Wielu miłośnikom historii Łucka znana jest rycina pn. «Le Chateau de Luck en Wolynie» – jedna z pierwszych, na której umieszczono widok Łucka. Przedstawia ona kaplicę Chrystusa Frasobliwego i cmentarz klasztoru bernardynów. Co prawda nie wszyscy wiedzą coś więcej na ten temat.
Po raz pierwszy rycina ta ukazała się w słynnej publikacji polskiego i białoruskiego historyka i geografa Leonarda Chodźki «La Pologne historique, littéraire, monumentale et pittoresque» wydanej w Paryżu w 1838 r. Autorem pracy wielkości 13,6х19,7 cm, wykonanej na stali, był francuski artysta Auguste François Alès.
Łuck
Leonard Chodźko, białoruski i polski historyk, geograf, kartograf, wydawca, urodził się w 1800 w Oborku (obecnie Białoruś), zmarł 12 marca 1871 r. w Poitiers we Francji. Pochodził ze starego litewskiego szlacheckiego rodu herbu Kościesza.
Uczęszczał do szkoły przy klasztorze w Borunach, a następnie kształcił się w szkole szlacheckiej w Mołodecznie. W latach 1816–1817 studiował na Uniwersytecie Wileńskim, po ukończeniu którego otrzymał dyplom bakałarza. Był członkiem Towarzystwa Filomatycznego, w którym poznał Adama Mickiewicza.
W 1818 r. został osobistym sekretarzem wybitnego kompozytora, księcia Michała Kleofasa Ogińskiego. Pracując u niego, porządkował archiwum rodu Ogińskich.
Gdy władze carskie zaczęły prześladowania organizacji Filomatów i Filaretów, Leonard Chodźko razem z księciem Ogińskim w 1822 r. na zawsze opuścił Litwę. Mieszkał we Włoszech, Niemczech, Wielkiej Brytanii i Niderlandach, a w 1926 r. zamieszkał na stałe w Paryżu. Pracował jako bibliotekarz na Sorbonie i w innych instytucjach.
We Francji aktywnie uczestniczył w życiu politycznym. Wspierał uczestników powstania listopadowego (1830–1831), na skutek czego doznał prześladowań ze strony ambasady Rosji w Paryżu. Został zmuszony do przeniesienia się do Wielkiej Brytanii. Po powrocie do Paryża w 1834 r. poświęcił się pracy naukowej. W okresie wojny francusko-pruskiej przeniósł się do miasta Poitiers, gdzie zmarł w 1871 r.
Leonard Chodźko prowadził badania historii i geografii swojego kraju. Prace pisał w języku polskim i francuskim. Spośród najsłynniejszych publikacji, wydanych lub stworzonych przez niego, można wymienić następujące: «Biographie du géneral Kościuszko» (1937), «Histoire politique de la Lituanie…» (1831), «Histoire de les légions polonaises en Italie» (1829), dwa tomiki wierszy Adama Mickiewicza (1828). Najbardziej znaną publikacją Leonarda Chodźki była «Histoire populaire de la Pologne»: ukazała się ona w 1864 r., miała 14 wydań i nakład 112 tys. egzemplarzy.
Na szczególną uwagę zasługuje trzytomowe wydanie «La Pologne historique, littéraire, monumentale et pittoresque» («Polska historyczna, literacka, monumentalna i malownicza») opracowane przez Towarzystwo Literackie, które ukazało się w Paryżu w latach 1836–1842 pod redakcją Leonarda Chodźki i Ignacego Stanisława Grabowskiego. Publikacja ta, mająca charakter informacyjno-propagandowy, opowiadała o historii Polski od czasów dawnych, o folklorze, kulturze, numizmatyce, literaturze, sztuce użytkowej i strojach ludowych. Opisano w niej również miasta, widoki, zabytki i stare dwory szlacheckie. W latach 1836–1838 ukazały się tom 1 i 2 tej publikacji, a w 1842 – tom 3.
Halicz
Olesko
Została ona ozdobiona 178 rycinami wykonanymi na stali, przedstawiającymi portrety polskich królów, hetmanów, dowódców, arystokracji, ale również zamki, pałace i inne ważne zabytki. Ryciny wykonał francuski artysta Auguste François Alès. Można wśród nich znaleźć m.in. ryciny z widokami zamków w Łucku, Ostrogu, Olesku, Trembowli, Kamieńcu Podolskim, Haliczu i Lwowie, a także Parku Zofiówka w Humaniu.
Ostrog
Zofiówka
Trembowla
Wiktor LITEWCZUK
CZYTAJ TAKŻE:
LITOGRAFIE NAPOLEONA ORDY NA POCZTÓWKACH
WOŁYŃ NA POCZTÓWKACH POLSKIEGO TOWARZYSTWA KRAJOZNAWCZEGO
POCZTÓWKI WOŁYŃSKIEGO TOWARZYSTWA KRAJOZNAWCZEGO W OKRESIE MIĘDZYWOJENNYM
JAN BUŁHAK – OJCIEC POLSKIEJ FOTOGRAFII
KRZEMIENIEC OŚRODKIEM SZTUKI FOTOGRAFICZNEJ NA WOŁYNIU
ŁUCK W OBIEKTYWIE HENRYKA PODDĘBSKIEGO
