły podziw – Michałowski stworzył zakład opieki dla osieroconych chłopców oraz zorganizował pomoc dla pogorzelców. Sztukę zostawił już tylko sobie. Odrzucił nawet prezesurę Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych.
Choroba serca zabijała go powoli i podstępnie. Ostateczny, śmiertelny atak nastąpił 9 czerwca 1855 r. Na cmentarzu Rakowickim w Krakowie żegnały go tłumy. Co ciekawe nie żegnały artysty, ale społecznika i dobroczyńcę. Nawet na epitafium wmurowanym w Kościele Mariackim w Krakowie również nie padło słowo malarz. Tak oto wielkość człowieka przysłoniła wielkość artysty.
Gabriela WOŹNIAK-KOWALIK,
nauczycielka skierowana do Łucka i Kowla przez ORPEG
CZYTAJ TAKŻE:
ABC KULTURY POLSKIEJ: CZARODZIEJSKI ŚWIAT JÓZEFA MEHOFFERA
ABC KULTURY POLSKIEJ: JACEK MALCZEWSKI – OBSESJA ŚMIERCI I PASJA ŻYCIA
ABC KULTURY POLSKIEJ: ARTUR GROTTGER – MALARZ NIEPODLEGŁEJ
ABC KULTURY POLSKIEJ: KOSSAKOWIE – DZIADEK, OJCIEC I SYN
ABC KULTURY POLSKIEJ: MAŁY WIELKI CZŁOWIEK – JAN MATEJKO
ABC KULTURY POLSKIEJ: A JAK ASAMBLAŻ
ABC KULTURY POLSKIEJ: B – JAK BEKSIŃSKI ZDZISŁAW
ABC KULTURY POLSKIEJ: C JAK JAN CYBIS
ABC KULTURY POLSKIEJ: D JAK DUNIKOWSKI XAWERY
ABC KULTURY POLSKIEJ: ERNO ERB – NIEZWYKŁY MALARZ ZWYCZAJNYCH LUDZI
