ABC kultury polskiej: Erno Erb – niezwykły malarz zwyczajnych ludzi
Artykuły

Białe czapy śniegu na pogryzionych przez czas nagrobkach z piaskowca. Na płytach ledwie widoczne napisy i daty. Tych ostatnich nie wyryto wczoraj. 1987, 1912, 1820 itd. Lwów. Cmentarz Łyczakowski. Kamienny zapis historii, ludzkich losów, ludzkiego życia. Taki kadr z życia.

Ciepło. Pierwsze zielone trawki choć nieśmiało, ale już z ogromną determinacją przebijają twardą, zmarzniętą jeszcze ziemię. Słońce świeci jakoś inaczej i krakowskie gołębie też jakoś inaczej gruchają. Wiosna. Idą święta. Na Starym Kleparzu przekupki rozłożyły chrzan, jajka, pęczki zielonej borówki, bukiety kolorowych kwiatów i palmy. Kolejny kadr tak zwanego normalnego życia.

Takimi kadrami musiał widzieć rzeczywistość Erno Erb, malarz samouk. Otaczający go świat to niewyczerpane źródło jego inspiracji. Był nim zafascynowany, a prezentowane w całej krasie i okazałości przetaczające się przed jego oczyma sceny ludzkiego bytowania znajdowały swoje uwiecznienie w pracach malarza.

ABC Erb Na targu

Urodził się we Lwowie pod koniec XIX w. Śmiało można nazwać go «pisarzem» codzienności lub kronikarzem zwykłego dnia, zwyczajnych, może nawet pospolitych ludzi. Prace Erba to jak stopklatki z długiego filmu pt. «Życie». Na jego obrazach odnajdujemy najzwyklejsze scenki rodzajowe: straganiarki, kwiaciarki, place targowe, spracowanych chłopów i dyskutujących Żydów. Na płótnie uwieczniał pejzaże i martwe natury. Grube, mocne pociągnięcia pędzla jak szerokim gościńcem prowadzą widza do przeszłych czasów, w których możemy zanurzyć zmysły i całą naszą świadomość. Jego obrazy są tak plastyczne, tak sugestywne, że wszelkie słowa stają się zbyteczne, by w jednej chwili przenieść się na starą, lwowską ulicę lub malowniczy podmiejski zaułek.

ABC Erb Przekupki na rynku

Niezwykle bogata faktura grubo kładzionych farb pozwoliła malarzowi na uzyskanie wyjątkowego efektu – nieomal trójwymiarowości. Ten niepowtarzalny, własny styl artysta wypracował samodzielnie. Nie było to rzeczą łatwą, albowiem jako samouk nie otrzymał żadnego wykształcenia artystycznego, nie terminował u znanych malarzy, a jednak jego warsztat malarski jest imponujący i robi wrażenie. Z równą maestrią, co farbami olejnymi, posługiwał się pastelami i akwarelą. Najczęściej wykorzystywał jasną, świetlistą paletę barw – czym niewątpliwie zbliżał się do kolorystów. W jego pracach widać, jakie szczególne miejsce zajmuje kolor, jaki to ważny instrument, którym można wyrazić wszystko, włącznie z własną osobowością i temperamentem.

Sztuka, jaką uprawiał Erno Erb, jest zrozumiała dla każdego, łatwa w odbiorze, miła dla oka i łagodząca duszę. Nie ma jednak nic wspólnego z banałem lub przesadzoną prostotą. Jego obrazy nie budzą kontrowersji i są jak lek na skołatane nerwy.

zag ABC Erb Zima we Lwowie

Erno Erb był artystą wszechstronnym. Malował polichromie w synagogach, wykonywał dekoracje i kostiumy dla teatrów wodewilowych.

Swoje obrazy wielokrotnie wystawiał w Towarzystwie Sztuk Pięknych we Lwowie i Krakowie, a także w warszawskiej Zachęcie. W 1932 r. prace malarza pojawiły się na wystawie w USA.
Był artystą wyjątkowym i jak wielu jemu współczesnych musiał zmierzyć się z okrucieństwem wojny. Okazała się od niego silniejsza i przebieglejsza. Podzielił los innych zamordowanych geniuszy. Zginął prawdopodobnie w 1942 r. podczas likwidacji lwowskiego getta.

Gabriela WOŹNIAK-KOWALIK,
nauczycielka skierowana do Łucka i Kowla przez ORPEG

CZYTAJ TAKŻE:

ABC KULTURY POLSKIEJ: A JAK ASAMBLAŻ

ABC KULTURY POLSKIEJ: B – JAK BEKSIŃSKI ZDZISŁAW

ABC KULTURY POLSKIEJ: C JAK JAN CYBIS

ABC KULTURY POLSKIEJ: D JAK DUNIKOWSKI XAWERY

Powiązane publikacje
ABC kultury polskiej: Paweł Łoziński – reżyser w drodze
Artykuły
Paweł Łoziński to znany w Polsce reżyser, scenarzysta i producent interesujących filmów dokumentalnych. W wywiadzie dla internetowego radia «357» na pytanie: «Kim jesteś?» odpowiedział: «Człowiekiem w drodze».
24 maja 2022
Konopnicka: zawłaszczenia i rewizje
Artykuły
Była kobietą niezwykłą. Cechowała ją odwaga, determinacja, a przede wszystkim – niebywała ciekawość świata. Badacze jej życia i twórczości wiedzą to od dawna. Tymczasem większość osób przemierzających nazwane jej imieniem ulice ma w głowie zupełnie inny obraz. Staje im przed oczami matrona w długiej sukni, często w towarzystwie dzieci. Połączenie Matki Polki z narodowym wieszczem. 23 maja obchodzimy 180. rocznicę urodzin Marii Konopnickiej.
23 maja 2022
«Tam, gdzie grał – był teatr narodowy». Wspomnienie o Jerzym Treli
Artykuły
Był żywym pomnikiem teatru, a niektórzy mawiali wręcz, że «tam, gdzie gra Trela, tam jest teatr narodowy». Wybitny polski aktor Jerzy Trela zmarł 15 maja w Krakowie w wieku 80 lat.
18 maja 2022
Ochman – głos Polski prosto z Ameryki
Artykuły
Syn Polaków od lat mieszkających w USA wraca do Polski studiować śpiew solowy, dla sprawdzenia zgłasza się do telewizyjnego talent show i wygrywa. Oto Krystian Ochman – młody muzyk, który reprezentował Polskę w konkursie Eurowizja 2022 w Turynie, zdobywając dla nas 12. miejsce.
16 maja 2022
ABC kultury polskiej: Bez reszty oddany teatrowi
Artykuły
Kiedy ten wielki aktor umierał na serce 22 lutego 1992 r. w Teatrze Nowym w Poznaniu, jego ostatnie słowa były cytatem z «Króla Leara» Williama Shakespeare’a.
12 maja 2022
ABC kultury polskiej: Wacław Szymanowski – artysta, który wyrzeźbił muzykę
Artykuły
Konkurs Chopinowski za każdym razem rozpala do czerwoności emocje melomanów. Wiem coś na ten temat, albowiem, jak wielu podobnych mi ludzi, zawsze z wypiekami na twarzy oczekuję na werdykt jury. Przy tej okazji, wcześniej czy później, na ekranie telewizora musi pojawić się jedna z najbardziej znanych i rozpoznawalnych rzeźb.
19 kwietnia 2022
Jarosław Marek Rymkiewicz – prawda o naturze świata i o człowieku
Artykuły
Jarosław Marek Rymkiewicz zmarł 3 lutego 2022 r. Był poetą, eseistą, krytykiem literackim, dramaturgiem i publicystą politycznym.
27 marca 2022
ABC kultury polskiej: Rybak
Artykuły
Kiedy tylko zaczęłam trochę więcej rozpoznawać otaczający świat i zrozumiałam, że istnieją kredki, farby i ołówek – co ciekawe stolarski – a ich użycie daje mi ogromną przyjemność, w wolnych chwilach zajęłam się stawianiem swoich pierwszych kresek i barwnych plam na papierze.
17 marca 2022
ABC kultury polskiej: Mariusz Szczygieł – mistrz polskiego reportażu
Artykuły
Mariusz Szczygieł jest dziennikarzem, reportażystą, eseistą, pisarzem i wykładowcą akademickim. Największą popularność wśród czytelników przyniosła mu książka «Gottland» z 2015 r. Dziennik «Le Figaro» napisał o niej: «To nie jest książka, to klejnot».
15 lutego 2022