ABC kultury polskiej: Juliusz Machulski – cudowne dziecko polskiego kina
Artykuły

Swoje pierwsze dwa filmy Machulski miał już w głowie, zanim zabrał się za reżyserowanie. Oba stały się wielkim sukcesem twórcy i pozwoliły mu istnieć w świecie filmowym do dziś.

Juliusz Machulski nie mógł sobie wymarzyć lepszego debiutu niż «Vabank». To był sukces na miarę marzeń każdego reżysera. W kinach tę brawurową komedię opowiadającą o Kwincie, który po wyjściu z więzienia postanawia zemścić się na bankierze Kramerze obejrzało 1 422 000 widzów. Krytycy nie szczędzili pochwał. Cenzorzy nie pocięli filmu na kawałki. Obraz stał się hitem kinowym. Do rewelacyjnej reżyserii i montażu doszli aktorzy, którzy zagrali wspaniale: ojciec reżysera Jan Machulski, Leonard Pietraszak, Witold Pyrkosz i Jacek Chmielnik. Okrasą filmu była klimatyczna muzyka kompozytora Henryka Kuźniaka.

Machulski 2

Część drugą zatytułowaną «Vabank 2, czyli riposta» Machulski wyreżyserował w roku 1984. Opowiadała ona o próbie zemsty Kramera po wyjściu z więzienia.

Jeszcze większą popularność przyniosła reżyserowi «Seksmisja» z 1984 r., opowiadająca o dwóch mężczyznach, którzy dali się zahibernować i po latach obudzili się w świecie rządzonym wyłącznie przez kobiety. Na planie filmu zobaczyliśmy wspaniałych polskich aktorów: Jerzego Stuhra i Olgierda Łukaszewicza. Obraz ten w kinach obejrzało aż 12 milionów widzów. To był prawdziwy hit filmowy w ponurych latach 80. Cenzura oszczędziła dzieło, bo wycięła tylko scenę, gdy Maks mówi: «Kierunek wschód. Tam musi być jakaś cywilizacja» oraz gdy pokazuje dłoń z literą V.

W 1985 r. Machulski wyreżyserował teledyski do znanych przebojów zespołu Kombi: «Black and White» i «Nasze randez-vous».

W 1987 r. powstała komedia «Kingsajz» o krasnoludkach, które pragną uzyskać normalny wzrost i wejść w świat ludzi. W 1989 r. ukazał się film «Deja vu », opowiadający o amerykańskim mafiosie, który uciekł z USA do Odessy, w 1991 r. «V.I.P.» – obraz o młodym kompozytorze wplątanym w aferę przemytniczą. W 1992 r. reżyser zrobił jedyny film odbiegający od jego repertuaru – «Szwadron», mówiący o powstaniu styczniowym z perspektywy rosyjskiej. Z 1995 r. pochodzi kryminał «Girl Guide». Potem wielką popularność wśród widzów zdobyły dwa sezony serialu «Matki, żony i kochanki» z lat 1995–1998.

A w 1997 r. mogliśmy zobaczyć przebojowego «Kilera» z niezapomnianymi rolami Cezarego Pazury, Janusza Rewińskiego, Jerzego Stuhra, Jana Englerta, Małgorzaty Kożuchowskiej, Katarzyny Figury i Stanisławy Celińskiej. To film z szybką akcją, niezapomnianymi dialogami i ciekawymi obserwacjami obyczajowymi wielkich przemian i czasu mafijnego w Polsce lat 90.

W 1999 r. powstała kontynuacja «Kilera» zatytułowana «Kilerów dwóch». Dwa lata później film «Pieniądze to nie wszystko». Zobaczyliśmy tu ciekawe zderzenie ówczesnych dwóch światów: beznadziejnego popegeerowskiego, pijącego wino «Platon» oraz biznesmenów zdobywających pieniądze w nowej rzeczywistości. W konwencji komediowej, wśród zabawnych sytuacji, film oddał złożoność polskiej transformacji od komunizmu do kapitalizmu. Pokazał ludzi odstawionych na boczny tor i tych, którzy odnaleźli się w nowej rzeczywistości.

W 2004 r. powstała komedia kryminalna «Vinci» o kradzieży obrazu «Dama z łasiczką» z Muzeum Czartoryskich w Krakowie, w 2008 r. «Ile waży koń trojański» – komedia o powrocie kobiety w przeszłość do roku 1987, by być dłużej z drugim mężem, a w 2010 r. – «Kołysanka», film w konwencji horroru o rodzinie wampirów. W 2013 Machulski nakręcił obraz «Ambassada», w 2017 r. – komedię «Volta», a w 2020 r. mogliśmy oglądać najnowszy serial kryminalny «Mały zgon» składający się z 10 odcinków.

Machulski oprócz twórczości filmowej jest również producentem. Kilka filmów jego produkcji dostało prestiżowe nagrody. Z jego Studia Filmowego «Zebra», które założył w 1988 r., wyszły głośne filmy: «Kroll» i «Psy» Władysława Pasikowskiego, «Dzień świra» Marka Koterskiego, «Mój Nikifor» i «Plac Zbawiciela» Krzysztofa Krauzego.

Juliusz Machulski wpisał się doskonale w określony czas i miejsce, kręcił filmy komediowe i kryminalne po okresach obrazów wojennych, martyrologicznych, historycznych i po kinie moralnego niepokoju. Jego dzieła nie miały dzielić włosa na czworo, ale bawić, były przeznaczone dla jak najszerszego kręgu widzów. Do dziś wielu ludzi używa zwrotów z jego filmów, cytując je z pamięci w różnych sytuacjach.

Reżyserowi udało się to, o czym marzył: zrobił wiele dzieł dla Polaków, by mogli się śmiać i zrelaksować. Bo czy film nie jest przede wszystkim formą artystyczną służącą do zabawy i rozrywki? Jednocześnie w jego obrazach odnajdziemy dużo obserwacji obyczajowych, socjologicznych i politycznych dotyczących ostatnich czterdziestu lat życia w Polsce. Niektórzy znajdą nawet to, o czym nie pomyślałby trzykrotnie żonaty reżyser: Amerykanie uznali przecież, że «Seksmisja» jest filmem antyfeministycznym.

Machulski 1

Juliusz Machulski. Autor: Sławek, CC BY-SA 2.0

Zachęcamy wszystkich miłośników polskiego kina do przyrządzenia sobie dania z Juliusza Machulskiego. Na pewno każdy znajdzie wśród tylu jego filmów coś dla siebie. Nie zabraknie zabawy, uśmiechu oraz refleksji o człowieku, życiu i o naszym kraju.

Wiesław PISARSKI,
nauczyciel języka polskiego skierowany do Kowla przez ORPEG

CZYTAJ TAKŻE:

ABC KULTURY POLSKIEJ: «DŻEM» – KULTOWY POLSKI ZESPÓŁ ROCKOWY

ABC KULTURY POLSKIEJ: TADEUSZ NOWAK – MIĘDZY WSIĄ A MIASTEM

ABC KULTURY POLSKIEJ: RAFAŁ WOJACZEK – POETA, KTÓRY JEST

ABC KULTURY POLSKIEJ: EWA DEMARCZYK – CZARNY ANIOŁ

ABC KULTURY POLSKIEJ: HENRYK GÓRECKI – ŻYCIE ZANURZONE W ŚWIECIE MUZYKI

ABC KULTURY POLSKIEJ: ROMAN INGARDEN – FENOMENALNY POLSKI FILOZOF

ABC KULTURY POLSKIEJ: TADEUSZ KANTOR – ŻYCIE, MIŁOŚĆ, PRZEMIJANIE I ŚMIERĆ

Powiązane publikacje
Ochman – głos Polski prosto z Ameryki
Artykuły
Syn Polaków od lat mieszkających w USA wraca do Polski studiować śpiew solowy, dla sprawdzenia zgłasza się do telewizyjnego talent show i wygrywa. Oto Krystian Ochman – młody muzyk, który reprezentował Polskę w konkursie Eurowizja 2022 w Turynie, zdobywając dla nas 12. miejsce.
16 maja 2022
ABC kultury polskiej: Bez reszty oddany teatrowi
Artykuły
Kiedy ten wielki aktor umierał na serce 22 lutego 1992 r. w Teatrze Nowym w Poznaniu, jego ostatnie słowa były cytatem z «Króla Leara» Williama Shakespeare’a.
12 maja 2022
ABC kultury polskiej: Wacław Szymanowski – artysta, który wyrzeźbił muzykę
Artykuły
Konkurs Chopinowski za każdym razem rozpala do czerwoności emocje melomanów. Wiem coś na ten temat, albowiem, jak wielu podobnych mi ludzi, zawsze z wypiekami na twarzy oczekuję na werdykt jury. Przy tej okazji, wcześniej czy później, na ekranie telewizora musi pojawić się jedna z najbardziej znanych i rozpoznawalnych rzeźb.
19 kwietnia 2022
Jarosław Marek Rymkiewicz – prawda o naturze świata i o człowieku
Artykuły
Jarosław Marek Rymkiewicz zmarł 3 lutego 2022 r. Był poetą, eseistą, krytykiem literackim, dramaturgiem i publicystą politycznym.
27 marca 2022
ABC kultury polskiej: Rybak
Artykuły
Kiedy tylko zaczęłam trochę więcej rozpoznawać otaczający świat i zrozumiałam, że istnieją kredki, farby i ołówek – co ciekawe stolarski – a ich użycie daje mi ogromną przyjemność, w wolnych chwilach zajęłam się stawianiem swoich pierwszych kresek i barwnych plam na papierze.
17 marca 2022
ABC kultury polskiej: Mariusz Szczygieł – mistrz polskiego reportażu
Artykuły
Mariusz Szczygieł jest dziennikarzem, reportażystą, eseistą, pisarzem i wykładowcą akademickim. Największą popularność wśród czytelników przyniosła mu książka «Gottland» z 2015 r. Dziennik «Le Figaro» napisał o niej: «To nie jest książka, to klejnot».
15 lutego 2022
ABC kultury polskiej: «Nec Mergitur»
Artykuły
Podobnie jak wielu jego rówieśników, za namową rodziców, a zwłaszcza ojca, rozpoczął studia prawnicze w Petersburgu. Jednakże zainteresowania młodego Ferdynanda kierowały się zgoła w inną stronę. Już w gimnazjum był gorliwym i pilnym uczniem rysunku oraz kompozycji.
31 stycznia 2022
ABC kultury polskiej: Zbigniew Wodecki – nieustannie w drodze i na scenie
Artykuły
Sam opowiadał anegdotę, że po powrocie z kolejnej długiej trasy koncertowej drzwi otworzył mu sześcioletni syn i zawołał: «Mamo, przyszedł ten pan, który w telewizji śpiewa «Pszczółkę Maję». Zbigniew Wodecki większość swojego życia spędził na scenach Polski i świata oraz w samochodzie.
19 stycznia 2022
ABC kultury polskiej: Zima w malarstwie
Artykuły
Jeśli tylko nie charakteryzuje nas wrażliwość zbliżona do stanów emocjonalnych nosorożca, niczego przy tym temu ciekawemu zwierzęciu nie ujmując, to odczuwanie wszelkimi danymi człowiekowi zmysłami zmian zachodzących w otaczającym nas świecie jest czymś oczywistym i niezwykle naturalnym dla przeciętnego homo sapiens.
04 stycznia 2022