Jej książki są interesującym eksperymentem nowej prozy, innego języka, mieszania wątków, czasu i przestrzeni. Jest lubiana i odrzucana jednocześnie. Czy coś zostanie z jej twórczości? Zweryfikują to następne lata.
W wywiadzie, który przypomniałem sobie w czerwcu bieżącego roku, pojawia się jako człowiek zraniony, boleśnie odczuwający otaczający nas świat.
W jej pierwszej powieści «Sny i kamienie» wszechobecne jest przemijanie i stopniowy upadek wszelkich porządków. To proza przypominająca trochę świat Schulza. Jest tu miasto, w którym mieszkają ludzie, są ich sny, dużo kamieni. Nie ma tu dialogów. Nie ma tu fabuły typowej dla powieści. Jest dużo ludzkiego cierpienia. Są sytuacje, zdarzenia rozpadające się w proch, jak każde życie człowieka. To poetycki i symboliczny opis świata.
W utworze «W czerwieni» osadzonym w mieście w czasach dwóch kataklizmów XX wieku: nazizmu i stalinizmu mamy kilka rodzajów powieści: polityczną, psychologiczną i kryminał. A nad wszystkim wisi miecz Damoklesa, który powoduje nieszczęście. Dużo się w tej powieści dzieje, ale wątki się urywają, znikają. Napisana jest ciekawym językiem. Innym.
«Tryby» są kolejnym eksperymentem powieściowym Tulli. Głównym bohaterem jest narrator, który błądzi na łamach swojej powieści. Nie wie dokąd iść, gubi się w zaułkach swojej fabuły. Jest to próba opowiedzenia tego, kim jest pisarz, jak tworzy, z czym walczy w czasie pracy.
Bohaterami powieści «Skaza» są aktorzy, którzy nie wiedzą, że grają. Scenografią jest plac i kilka ulic. Tramwaj. Nie ma dialogów. Bohaterami możemy być my wszyscy, ja i ty, oceniani na podstawie naszych ubiorów, które szyje krawiec. My – swoi i my – obcy. My, którzy gramy na scenie w teatrze świata.
A w utworze «Włoskie szpilki» w krótkich opowiadaniach biograficznych autorka opowiada o losie dziewczynki żyjącej w dwóch światach – Polski Ludowej i Włoch. Odczuwa ona brak ciepła ze strony rodziców, jest obiektem drwin ze strony koleżanek i kolegów. Język powieści jest spoetyzowany, dopracowany w każdym detalu. Bohaterka jest także ofiarą wojny, poprzez matkę, która zbyt wiele straciwszy przez wojnę, nie potrafi dać ciepła córce.
«Szum» to książka o trudnym dzieciństwie, nienawiści, złości, braku zrozumienia, porozumienia i wsparcia ze strony bliskich, o ogromnym cierpieniu z powodu odrzucenia, o samotności, ale także o potrzebie wzajemnego zrozumienia oraz chęci wybaczenia. «Szum» to również kawałek historii naszego kraju, historii bardzo bolesnej, związanej z wojną i jej upiorami.
Główną bohaterką jest mała, zagubiona dziewczynka poszukująca własnej tożsamości, wychowywana przez ludzi naznaczonych piętnem II wojny światowej, noszących w sercach głębokie rany, niezwykle chłodnych i powściągliwych w okazywaniu uczuć, do tego dzieje się to w niełatwych czasach powojennej Polski. Najpierw dorastająca dziewczynka, dalej dorosła kobieta, z każdym dniem coraz bardziej zagubiona, wyobcowana, bez poczucia godności, w stanie coraz większego nieprzystosowania podejmuje próbę zrozumienia otaczającego ją świata.
Książki Magdaleny Tulli są ciekawym eksperymentem językowym. Są próbą przejścia przez nieszczęścia, które spowodowała II wojna światowa, niszcząc także relacje pomiędzy ludźmi pozornie sobie bliskimi. Jest to proza trudna, bardzo subiektywna, inna, wymagająca przy czytaniu spokoju i koncentracji, ale warta posmakowania, wzbogacająca nasze rozumienie świata.
Magdalena Tulii mówi tak: «Człowiek dobrze na tym wychodzi, jak nie wie, kim jest. Bo wtedy wszystko jest otwarte i może się dopiero okazać, kim jest. Jak już wszystko jest zamknięte i powiedziane, to wtedy musi się dostosować do tego, co stworzył. I tyle. Jest kimś w rodzaju marionetki. Ja w każdym razie wolę mieć do czynienia z ludźmi, którzy nie wiedzą, co mają zrobić i muszą się zastanowić. Bo wtedy jest nadzieja... bo wtedy jest nadzieja».
Twórczość Magdaleny Tulli:
• «Sny i kamienie», Warszawa: Wydawnictwo Open, 1995.
• «W czerwieni», Warszawa: W.A.B., 1998.
• «Tryby», Warszawa: W.A.B., 2003.
• «Skaza», Warszawa: W.A.B., 2006.
• «Włoskie szpilki», Warszawa: Wydawnictwo Nisza, 2011.
• «Szum», Kraków: Znak, 2014.
Wiesław PISARSKI,
nauczyciel skierowany przez ORPEG do pracy dydaktycznej w Kowlu
CZYTAJ TAKŻE:
ABC KULTURY POLSKIEJ: HENRYK SIENKIEWICZ – PISARZ SPEŁNIONY
ABC KULTURY POLSKIEJ: KAŻDY Z NAS JEST DZIECKIEM KOCHANOWSKIEGO
ABC KULTURY POLSKIEJ: ANDRZEJ STASIUK – CUD DOŚWIADCZANIA ŻYCIA
ABC KULTURY POLSKIEJ: WSZECHŚWIAT STANISŁAWA LEMA
ABC KULTURY POLSKIEJ: W JEGO KSIĄŻKACH ZNAJDZIESZ TO, CO DLA CIEBIE NAJWAŻNIEJSZE
