Związki frazeologiczne: Zabawa w kotka i myszkę
Artykuły

Hans Christian Andersen, Bracia Grimm, Charles Perrault. Któż nie zna tych nazwisk? Bajki i przypowiastki wszelkiego możliwego autoramentu towarzyszą nam przez całe życie. Wierszyki, rymowane historyjki tudzież wyliczanki mniej lub bardziej udane, ku zabawie a nauce maluczkich wymyślane, są z nami od chwili, gdy cokolwiek zaczynamy pojmować z tego nowego i jakże ogromnego świata.

Podział na dobrych i złych, pięknych i mądrych oraz brzydkich a głupich zarazem wytyczał granice między światem, którego częścią chcieliśmy być od zawsze i tym, do którego za żadne skarby przynależeć nie pragnęliśmy. Jakże wiele dzieci pragnęło być piękną, łaskawą księżniczką albo i królewną nawet, wspaniałym rycerzem, walecznym oraz zamożnym, na białym koniu galopującym ku niegodziwym potworom, od których, jednym pociągnięciem miecza, świat zbawiał cały. Ale, jak to bywa w życiu, wśród radosnych tudzież pięknych bajek trafić się także mogły ładne kwiatki.

Pacholęciem będąc w wieku niewinności, powtarzałam jak papuga, za innymi równie mało jeszcze rozgarniętymi rówieśnikami, słowa niezwykle popularnej i zapewne starej piosenki:

«Uciekaj myszko do dziury,
bo ciebie złapie kot bury,
a jak cię złapie kot bury,
to cię obedrze ze skóry» (…)

Darliśmy się przy tym wniebogłosy, biegaliśmy jak opętani i uważaliśmy, że nasza gonitwa po sali, nadzorowana przez panią Irenkę, jest najfajniejsza na całej ziemi albo przynajmniej w tej jej części, która była naszym przedszkolem. Tak prawdę mówiąc to o tej Ziemi nie mieliśmy jeszcze zielonego pojęcia. Nieszczególnie wgłębiały się także nasze, nieskażone zbytnią wiedzą, młodociane umysły w słowa wykrzykiwane z wielkim zapałem i zaangażowaniem.

Teraz, po latach już wielu od chwil, które minęły jak mgnienie oka, dostrzegam fascynujący przekaz tego poematu – wszak dla nieletnich skomponowanego. Oto czytam sobie dalej jakież to mądrości w tym prostym ośmiozgłoskowcu autor pragnął przekazać:

«Do dziury myszko do dziury,
by cię nie złapał kot bury,
bo jak cię złapie w pazury,
to już nie wrócisz do dziury».

Zachodzę w głowę i wyjść z podziwu nie mogę, że jednak udało mi się jakoś te lata szczenięce przebrnąć bez zbytniego uszczerbku na umyśle i własnej psyche, mimo aktywnego udziału w zabawach tak brutalnych, a krwią i zbrodnią ociekających.

Choć muszę przyznać, że są i tacy, którzy zgoła odmienne od mojego zdanie w tej materii posiadają.

Zabawa w kotka i myszkę – oznacza drażnienie, droczenie się z kimś.

Ładne kwiatki to związek, którego użyjemy wówczas, gdy chcemy podkreślić nasze zdumienie czymś, zaskoczenie z jakiegoś powodu.

Powtarzać jak papuga, czyli bez zastanowienia i żadnej refleksji.

Drzeć się wniebogłosy – po prostu krzyczeć bardzo głośno.

Biega, jak opętany – oznacza, że ktoś biega bardzo szybko i w różne strony. Tak bez żadnego porządku i planu.

Nie mieć zielonego pojęcia – oznacza zwyczajną niewiedzę na jakiś temat.

W mgnieniu oka, czyli bardzo szybko.

Zachodzić w głowę to zastanawiać się, rozmyślać.

Nie może wyjść z podziwu – oznacza, że ktoś jest zdumiony, zaskoczony, nie wie, co powiedzieć.

Gabriela WOŹNIAK-KOWALIK,
nauczycielka skierowana do Łucka i Kowla przez ORPEG

CZYTAJ TAKŻE:

ZWIĄZKI FRAZEOLOGICZNE: KRÓTKA ROZPRAWKA NA TEMAT CHODZENIA

ZWIĄZKI FRAZEOLOGICZNE: JAK KOCHAMY?

ZWIĄZKI FRAZEOLOGICZNE: DIETA CUD

ZWIĄZKI FRAZEOLOGICZNE: ZŁOŚLIWOŚĆ RZECZY MARTWYCH

ZWIĄZKI FRAZEOLOGICZNE: WSPOMNIEŃ CZAR

ZWIĄZKI FRAZEOLOGICZNE: DYTYRAMB NA CZEŚĆ DYREKTORA

ZWIĄZKI FRAZEOLOGICZNE: MAGICZNE SŁOWO «WYPRZEDAŻ»

ZWIĄZKI FRAZEOLOGICZNE: ŚWIĄTECZNE PROCEDURY

Powiązane publikacje
Związki frazeologiczne: Patriotyzm, jak kij w mrowisku
Artykuły
Patriotyzm jest pojęciem ciężkim jak stary, trochę pęknięty dzwon, który rozbrzmiewa tylko wtedy, gdy ktoś naprawdę ma odwagę go poruszyć. W teorii to miłość do Ojczyzny, troska o wspólnotę, gotowość do poświęceń. W praktyce coraz częściej przypomina starannie wyreżyserowany spektakl, w którym więcej jest gestów niż treści, więcej deklaracji niż czynów, więcej pustych słów niż konkretów.
18 marca 2026
Związki frazeologiczne: Tadek niejadek i Kokoszka smakoszka
Artykuły
Jedzenie, mimo że temat wydaje się nad wyraz przyjemny, to z jakichś tajemniczych, na pewno pozaziemskich przyczyn, dzieli ludzi. Bardziej, choć może to wyglądać na herezję, niż polityka. Przykładem jest pytanie, czy rosół powinien być z makaronem czy z ziemniakami.
11 marca 2026
Związki frazeologiczne: Kindersztuba
Artykuły
Dobrego wychowania, podobnie jak markowej, wyśmienitej porcelany, dziś używa się głównie na specjalne okazje. Od wielkiego dzwonu. Kiedyś stała w kredensie, była na widoku i broń Boże nie wolno było jej bez powodu dotykać w obawie przed stłuczeniem.
20 lutego 2026
Związki frazeologiczne: Prawo dżungli, czyli silniejszy może więcej
Artykuły
Prawo dżungli brzmi jak coś bardzo odległego, egzotycznego, należącego do świata lian, kłów i pazurów. Kojarzy się z filmem przyrodniczym, w którym nieziemskim głosem Krystyna Czubówna tłumaczy, dlaczego antylopa w brutalnej potyczce właśnie przegrała swoją życiową debatę z lwem.
30 stycznia 2026
Związki frazeologiczne: Pieniądze wyrzucone w błoto
Artykuły
Istnieje w języku polskim związek frazeologiczny tak pojemny, że można by w nim przechowywać budżet państwa, kilka nietrafionych inwestycji i jeden bardzo drogi ekspres do kawy. Kupiony, bo był na promocji, a później okazało się, że tą decyzją trafiliśmy jak kulą w płot. Mowa oczywiście o klasyce gatunku: pieniądze wyrzucone w błoto.
21 stycznia 2026
Związki frazeologiczne: Śmieci w języku polskim
Artykuły
Otwieram lodówkę, a tam… breakfast time. Wychodzę na spacer i słyszę, jak sąsiadka woła do psa: Come in, Lucy, idziemy na chatę! Włączam telewizor – a tam cały polski język próbuje desperacko przypomnieć sobie, kim właściwie jest. I nie winię go.
05 stycznia 2026
Związki frazeologiczne: Nos na kwintę, czyli trudna sztuka narzekania
Artykuły
Zadziwiające, że ludzkość osiągnęła etap lotów w kosmos, inteligentnych domów i urządzeń, które są jak wielkie gumowe ucho i potrafią podsłuchiwać nasze rozmowy, by potem ni z gruszki ni z pietruszki proponować nam «idealny odkurzacz w promocji». Jednocześnie nie potrafi ujarzmić jednej, wyjątkowo prymitywnej siły natury: umiejętności narzekania.
16 grudnia 2025
Związki frazeologiczne: Pożyczki, czyli jak najszybciej stracić przyjaciół
Artykuły
«Pożycz mi stówkę, jak babcię kocham oddam jutro» – to z pozoru niewinne zdanie i prośba w nim zawarta w historii ludzkości zapoczątkowały więcej tragedii niż wojny trojańskie, nieudane randki i wszystkie remonty razem wzięte.
02 grudnia 2025
Związki frazeologiczne: Sztuka chomikowania
Artykuły
Od czasu do czasu w każdym człowieku odzywa się, częstokroć bardzo głęboko ukryty, gen odpowiedzialny za robienie zapasów. Nie ma to najmniejszego znaczenia, czy chodzi o wypełnienie po brzegi domowej spiżarni, ponieważ zima zbliża się nieubłaganie, czy właśnie trafiliśmy na promocję makaronu albo paprykarza szczecińskiego.
14 listopada 2025